Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận về Luật sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.
Không thể tiếp tục duy trì các cơ chế bị động, xử lý hậu kiểm sản phẩm kém chất lượng
Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan bày tỏ, đây là một luật rất khó, liên quan đến mỗi người dân, mỗi gia đình, ảnh hưởng đến sức khoẻ, chất lượng giống nòi, ảnh hưởng đến điều kiện sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hóa trên thị trường.
Bộ trưởng cho biết, quá trình xây dựng, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu rút kinh nghiệm những vấn đề trong thực tiễn, xin ý kiến các chuyên gia, cơ quan ban ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân...
Bộ trưởng nhắc lại quan điểm được nêu trong Nghị quyết 72 và ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác này: Nếu không đảm bảo an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ, không thể giải quyết được vấn đề chăm sóc sức khoẻ cho người dân. Theo bộ trưởng, đây là tinh thần chỉ đạo xuyên suốt trong quá trình xây dựng luật.
Bộ trưởng nêu rõ, tinh thần về quản lý an toàn thực phẩm phải theo tư duy mới, chủ động ngăn ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Xã hội cũng không thể tiếp tục duy trì các cơ chế bị động và chỉ xử lý hậu kiểm sản phẩm kém chất lượng, thổi phồng công dụng như những bài học trong thời gian vừa qua, khi nhiều sản phẩm không đảm bảo an toàn vẫn được lưu hành rộng rãi, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.
Tuy nhiên, theo bộ trưởng, phòng ngừa nguy cơ nhưng không đồng nghĩa với việc tạo thêm rào cản hành chính. Tinh thần là xây dựng luật theo hướng đổi mới toàn diện tư duy quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm... “Làm sao mà vừa an toàn cho người dân nhưng cũng phải thông thoáng cho quá trình hoạt động của doanh nghiệp, không gây những rào cản, vướng mắc”, bộ trưởng nói.
Không thể chuyển hết việc nuôi tôm, nuôi cá, nuôi gà, nuôi bò sang Bộ Y tế được
Theo bộ trưởng, dự thảo luật xây dựng theo hướng cải cách phương thức quản lý nhưng hạn chế vấn đề xáo trộn kinh doanh của doanh nghiệp, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, tiến tới xóa bỏ các doanh nghiệp làm ăn trục lợi, làm giàu bất chính trên sức khỏe của người dân.
Bộ trưởng nêu rõ, dự luật quy định 3 hình thức quản lý sản phẩm. Với hình thức thứ nhất, là công bố tiêu chuẩn sản phẩm, áp dụng với các loại thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn, các phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến… Tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh và lưu thông sản phẩm ngay sau khi hoàn thành việc thực hiện công bố.
Hình thức thứ 2, là miễn công bố sản phẩm và công bố tiêu chuẩn sản phẩm, áp dụng với các sản phẩm không lưu thông trên thị trường, dùng để sản xuất nội bộ, sản phẩm chưa được tiêu chuẩn hóa như các sản phẩm tươi sống, các sản phẩm sơ chế nhỏ lẻ, sản phẩm sơ chế chưa bao gói, thực phẩm sau khi được chế biến trong kinh doanh thức ăn đường phố… Các sản phẩm này phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, điều kiện về cơ sở hoặc nơi chế biến, được thực hiện giám sát trong quá trình lưu thông.
Hình thức thứ 3, là đăng ký công bố sản phẩm, áp dụng với nhóm hàng hóa như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và các sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, thực phẩm có bổ sung công bố khuyến cáo về sức khoẻ.
Theo bộ trưởng, với loại này, dự thảo luật quy định chặt và áp dụng theo các tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế CODEX, để “hạn chế những việc như thời gian vừa qua, nhiều người nổi tiếng lợi dụng thổi phồng các tính năng, công dụng để lừa dối khách hàng”.
Về mô hình quản lý về an toàn thực phẩm, bộ trưởng nêu rõ, theo kết luận của Bộ Chính trị, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Ở địa phương cũng sẽ quản lý theo hướng thống nhất một đầu mối. Theo bộ trưởng, các bộ vẫn tiếp tục triển khai các quy định pháp luật chuyên ngành theo phân công của Chính phủ trong việc kiểm soát các khâu ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, đánh bắt, giết mổ…
Bộ trưởng nêu ví dụ, Bộ Y tế quản lý về an toàn thực phẩm, sẽ đưa ra các giới hạn, mức tối đa dư lượng về thuốc thú y, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Các đơn vị nuôi trồng thủy, hải sản vẫn phải theo luật chuyên ngành… “Chứ không thể chuyển hết việc nuôi tôm, nuôi cá, nuôi gà, nuôi bò sang Bộ Y tế được. Đây là quản lý thống nhất nhà nước về an toàn thực phẩm, còn các chuyên ngành thì các bộ chuyên ngành vẫn tham gia”, bộ trưởng nói.
Lý giải thêm về việc, tại sao một đầu mối, nhưng vẫn phải có sự tham gia của rất nhiều ngành, địa phương, bộ trưởng nêu, mô hình của Việt Nam khác với các nước. Có những nước, hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm rất đông, hàng nghìn người, có nơi gần 10.000 người. Việt Nam khó bố trí một lực lượng lớn như vậy được. Vì thế, theo bộ trưởng, phải sử dụng cả hệ thống chính trị trong nhiệm vụ này.
Về vấn đề liên quan đến thức ăn đường phố, bộ trưởng cho biết, miễn thủ tục hành chính đối với tổ chức, cá nhân sản xuất nhỏ lẻ, thức ăn đường phố nhưng không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý, mà gắn trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương trong triển khai thực hiện. Với bếp ăn tập thể, theo bộ trưởng, sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu, làm sao quy định rõ trách nhiệm trong kiểm soát các bếp ăn tập thể, đặc biệt là bếp ăn trường học dành cho trẻ em.
