Doanh nghiệp tự định giá trong điều kiện nào?
Theo Bộ Công Thương thị trường năng lượng trong thời gian tới tiếp tục chịu tác động từ tình hình địa chính trị khó lường. Căng thẳng giữa Mỹ và Iran việc Nga gia hạn lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, nhiên liệu tàu thủy và dầu gasoil là những yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung, giá năng lượng thế giới, nhất là dầu diesel. Chi phí vận chuyển hàng hóa tăng có thể ngấm vào giá thành nhiều mặt hàng, tạo thêm áp lực lạm phát.
Trước tình hình này, Bộ Công Thương xây dựng 3 kịch bản theo diễn biến giá và khả năng bảo đảm nguồn cung.
Ở kịch bản thứ nhất, giá dầu cơ bản ổn định quanh mức 80 USD/thùng, nguồn cung được bảo đảm; nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ban hành và có hiệu lực từ năm 2027.
Theo định hướng, thương nhân kinh doanh xăng dầu tự quyết giá bán theo nguyên tắc thị trường và chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật. Nhà nước không tiếp tục trực tiếp điều hành giá bán định kỳ.
Bộ Công Thương tập trung theo dõi, giám sát việc hình thành giá, bảo đảm nguồn cung; kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, cạnh tranh và hoạt động của hệ thống phân phối. Với điều kiện thị trường này, Bộ Công Thương xác định không cần sử dụng các biện pháp bình ổn giá theo Luật Giá.
Kịch bản thứ hai đặt ra khi thị trường thế giới cơ bản ổn định, giá dầu ở ngưỡng trên 90 USD/thùng, nguồn cung được bảo đảm và nghị định mới có hiệu lực từ năm 2027. Theo đó, nguồn cung dầu thô, xăng dầu thế giới từng bước phục hồi, giá biến động trong phạm vi thị trường có thể thích ứng. Tuy nhiên, Bộ Công Thương nhận định giá khó giảm sâu về mức thấp như đầu năm 2026 hoặc như kịch bản thứ nhất.
Ở kịch bản thứ ba, giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, từ 110 USD/thùng, có nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Xung đột địa chính trị kéo dài hoặc leo thang có thể khiến hoạt động khai thác, lọc dầu, vận tải quốc tế bị gián đoạn, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng cao. Với kịch bản này, dù nghị định mới được ban hành, cơ chế điều hành giá mới có thể chưa thực hiện ngay. Nhà nước tiếp tục trực tiếp điều hành giá xăng dầu định kỳ cho đến khi thị trường ổn định.
Bộ Công Thương sẽ phối hợp Bộ Tài chính điều hành giá bám sát diễn biến xăng dầu thành phẩm thế giới, đồng thời tham mưu các giải pháp ứng phó theo mức độ biến động.
Hạn chế chi Quỹ Bình ổn
Để bảo đảm nguồn cung, Bộ Công Thương đặt ra yêu cầu duy trì sản xuất của hai nhà máy lọc dầu, theo dõi chặt kế hoạch sản xuất và mua hàng của các thương nhân đầu mối. Doanh nghiệp tiếp tục đa dạng hóa nguồn dầu thô, xăng dầu nhập khẩu, thực hiện kế hoạch cung ứng và duy trì tồn kho lưu thông theo quy định.
Bộ Công Thương tính toán nhu cầu năm 2027, phương tiện sử dụng điện và các loại năng lượng khác tăng sẽ khiến nhu cầu xăng cơ bản không tăng đáng kể. Trong khi đó, nhu cầu dầu phục vụ công nghiệp, vận chuyển dự kiến tăng khi nhiều dự án công nghiệp và đầu tư công được thúc đẩy.
Về giá, Bộ Công Thương dự kiến phối hợp Bộ Tài chính đánh giá kết quả thực hiện các chính sách thuế năm 2026, đặc biệt là những ưu đãi có thời hạn đến hết ngày 31/12. Trên cơ sở đó, các cơ quan tham mưu phương án áp dụng từ đầu năm 2027, tránh gây biến động lớn về giá trong giai đoạn chuyển tiếp.
Nếu thị trường biến động mạnh, chính sách thuế tiếp tục là công cụ ưu tiên nghiên cứu, đề xuất để hỗ trợ bình ổn giá và bảo đảm nguồn cung.
Đáng chú ý, ở kịch bản thứ hai, Bộ Công Thương không ưu tiên tiếp tục chi Quỹ bình ổn để hỗ trợ giá bán. Trọng tâm là rà soát, đối chiếu số dư, thực hiện trích lập theo quy định và ưu tiên hoàn trả ngân sách nhà nước đã tạm ứng.
Trong kịch bản thứ ba, khi giá thế giới tăng cao và nguồn cung chịu sức ép, việc chi Quỹ cũng không được xác định là giải pháp ưu tiên. Nếu phát sinh tình huống đặc biệt cần sử dụng Quỹ, đề xuất phải căn cứ điều kiện pháp luật, khả năng nguồn Quỹ, nghĩa vụ hoàn trả ngân sách và quyết định của cấp có thẩm quyền.
