Paddy Ma Wendi, đạo diễn phim ngắn chiếu dọc từ năm 2023, chứng kiến sự thay đổi chóng mặt của ngành công nghiệp này trong năm 2026 dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI).
Anh tốt nghiệp Trường Nghệ thuật Thị giác New York năm 2015, sau đó thành lập một trong những công ty đầu tiên chuyên sản xuất phim ngắn tiếng Anh tại bờ Đông nước Mỹ. Anh đang làm việc tại Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, nơi có chi phí nhân công thấp.
Người làm phim AI bế tắc
Theo Ma, khi sản xuất phim người đóng tại Mỹ, anh thường thuê 20-30 người, bao gồm diễn viên. Tại Trung Quốc, một dự án có thời điểm cần tới 100 nhân sự. Tuy nhiên, với phim ngắn sản xuất bằng AI, nhóm chỉ cần khoảng 2-5 người làm việc trong một tuần.
Dù vậy, AI không giúp giảm hoàn toàn khối lượng công việc. Công nghệ tạo video vẫn cho kết quả thiếu ổn định, buộc ê-kíp liên tục điều chỉnh câu lệnh, kiểm tra hình ảnh và dựng thử.
Để có hình ảnh như mong muốn, ê-kíp đôi khi phải tạo lại cùng một cảnh 20-30 lần. Thay vì cần nhiều vị trí truyền thống như quay phim hay hóa trang, mô hình mới tập trung công việc vào một nhóm nhỏ, chủ yếu thực hiện các thao tác lặp đi lặp lại để tạo ra những đoạn phim có thể sử dụng.
Chi phí sản xuất cũng không hề thấp. Anh ước tính tạo video AI ở độ phân giải 720p tốn 0,1-0,2 USD mỗi giây, tùy nền tảng. Mỗi lần nhập câu lệnh thường tạo đoạn phim dài 4-15 giây, với chi phí 0,4-3 USD. Để có 15 giây hình ảnh đạt yêu cầu, nhà sản xuất có thể phải chi 8-90 USD, tùy số lần thử và công cụ sử dụng.
Trong khi đó, thị trường phim ngắn AI tại Trung Quốc cạnh tranh khốc liệt. Nhiều đơn vị ưu tiên số lượng hơn chất lượng. Ma cho biết một số lao động tại Trịnh Châu được trả 3.000-4.000 nhân dân tệ (450-600 USD) mỗi tháng để sản xuất phim ngắn tiếng Anh bằng AI, khiến các nhà sản xuất khác khó cạnh tranh.
“Thành thật mà nói, tôi đang cố gắng rút khỏi lĩnh vực làm phim bằng AI vì lợi nhuận quá thấp. Công việc này ngày càng đòi hỏi nhiều nhân lực, không còn mang tính sáng tạo như hoạt động làm phim thông thường nữa”, Ma chia sẻ.
Diễn viên mất việc
Stevan Miladinovic, diễn viên người Serbia từng tham gia phim ngắn The Billionaire CEO’s Runaway Wife (2024), là một trong những người đầu tiên chịu ảnh hưởng từ làn sóng phim AI.
Đầu năm 2026, nam diễn viên 28 tuổi vẫn nhận được nhiều cơ hội. Anh kể: “Khoảng tháng 1 và 2, người đại diện liên lạc hỏi khi nào tôi quay lại Thái Lan vì có rất nhiều buổi thử vai”.
Singapore, Malaysia, Việt Nam và Trung Quốc từng là những trung tâm sản xuất phim ngắn nhờ chi phí nhân công thấp. Nhà sản xuất thường mời diễn viên từ nhiều nước đến tham gia dự án.
Theo Miladinovic, diễn viên chính có thể kiếm tới 8.000 USD cho 10 ngày làm việc.
Tuy nhiên, sau khi hoàn thành dự án tại châu Âu và quay lại vào tháng 5/2026, anh gần như không còn nhận được lời mời. Những diễn viên khác mà anh liên hệ cũng cho biết thị trường đã đình trệ.
