Bãi rác âm ỉ cháy gần một tháng, người dân Thái Nguyên khổ sở vì khói độc

Khói khét len vào từng ngôi nhà

Báo Tiền Phong nhận được phản ánh của người dân xã Đồng Hỷ (tỉnh Thái Nguyên) về tình trạng khói và mùi khét phát tán từ đám cháy âm ỉ tại bãi rác Phúc Thành (xóm 9, xã Đồng Hỷ) kéo dài gần một tháng nay. Không chỉ gây khó chịu, tình trạng này còn làm đảo lộn sinh hoạt, khiến nhiều gia đình lo lắng về sức khỏe của các thành viên.

Chiều 23/10, phóng viên tìm đến khu vực xóm 9, nơi có nhiều hộ dân chịu ảnh hưởng từ đám cháy. Dù còn cách bãi rác khoảng 500m, mùi khét đã theo gió lan tới khu dân cư, nồng nặc và khó chịu. Một số người dân phải đeo khẩu trang, đóng kín cửa để hạn chế mùi lọt vào nhà.

Ông Nguyễn Văn Thanh, người dân xóm 9, cho biết đám cháy tại bãi rác đã âm ỉ suốt gần một tháng. Khói và mùi khét xuất hiện dai dẳng, có thời điểm lan rộng theo hướng gió, ảnh hưởng đến nhiều hộ gia đình.

“Nhà tôi cách bãi rác hơn 500m mà vẫn ngửi thấy mùi, đặc biệt là vào ban đêm. Khói cứ âm ỉ, mùi rác khét lẹt khiến mọi người rất khó chịu. Chúng tôi mong chính quyền địa phương sớm có giải pháp xử lý dứt điểm để người dân được sinh hoạt bình thường”, ông Thanh chia sẻ.

Với những gia đình ở xa bãi rác, việc đóng kín cửa, hạn chế ra ngoài đã trở thành cách ứng phó bất đắc dĩ. Còn với các hộ dân sống ngay dưới chân bãi rác, nỗi khổ dường như lớn hơn khi khói, mùi khét thường xuyên bao trùm không gian sống.

Chị Thái, một người dân xóm 9 sống gần bãi rác, cho biết điều khiến gia đình chị mệt mỏi không chỉ là mùi khét nồng nặc mà còn là cảm giác bất an mỗi khi đêm xuống.

“Nhà tôi ở ngay dưới chân bãi rác nên phải chịu ảnh hưởng rất rõ. Có những lúc đang ngủ, ngửi thấy mùi khét, tôi lại giật mình thức dậy, đi kiểm tra khắp nhà xem có chỗ nào bị cháy không. Nhiều khi biết mùi phát ra từ bãi rác nhưng vẫn không khỏi lo lắng”, chị Thái kể.

Một đám cháy không hiện diện ngay trước cửa nhà, nhưng mùi khét cứ len lỏi vào từng căn phòng, theo gió tràn qua khu dân cư, khiến những sinh hoạt vốn bình thường cũng trở nên khó khăn. Ông Nguyễn Văn Khoa, Bí thư xóm 9, cho biết ông nhận được nhiều phản ánh của người dân về tình trạng khói và mùi khét từ bãi rác, cả trực tiếp lẫn qua điện thoại.

Theo ông Khoa, lượng khói phát sinh khá lớn, theo gió lan qua núi rồi tràn về các khu dân cư. Ngay cả gia đình ông, dù cách bãi rác khoảng 1km, vẫn thường xuyên ngửi thấy mùi khét, nhất là vào chiều tối.

Là người trực tiếp tiếp nhận những phản ánh của bà con, ông Khoa cho biết đã báo cáo tình hình lên UBND xã để chính quyền có phương án xử lý. Tuy nhiên, khi đám cháy kéo dài, khói lan rộng và người dân liên tục chịu ảnh hưởng, mong muốn lớn nhất của các hộ dân vẫn là có biện pháp dập tắt triệt để nguồn phát sinh khói, mùi.

Bãi rác rộng 7 hecta, khói bốc lên từ những lớp rác sâu

Sau khi tìm đường lên khu vực bãi rác, phóng viên ghi nhận nơi đây rộng khoảng 3 - 4ha. Thời điểm cuối buổi chiều 23/10, khói bốc lên tại nhiều vị trí, gần như bao phủ phần lớn diện tích bãi rác.

Mùi khét nồng nặc xộc vào mũi ngay khi vừa tiếp cận khu vực. Dưới mặt đất, các loại rác thải như nilon, vật liệu xây dựng và nhiều loại chất thải rắn khác vẫn âm ỉ cháy. Ở một số điểm, lửa bùng lên giữa những đống rác; tại những vị trí khác, khói len qua các khe đất, bốc lên thành từng đám, che phủ cả một vùng.

Điều đáng chú ý là nhiều điểm phát sinh khói không có ngọn lửa lớn trên bề mặt. Khói dường như thoát lên từ sâu bên dưới những lớp rác đã bị vùi lấp, khiến việc xác định và xử lý toàn bộ các điểm cháy trở nên khó khăn.

Tại hiện trường, một chiếc máy xúc đang đào các hố để tạo nơi chứa nước, phục vụ công tác chữa cháy.

Theo UBND xã Đồng Hỷ, bãi rác Phúc Thành rộng khoảng 7ha, từng là nơi tập kết, xử lý rác thải sinh hoạt của huyện Đồng Hỷ cũ trong nhiều năm. Tuy nhiên, do quá tải, bãi rác đã đóng cửa, ngừng tiếp nhận rác từ cuối năm 2025.

