Tại khu phố Hải Đông 2, phường Móng Cái 3, một mô hình nuôi cua biển đang được triển khai trên diện tích khoảng 16ha rừng ngập mặn. Điều đặc biệt là người dân không phải chặt cây, san lấp bãi triều hay đào đắp ao đầm để nuôi trồng thủy sản. Những con cua được thả trong môi trường tự nhiên, dưới tán cây sú, vẹt, nơi có nguồn thức ăn và điều kiện sinh trưởng phù hợp.
Mô hình có 12 hộ dân tham gia, được hỗ trợ 80.000 con cua giống cùng hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, quản lý. Đổi lại, các hộ phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt về bảo vệ rừng, không làm thay đổi hiện trạng đất rừng và không sử dụng các biện pháp sản xuất gây tổn hại đến môi trường sinh thái. Đây là điểm khác biệt so với phương thức nuôi thủy sản truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào việc cải tạo mặt bằng, xây dựng ao đầm. Thay vì thay đổi môi trường tự nhiên để phục vụ sản xuất, người dân lựa chọn hình thức nuôi phù hợp với điều kiện sẵn có của rừng.
Theo đánh giá của cán bộ kỹ thuật, sau gần hai tháng thả nuôi, cua sinh trưởng tốt. Tuy nhiên, đây mới là kết quả bước đầu, hiệu quả kinh tế thực tế còn phụ thuộc vào tỷ lệ sống, sản lượng thu hoạch và giá bán khi kết thúc vụ nuôi. Cách làm này xuất phát từ thực tế bảo vệ rừng ven biển không hề đơn giản. Rừng ngập mặn nằm xen kẽ các bãi triều, cửa sông, khu vực nuôi trồng và khai thác thủy sản. Nếu chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách để tuần tra, giám sát trên diện tích rộng, việc phát hiện và ngăn chặn vi phạm sẽ gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, người dân sinh sống tại chỗ thường xuyên tiếp xúc với rừng, hiểu đặc điểm thủy triều, luồng lạch và những biến động của môi trường. Khi có sinh kế gắn bó với rừng, họ có thêm động lực để bảo vệ diện tích được giao.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng những rủi ro từ thời tiết cực đoan, bảo vệ rừng ngập mặn còn là giải pháp thích ứng dựa vào thiên nhiên. Hệ thống rễ cây giúp giữ bùn, ổn định bãi triều, trong khi thảm thực vật góp phần hấp thụ và lưu trữ các-bon. Thực tế tại Móng Cái 3 cho thấy bảo vệ môi trường không nhất thiết chỉ bắt đầu từ những dự án đầu tư lớn. Khi người dân có thể tạo ra thu nhập mà vẫn giữ được rừng, lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo tồn sẽ có điều kiện song hành.
