Vi phạm rất nghiêm trọng thì mới bị phát hiện
Chiều 11/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Nêu ý kiến, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (TPHCM) băn khoăn về tính cân đối giữa tiền kiểm và hậu kiểm trong dự thảo luật.
Nhìn nhận các quy định về tiền kiểm đã được bổ sung nhiều, tuy nhiên theo bà, qua thực tế vừa qua, những vụ việc vi phạm do cơ quan công an và lực lượng thanh tra phát hiện chủ yếu đều có một điểm chung: các thủ tục tiền kiểm, cấp phép đã được thực hiện, thậm chí hồ sơ, giấy tờ đều rất đầy đủ.
“Chưa kể, còn có những vấn đề tiêu cực trong quá trình cấp phép, đến mức bằng mọi giá cũng phải có được giấy phép, phải có được số đăng ký sản phẩm”, bà Lan nói.
Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, dù tiền kiểm có được thực hiện chặt chẽ đến đâu thì điều quan trọng vẫn là trong suốt quá trình hoạt động, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm được thanh tra, kiểm tra, giám sát như thế nào. Đây mới là yếu tố quyết định để bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.
Cũng theo bà Lan, số lượng các cuộc kiểm tra được thực hiện khá nhiều nhưng số vụ việc vi phạm được phát hiện lại không tương xứng. Bởi với quy trình lâu nay, khi đoàn kiểm tra đến làm việc thì doanh nghiệp đã có sự chuẩn bị trước.
“Những đơn vị bị phát hiện vi phạm trong trường hợp này có lẽ phải vi phạm rất nghiêm trọng thì mới bị phát hiện”, bà Lan cho hay.
Đại biểu TPHCM nêu một ví dụ từ thực tế công tác quản lý tại địa phương, có những trường hợp đoàn kiểm tra thực hiện theo kế hoạch, có tên trong danh sách nhưng khi đến làm việc thì doanh nghiệp cố tình không tiếp, thậm chí đóng cửa.
“Sau ba lần như vậy, anh em báo cáo lại, tôi đã chỉ đạo thực hiện thanh tra đột xuất. Ngay lập tức, đoàn kiểm tra phát hiện doanh nghiệp sử dụng hàng quá hạn sử dụng, có vi phạm về an toàn thực phẩm.
Thế nhưng, sau đó doanh nghiệp lại rất điềm nhiên làm đơn khiếu nại gửi lên Thanh tra thành phố, đặt vấn đề tại sao không thanh tra theo kế hoạch mà lại tiến hành thanh tra đột xuất, khiến doanh nghiệp bị phát hiện vi phạm”, bà Lan kể.
Từ đó, bà Lan cho rằng cần quy định rõ ràng để tạo cơ sở pháp lý và điều kiện cho cơ quan chức năng chủ động thực hiện kiểm tra đột xuất khi cần thiết.
“Mâm cơm vẫn vậy, có chăng là thêm người cầm đũa”
Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) cho rằng, phải đặt trọng tâm bảo vệ vào bếp ăn tập thể, nhất là bữa ăn học đường.
Theo ông, Khoản 3, Điều 10 về kiểm tra giao nhận, lưu mẫu thức ăn là cần thiết, nhưng hồ sơ đang không thống nhất ở căn cứ thu hồi giấy chứng nhận.
Đại biểu cho rằng, miễn giấy chứng nhận không đồng nghĩa miễn trách nhiệm bảo đảm an toàn. Ông đề nghị bếp ăn tập thể từ một ngưỡng suất ăn trở lên không thuộc diện miễn, và dự thảo phải ghi rõ bếp ăn phục vụ trẻ em, học sinh là ngoại lệ về tần suất kiểm tra; đồng thời, cần bổ sung quyền của ban đại diện cha mẹ học sinh, công đoàn cơ sở tham gia giám sát bữa ăn tập thể.
Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM), tờ trình thừa nhận "một mâm cơm, ba bộ quản lý". Nhưng mở chương VIII, ông đếm được bảy bộ có điều riêng, cộng các bộ, ngành liên quan và UBND hai cấp thì “mâm cơm vẫn vậy, có chăng là thêm người cầm đũa”.
Bộ Y tế được gọi là đầu mối, nhưng dự thảo chỉ quy định các bộ "phối hợp", và theo giải trình của Bộ Y tế, khi sự cố ở khâu sản xuất ban đầu thì Bộ chỉ được "kiến nghị". “Một khi đầu mối chỉ có quyền kiến nghị thì đó chỉ là hộp thư, không phải đầu mối”, ông Nhân nhìn nhận.
“Siết người ngay mà thả lỏng kẻ gian, đó là nghịch lý nguy hiểm nhất của một đạo luật về bữa ăn”, nhấn mạnh điều này, ông Nhân kiến nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi tại khoản 2 Điều 45.
Theo đó, cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì thu hồi ngay, không chờ vụ thứ hai, không chờ có người tử vong.
Đồng thời, cần trao thực quyền cho đầu mối, theo hướng Bộ Y tế có quyền yêu cầu, chỉ định cơ quan chủ trì và quyết định khi các bộ chưa thống nhất.
