Thông tin trên được nêu tại Hội nghị thủy sản “Vietnam Seafood Summit 2026” diễn ra ở Cần Thơ, ngày 11/11.
Tôm chịu áp lực lớn
Ông Lê Văn Quang - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Minh Phú - chỉ ra, tôm thẻ chân trắng Việt Nam đang chịu áp lực cạnh tranh về giá gay gắt từ Ecuador và Ấn Độ. Tôm sơ chế, xẻ lưng của Ecuador với giá rất rẻ khiến các đơn hàng tôm loại nhỏ và trung bình của doanh nghiệp (DN) Việt sang Bắc Mỹ gặp nhiều khó khăn.
Để tạo sự khác biệt và tối ưu năng lực cạnh tranh, DN của ông Quang chuyển sang nuôi tôm sú để giảm cạnh tranh; thay đổi quy trình nuôi để thu hoạch tôm thẻ qua nhiều giai đoạn.
Ông Võ Văn Phục - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam - cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay với tôm nằm ở khâu quản lý con giống và chi phí vận hành. Việc xuất hiện hàng ngàn đơn vị sản xuất giống thiếu kiểm soát chất lượng khiến nguồn bệnh lan rộng, trở thành mối lo ngại lớn cho người nuôi.
Theo ông Phúc, các DN và người dân cần chủ động kiểm soát dịch bệnh ngay từ khâu chọn giống và tối ưu hóa các chi phí đầu vào. Ngoài ra, cần tuân thủ pháp luật lao động, môi trường và truy xuất nguồn gốc để hướng tới phát triển bền vững.
Với mặt hàng cá tra, ông Ong Hàng Văn - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy sản Trường Giang - nhận định, thị trường Trung Quốc vẫn là dư địa lớn. Tuy nhiên, trong 3 năm tới, sự tăng trưởng sẽ không nằm ở việc tăng sản lượng thuần túy mà phụ thuộc vào khả năng phân khúc thị trường và giữ biên lợi nhuận. Trong đó, 60% cho cá phi lê đông lạnh phổ thông phục vụ chuỗi nhà hàng, bếp ăn tập thể; 30% tập trung vào các sản phẩm chế biến sâu cho kênh bán hàng trực tuyến và siêu thị; 10% còn lại dành cho phân khúc cao cấp.
Gia tăng các vụ điều tra phòng vệ thương mại
Theo Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương, từ năm 2000 tới tháng 10/2026, Việt Nam đã đối mặt với 332 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 33 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỹ là thị trường khởi xướng nhiều nhất với 83 vụ, tiếp đến Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, EU và Úc.
Các vụ điều tra chống bán phá giá chiếm tỷ lệ cao nhất (54%), tự vệ chiếm 23%, trong khi các vụ điều tra chống lẩn tránh thuế và chống trợ cấp đang có xu hướng tăng nhanh chóng do tính chất phức tạp của chuỗi cung ứng.
Xu hướng điều tra không chỉ dừng lại ở các mặt hàng công nghiệp lớn, còn mở rộng sang nông sản. Mức thuế áp đặt đối với DN Việt Nam thường ở mức cao. Với ngành thủy sản, mặt hàng chủ lực cá tra và tôm liên tục chịu áp lực từ các đợt rà soát hành chính và điều tra mới tại Mỹ.
Cục Phòng vệ thương mại cho rằng, các cơ quan quản lý địa phương cần tăng cường theo dõi thông tin cảnh báo sớm cho các DN. Quản lý chặt chẽ hoạt động sản xuất để ngăn chặn các hành vi lẩn tránh xuất xứ, cân nhắc kỹ lưỡng trước khi ban hành các chính sách nhằm tránh nguy cơ bị nước ngoài cáo buộc là trợ cấp bất hợp pháp.
Hiệp hội ngành hàng chủ động đề xuất áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam khi cần thiết, để bảo vệ sản xuất trong nước. Các DN xuất khẩu được khuyến cáo giải pháp căn cơ là chuyển dịch chiến lược kinh doanh từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu…
Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản 10 tháng đầu năm nay đạt hơn 10,4 tỷ USD, tăng hơn 12% so cùng kỳ, dự kiến cả năm nay đạt mốc 12 tỷ USD.
Với xuất khẩu thủy sản giai đoạn 3 năm tới, VASEP xây dựng qua 3 kịch bản mục tiêu tới năm 2029: Tăng chậm (3%/năm), đến năm 2029 sẽ đạt hơn 13 tỷ USD; tăng trung bình (6%/năm) sẽ đạt hơn 14 tỷ USD; mục tiêu tăng 10%/năm, để đạt gần 16 tỷ USD. Giải pháp cốt lõi, DN cần giảm giá thành, bảo đảm nguồn hàng và đầu tư chế biến.
