Chịu tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu
Ngày 28/10, tại Cần Thơ diễn ra lễ khởi động Dự án Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu vùng ĐBSCL (dự án GORICE).
Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, vùng ĐBSCL làm ra hơn một nửa sản lượng lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng vựa lúa này đang chịu tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu, với thiệt hại ước tính khoảng 2,4 tỷ USD mỗi năm. Sản xuất lúa cũng chiếm gần một nửa lượng phát thải khí nhà kính của ngành nông nghiệp.
Trong khi đó, theo ông Phòng, thị trường ngày càng đòi hỏi hạt gạo phải có chất lượng tốt hơn, rõ nguồn gốc hơn, phát thải thấp hơn, và có trách nhiệm hơn. Bên cạnh đó, nhiều nông hộ nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực cho sản xuất lúa như đất đai, tín dụng, ít có cơ hội được tham gia đào tạo, nâng cao năng lực sản xuất, sử dụng công nghệ, máy móc, và ít tham gia ra quyết định.
Theo ông Phòng, Chính phủ đã có định hướng rất rõ, qua cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon, và đặc biệt là Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL. Vì vậy, sản xuất lúa phát thải thấp là yêu cầu về môi trường, con đường để hạt gạo Việt Nam có giá trị cao hơn, người trồng lúa có thu nhập tốt hơn.
Dự án GORICE do Bộ Các vấn đề toàn cầu của Chính phủ Canada tài trợ thông qua Tổ chức Oxfam, triển khai tại Cần Thơ, Vĩnh Long và An Giang. Dự án nhằm nâng cao đời sống kinh tế, xã hội và môi trường cho người trồng lúa.
Dự án GORICE được thiết kế để đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện Đề án 1 triệu ha tại 3 địa phương. Dự án mang đến cho nông dân, hợp tác xã kỹ thuật canh tác phát thải thấp và tiết kiệm chi phí đầu vào, kinh tế tuần hoàn từ rơm rạ, liên kết thị trường, cơ hội hưởng lợi từ kết quả giảm phát thải.
Với doanh nghiệp, dự án mang tới vùng nguyên liệu có dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của các thị trường cao cấp. Với cơ quan quản lý là công cụ, dữ liệu và kinh nghiệm thực tiễn để hoàn thiện chính sách.
Giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon
Dự án GORICE sẽ đào tạo kỹ thuật canh tác phát thải thấp; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn; phát triển thị trường gạo phát thải thấp và thay đổi hành vi tiêu dùng. Xây dựng khung đo giảm phát thải (MRV) và đóng góp vào phát triển thị trường carbon. Mở rộng tiếp cận công nghệ xanh, tài chính xanh...
Dự án đặt mục tiêu, đến năm 2030, có 48.200 người hưởng lợi trực tiếp, giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon, 180.000 ha gieo trồng áp dụng thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp…
Ông Mai Văn Trịnh - Viện trưởng Viện Môi trường nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, dự án GORICE sẽ hỗ trợ xây dựng hệ thống đo giảm phát thải (MRV) có sự tham gia, nhất quán và đáng tin cậy hơn. Đồng thời đào tạo cán bộ về công tác MRV, qua đó bổ sung nguồn lực cho Đề án 1 triệu ha chất lượng cao phát thải thấp.
Ông Trần Chí Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho hay, Đề án 1 triệu ha là định hướng quan trọng để đổi mới phương thức sản xuất và tổ chức lại chuỗi giá trị. Dự án GORICE sẽ góp phần cụ thể hóa định hướng này thông qua thúc đẩy thực hành nông nghiệp thông minh với khí hậu.
Tại Cần Thơ, dự án được triển khai tại 7 xã. Thành phố kỳ vọng dự án sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Hỗ trợ nhân rộng các mô hình hiệu quả, nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường của gạo phát thải thấp.
Đại sứ Canada tại Việt Nam - Jim Nickel cho hay, Canada phối hợp với các đối tác hỗ trợ Đề án 1 triệu ha thông qua dự án GORICE. Dự án sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi hướng tới một ngành lúa gạo có sức cạnh tranh và phát thải thấp.
Dự án cũng thúc đẩy đầu tư của khu vực tư nhân và huy động tài chính khí hậu, tạo ra những cơ hội lâu dài cho nông dân. Thúc đẩy hành động vì khí hậu và phát triển bền vững trên toàn vùng ĐBSCL.
