Ngoài quy trình kỹ thuật, phía Nhật Bản còn chuyển giao kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn trong ứng dụng các liệu pháp tế bào vào điều trị ung thư, bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe.
GS.TS Matsuo Yoshinobu, chuyên gia công nghệ cấp cao tại Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara, cho biết để triển khai công nghệ trị liệu tế bào đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về đặc tính sinh học, độ tinh khiết, tỷ lệ sống, chức năng và tính vô khuẩn của tế bào. Quá trình tiếp nhận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được đánh giá đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên môn, chất lượng của Nhật Bản và hoàn thành sớm hơn dự kiến.
Hai nhóm công nghệ tế bào được chuyển giao
Hai nhóm công nghệ trọng tâm được chuyển giao gồm công nghệ phân lập, nuôi cấy và biệt hóa chọn lọc tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ (MSC) và công nghệ phân lập, nuôi cấy, biệt hóa chọn lọc tế bào miễn dịch tự nhiên NK (Natural Killer cells) phục vụ điều trị ung thư.
Với công nghệ tế bào gốc trung mô MSC, tế bào được lấy từ mô mỡ của chính người bệnh, sau đó trải qua quá trình phân lập, xử lý, nuôi cấy trước khi được sử dụng trở lại cho người bệnh.
MSC có khả năng điều hòa đáp ứng miễn dịch và tham gia vào quá trình sửa chữa mô. Vì vậy, công nghệ này đang được nghiên cứu, phát triển trong nhiều hướng ứng dụng liên quan đến bệnh lý tim mạch, thần kinh như đột quỵ, sa sút trí tuệ, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và trẻ hóa da.
Trong khi đó, công nghệ tế bào miễn dịch NK hướng tới tăng cường khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào bất thường của hệ miễn dịch. Theo quy trình được giới thiệu, máu người bệnh được thu thập để phân lập tế bào miễn dịch, tuyển chọn những tế bào phù hợp rồi nuôi cấy trong môi trường chuyên biệt nhằm tăng sinh và hoạt hóa chức năng. Khi đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, tế bào được truyền trở lại cơ thể người bệnh.
NK là một thành phần của hệ miễn dịch tự nhiên, có khả năng nhận diện và tiêu diệt một số tế bào bất thường, trong đó có tế bào ung thư. Công nghệ này được kỳ vọng bổ sung một hướng tiếp cận trong miễn dịch trị liệu, có thể phối hợp với các phương pháp điều trị ung thư khác tùy tình trạng người bệnh.
Ngày 9/11, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam – Nhật Bản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn Y sinh Grandsoul (Nhật Bản) công bố hoàn tất chuyển giao độc quyền công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch.
Thêm hướng tiếp cận trong điều trị ung thư
Mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Việt Nam còn có khoảng 1,6 triệu người suy tim, khoảng 8 triệu người mắc đái tháo đường và tỷ lệ đột quỵ ở mức 1.541 trên 100.000 dân.
Theo các chuyên gia đầu ngành về ung thư, việc làm chủ công nghệ tế bào miễn dịch NK giúp Việt Nam có thêm một hướng tiếp cận hiện đại trong chiến lược dự phòng và điều trị căn bệnh đang có xu hướng gia tăng. Liệu pháp miễn dịch đang trở thành một trong những tiến bộ quan trọng của điều trị ung thư hiện đại.
Phương pháp này hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư có chọn lọc, hiện được ứng dụng trong điều trị nhiều loại ung thư như phổi, dạ dày, đại trực tràng, bàng quang, thận, gan và ung thư vú.
Ở giai đoạn sớm, khi được chỉ định phù hợp và phối hợp với các phương pháp khác, liệu pháp miễn dịch có thể góp phần tăng khả năng phẫu thuật triệt căn, cải thiện thời gian sống còn. Với bệnh nhân ở giai đoạn tiến xa, di căn, phương pháp này có thể giúp kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống.
Hướng tới làm chủ công nghệ ngay trong nước
Trước đây, nhiều nhà khoa học Việt Nam phải sang Nhật Bản và các quốc gia có nền y học phát triển để học tập, nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ tế bào.
Khi được triển khai tại Việt Nam, người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận những kỹ thuật tiên tiến ngay trong nước, giảm thời gian, công sức và chi phí so với việc phải ra nước ngoài điều trị.
Theo công bố, các công nghệ sau chuyển giao sẽ được triển khai tại 5 cơ sở của Tâm Anh ở Hà Nội và TP.HCM. Những hướng ứng dụng được giới thiệu gồm tế bào gốc trung mô tự thân hỗ trợ điều trị bệnh lý thần kinh, sa sút trí tuệ; các bệnh tim mạch, COPD, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa; đồng thời hỗ trợ điều trị bệnh lý miễn dịch, bệnh tự miễn và tăng cường miễn dịch ở người mắc ung thư.
Việc tiếp nhận và từng bước làm chủ công nghệ tế bào gốc, tế bào miễn dịch từ Nhật Bản được kỳ vọng góp phần mở rộng năng lực y học công nghệ cao tại Việt Nam. Tuy nhiên, hiệu quả ứng dụng đối với từng bệnh lý vẫn cần được đánh giá trên cơ sở bằng chứng chuyên môn và chỉ định cụ thể của bác sĩ.