Miladinovic nhận ra nhiều vai diễn đang được thay thế bằng nhân vật do AI tạo ra. Ban đầu, anh không tin những bộ phim này có thể thu hút khán giả, nhưng sau đó nhận thấy người xem vẫn nhấn thích, bình luận và theo dõi nội dung.
Nam diễn viên cũng lo ngại các công ty có thể sử dụng khuôn mặt và dữ liệu hình ảnh của diễn viên để sản xuất phim trong thời gian dài mà không có sự kiểm soát thích đáng từ người sở hữu hình ảnh.
Jen Cooper, người sáng lập nền tảng tin tức về ngành phim ngắn Vertical Drama Love, cho biết tình hình tại Los Angeles cũng đáng lo ngại. Theo thông tin bà nhận được từ giới trong ngành và số lượng tin tuyển diễn viên trên Actors Access, việc làm liên quan đến phim ngắn đã giảm khoảng 90% chỉ trong sáu tuần.
Chất lượng gây tranh cãi
Ma cho rằng bước ngoặt của ngành diễn ra ngày 12/2, khi mô hình tạo video AI Seedance 2.0 ra mắt tại Trung Quốc. Theo anh, công nghệ này giúp chất lượng video cải thiện vượt bậc, từ mức chưa đáp ứng yêu cầu lên mức có thể sử dụng được.
Tuy nhiên, chất lượng phim AI vẫn gây tranh luận. Cooper nhận xét nhiều tác phẩm có chất lượng thấp, ngoại hình và giọng nói của nhân vật thiếu đa dạng. Bà cho biết hình ảnh, giọng nói của tài tử Henry Cavill được sử dụng để xây dựng nhiều nhân vật trong phim ngắn AI.
Trước sự gia tăng nhanh chóng của nội dung AI, cơ quan quản lý phát thanh, truyền hình Trung Quốc cũng có động thái can thiệp.
Ngày 17/9, Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc thông báo tăng cường thúc đẩy sản xuất, phân phối phim ngắn chất lượng cao.
Cơ quan này định hướng các nền tảng xây dựng khu vực riêng cho phim người đóng, đồng thời hỗ trợ tài chính để các tác phẩm chất lượng tiếp cận khán giả và tạo doanh thu.
Dù vậy, AI cũng mở ra cơ hội mới cho dòng phim ngắn đang phổ biến trên YouTube, Bilibili và iQiyi.
Timothy Oh - Giám đốc tiếp thị của COL Group, công ty mẹ của các ứng dụng phim ngắn như Flareflow - cho biết một số tác phẩm AI, trong đó có Falling for My Bully, The Wicked Lycan Prince đang đạt thành tích tốt trên nền tảng của công ty.
AI giúp các nhà sáng tạo xây dựng những thế giới khó thực hiện trong giới hạn ngân sách truyền thống, đặc biệt với thể loại giả tưởng, khoa học viễn tưởng, hoạt hình và siêu nhiên.
Ma đang nghiên cứu mô hình phim điện ảnh kết hợp diễn xuất thật với AI. Anh muốn đưa diễn viên vào trường quay, sau đó sử dụng công nghệ để tái tạo bối cảnh thành trạm không gian hoặc thế giới phép thuật.
Theo đạo diễn này, AI đặc biệt hữu ích trong chỉnh sửa hình ảnh. Chẳng hạn, công nghệ có thể thay đổi nhân vật Jack và Rose trong Titanic thành Spider-Man và Mary Jane một cách thuyết phục.
Thay vì loại bỏ hoàn toàn con người, Ma kỳ vọng kết hợp diễn xuất thật với AI để mở rộng khả năng sáng tạo. Hướng đi này cho thấy ngành phim đang tìm cách cân bằng giữa giảm chi phí, nâng cao chất lượng và bảo vệ quyền lợi người lao động.
