Ngày 11/11, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương phối hợp với Báo Công Thương, Trường Đại học Thương mại tổ chức chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số”.
Khi KOL, KOC quảng cáo sai sự thật
Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, video đánh giá sản phẩm, livestream bán hàng và tiếp thị liên kết đã trở thành những kênh tác động trực tiếp đến hành vi mua sắm. KOL, KOC (người có ảnh hưởng) không chỉ cung cấp thông tin, giới thiệu sản phẩm mà còn tạo dựng niềm tin, từ đó tác động đến lựa chọn của hàng triệu người theo dõi.
Chia sẻ tại chương trình, nhà báo Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương - dẫn khảo sát của AsiaKOL cho biết 77% người tiêu dùng trực tuyến Việt Nam từng mua hàng theo gợi ý của KOL, KOC. Điều này cho thấy sức ảnh hưởng của những lời giới thiệu trên môi trường số, đồng thời đặt ra yêu cầu về tính trung thực và trách nhiệm trong hoạt động quảng bá sản phẩm.
Theo nhà báo Nguyễn Văn Minh, không phải review nào cũng phản ánh đầy đủ chất lượng hàng hóa. Quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng, thiếu minh bạch về nguồn gốc hoặc không công khai quan hệ tài trợ có thể khiến người tiêu dùng đưa ra quyết định sai lệch. Vụ việc kẹo rau củ Kera được nhắc đến như một bài học về hậu quả của thông tin quảng bá thiếu kiểm chứng.
Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh: “Hôm nay là 11/11, ngày hội săn sale lớn nhất năm. Tôi mong các bạn rời hội trường với một thói quen mới: Trước khi bấm “Mua ngay”, hãy bấm thêm một nút vô hình tên là “Khoan đã”. Hãy là người mua tỉnh táo. Nếu làm KOL, KOC, hãy coi minh bạch là tài sản lớn nhất. Nếu đi làm cho doanh nghiệp, hãy mang theo tư duy tuân thủ ngay từ ngày đầu”.
Đề cập đến trách nhiệm pháp lý của người có ảnh hưởng, ông Nguyễn Văn Minh cho biết: “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 quy định người có ảnh hưởng chưa sử dụng, chưa hiểu rõ sản phẩm thì không được giới thiệu. Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 yêu cầu người livestream bán hàng xác thực danh tính. Thời “nhắm mắt nhận tiền, mở mắt chốt đơn” đã hết”.
Cảnh giác review sai lệch bằng AI
NSND Tự Long thừa nhận bản thân từng gặp phải những tình huống bị lừa đảo trong tiêu dùng. Theo nghệ sĩ Tự Long, khi gặp sự cố, người tiêu dùng không nên e ngại hay xấu hổ mà cần mạnh dạn chia sẻ trải nghiệm của mình. Việc im lặng có thể vô tình tạo điều kiện để những hành vi sai trái tiếp tục diễn ra.
Nhấn mạnh nguyên tắc “làm thật, nói thật”, NSND Tự Long phê phán tình trạng một số cá nhân vì lợi ích kinh tế mà bất chấp đạo đức, tham gia quảng cáo sai sự thật, gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng.
“Cần phải chung tay tẩy chay các hành vi lừa đảo, quảng cáo sai sự thật ra khỏi đời sống xã hội”, NSND Tự Long nói và cho biết: “Sứ mệnh của nghệ sĩ không chỉ là mang đến giá trị giải trí mà còn phải đồng hành với những điều tốt đẹp, củng cố niềm tin và lan tỏa những khuyến nghị chân thành đến cộng đồng”.
Ở góc độ người sáng tạo nội dung, KOC Sơn Review cảnh báo thủ đoạn cắt ghép livestream để thổi phồng công dụng sản phẩm. Đối tượng xấu có thể giữ lại hình ảnh KOC cầm sản phẩm và câu nói ban đầu, sau đó cắt bỏ nội dung phía sau, sử dụng AI hoặc lồng tiếng giả mạo để quảng cáo sai sự thật.
KOL, KOC phải chịu trách nhiệm
Chia sẻ tại chương trình, bà Nguyễn Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương - nhấn mạnh trách nhiệm pháp lý của KOL, KOC khi giới thiệu, quảng bá sản phẩm và nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bà Quỳnh Anh cho biết, theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Luật Quảng cáo, KOL, KOC phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khi quảng cáo sản phẩm.
Trước hết, phải thông báo rõ ràng, minh bạch về việc nội dung giới thiệu có nhận quảng cáo hoặc được nhãn hàng tài trợ. Tiếp đó, cần chủ động kiểm chứng tính chính xác, nguồn gốc và công dụng sản phẩm trước khi quảng bá, kể cả khi việc kiểm tra được thực hiện thông qua đội ngũ trợ lý, ê-kíp.
Đặc biệt, ngay cả khi chia sẻ dưới hình thức trải nghiệm cá nhân, người có sức ảnh hưởng cũng cần có bằng chứng, tài liệu chứng minh thông tin thực tế. “Nếu cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ hoặc gây hiểu lầm, KOL, KOC có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý cùng nhãn hàng”, bà Quỳnh Anh nói.
