Tái thiết nơi ở mới cho hơn 3.200 hộ dân
UBND tỉnh Cà Mau cho biết, hiện tỉnh có trên 200 km bờ biển và gần 1.100 km bờ sông bị sạt lở, có nguy cơ sạt lở. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, bố trí nơi ở an toàn và bảo đảm sinh kế ổn định, lâu dài.
Trong giai đoạn 2021–2025, toàn tỉnh Cà Mau đã bố trí, sắp xếp ổn định gần 1.000 hộ dân. Trong đó có trên 900 hộ thuộc vùng thiên tai, số hộ còn lại thuộc vùng dân di cư tự do, trong khu rừng đặc dụng...
Tuy nhiên, tiến độ thực hiện một số dự án tái định cư người dân còn chậm do khó khăn về vốn, thủ tục đầu tư, hạ tầng tại một số khu tái định cư chưa đồng bộ. Việc hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm và phát triển sản xuất để ổn định cuộc sống người dân tại nơi ở mới còn hạn chế. Một bộ phận người dân tuy đã có nơi ở mới nhưng vẫn thiếu đất sản xuất, việc làm và nguồn thu nhập chưa ổn định.
Tỉnh Cà Mau tính toán, giai đoạn từ nay tới năm 2030, tỉnh cần bố trí, sắp xếp ổn định cuộc sống cho hơn 3.200 hộ dân. Trong đó có hơn 2.400 hộ dân đang sống trong vùng thiên tai, hơn 850 hộ trong vùng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ cần di dời.
Để sắp xếp nơi ở ổn định cho hàng nghìn hộ dân trên, tỉnh Cà Mau lên phương án đầu tư 10 dự án với 14 điểm, khu dân cư, đáp ứng nhu cầu bố trí hơn 2.600 hộ. Số còn lại hơn 600 hộ dự kiến được sắp xếp tại các khu tái định cư hiện hữu, quỹ đất công có hạ tầng hoặc các cụm dân cư đã hình thành ổn định.
Tổng kinh phí khái toán đầu tư các khu tái định cư trên hơn 880 tỷ đồng.
Trước nhu cầu lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế, tỉnh Cà Mau dự kiến ưu tiên bố trí trước cho các hộ ở khu vực có nguy cơ thiên tai cao, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản. Tỉnh này cũng định hướng tập trung hoàn thành các dự án khu dân cư chuyển tiếp, khai thác hiệu quả quỹ đất hiện có và lựa chọn phương án bố trí phù hợp, tránh đầu tư dàn trải.
An cư phải đi liền sinh kế bền vững
Ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, ngập úng, sạt lở cần đồng bộ với việc bố trí, sắp xếp tái định cư cho người dân. Phát biểu được ông Sử đưa ra tại Hội thảo diễn ra ngày 23/10.
Để di dời người dân đạt hiệu quả, theo ông Sử, cần tập trung giải quyết ba vấn đề trọng tâm, gồm huy động nguồn lực, khai thác nguồn lực đất đai và hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân.
Theo ông Sử, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, việc huy động nguồn lực xã hội, doanh nghiệp tham gia rất quan trọng, có thể lồng ghép chương trình tái định cư với các chính sách khuyến khích phát triển nhà ở xã hội. Hoặc khai thác nguồn lực từ đất đai để bổ sung nguồn vốn thực hiện các chương trình, dự án tái định cư vùng sạt lở.
Về cơ chế, chính sách, ông Sử cho rằng cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp để người dân có điều kiện di dời đến nơi ở an toàn. “Muốn người dân di dời với chi phí thấp thì phải có chính sách hỗ trợ qua cơ chế, chính sách phù hợp. Việc di dời dân phải gắn với sinh kế bền vững, tức định cư nhưng phải có đất canh tác”, ông Sử nói.
TS. Hồng Minh Hoàng - Viện Mekong (Đại học Cần Thơ) chỉ ra một thực tế, thời gian qua một số dự án di dời, tái định cư trong vùng bộc lộ bất cập, khi vị trí tái định cư xa sinh kế, thiếu việc làm tại khu mới. Ngoài ra còn thiếu giám sát sau tái định cư, đầu tư phân tán, thiếu thứ tự ưu tiên…
Vì vậy, TS. Hoàng đề xuất, di dời dân cư vùng ven biển tỉnh Cà Mau cần lộ trình, "thoái lui" có kiểm soát theo vùng rủi ro và ngưỡng kích hoạt, ưu tiên giữ sinh kế.