Việc bãi rác đã ngừng tiếp nhận rác nhưng nay vẫn phát sinh đám cháy kéo dài khiến người dân không khỏi lo lắng. Những lớp rác tồn đọng từ nhiều năm trước tiếp tục là nguồn phát sinh khói và mùi khét, tác động trực tiếp đến môi trường sống của các hộ dân xung quanh.

Đáng nói, đây không phải lần đầu bãi rác Phúc Thành xảy ra cháy âm ỉ kéo dài. Cuối năm 2023, khu vực này cũng từng xuất hiện tình trạng tương tự, với đám cháy âm ỉ suốt khoảng một tháng.

Việc tình trạng cháy âm ỉ tái diễn cho thấy công tác xử lý những điểm cháy sâu trong các lớp rác chôn lấp không đơn giản.

Tìm cách dập lửa từ sâu trong lòng bãi rác

Ông Nguyễn Minh Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Hỷ, cho biết ngay sau khi phát hiện đám cháy âm ỉ, chính quyền địa phương đã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức phun nước dập lửa.

Tuy nhiên, quá trình xử lý gặp nhiều trở ngại do bãi rác nằm trên núi, đường tiếp cận khó khăn, trong khi nguồn nước ở xa. Việc phun nước từ bên ngoài khó có thể xử lý triệt để những điểm cháy nằm sâu dưới các lớp rác.

Trước tình hình đó, địa phương đang sử dụng máy xúc để đào đường, tạo lối cho xe chữa cháy tiếp cận hiện trường. Đồng thời, lực lượng chức năng đào các hố chứa nước, tổ chức bơm nước từ phía dưới lên để trung chuyển, phục vụ công tác chữa cháy.

Theo ông Huy, nếu chỉ phun nước trên bề mặt thì rất khó dập tắt hoàn toàn. Phải lật các lớp rác lên, tìm những điểm còn cháy âm ỉ rồi bơm nước xuống xử lý. Công việc này khá vất vả, cần thời gian và phương tiện phù hợp.

Lãnh đạo UBND xã Đồng Hỷ thông tin, dự kiến trong 1-2 ngày tới, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy sẽ đưa thiết bị chuyên dụng lên khu vực bãi rác để hỗ trợ xử lý, dập tắt đám cháy.

Tuy nhiên, theo ông Huy, việc chữa cháy trước mắt mới chỉ giải quyết tình trạng khói, lửa đang phát sinh. Về lâu dài, địa phương cần có phương án xử lý lượng rác tồn đọng, hạn chế nguy cơ tái diễn tình trạng cháy âm ỉ và bảo đảm môi trường cho người dân sinh sống quanh khu vực.

UBND xã Đồng Hỷ đã đề xuất phương án thu gom, vận chuyển lượng rác tại bãi Phúc Thành đến bãi rác Đá Mài (xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên), để xử lý. Đồng thời, địa phương sẽ triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm môi trường tại khu vực bãi rác cũ.

Cảnh báo nguy cơ từ những lớp rác chôn lấp

Lý giải nguyên nhân khiến đám cháy tại bãi rác Phúc Thành khó dập tắt, bà Lê Thị Lan Thảo, chuyên viên Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở NN&MT Thái Nguyên), cho biết trước đây rác thải tại khu vực này được xử lý bằng phương pháp chôn lấp.

Theo quy trình, rác sau khi vận chuyển đến bãi được xử lý, lu lèn, phủ một lớp đất lên trên rồi tiếp tục lu lèn. Qua thời gian, các lớp rác và đất chồng lên nhau, khiến việc tiếp cận những điểm cháy nằm sâu bên dưới gặp nhiều khó khăn.

Khi xảy ra cháy, ngọn lửa có thể âm ỉ trong các lớp rác bị vùi lấp, không bùng lên thành đám cháy lớn trên bề mặt nhưng vẫn tiếp tục phát sinh khói. Vì vậy, muốn xử lý triệt để, lực lượng chức năng cần tiếp cận đúng vị trí cháy, lật các lớp rác và đưa nước xuống sâu.

Bà Thảo cho biết, khoảng tháng 5-6/2026, Chi cục Bảo vệ môi trường đã khảo sát khu vực này, đồng thời cảnh báo chính quyền địa phương về nguy cơ bãi rác phát sinh sự cố trở lại và đề xuất các giải pháp phù hợp.

Tuy nhiên, sau khi thực hiện phân cấp quản lý, việc lựa chọn và triển khai phương án xử lý thuộc trách nhiệm của chính quyền cấp xã theo thẩm quyền.

Từ những gì đang diễn ra tại bãi rác Phúc Thành, người dân cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc dập tắt một đám cháy, mà còn là cách xử lý lượng rác tồn đọng tại một bãi rác đã đóng cửa, bảo đảm không để sự cố tương tự tiếp tục tái diễn.

Với người dân xóm 9, những ngày qua là quãng thời gian dài sống trong mùi khét, khói bụi và nỗi lo thường trực. Họ không thể chủ động ngăn khói phát tán, cũng không thể tự xử lý những điểm cháy nằm sâu dưới các lớp rác. Điều họ có thể làm là đóng kín cửa, đeo khẩu trang, hạn chế sinh hoạt ngoài trời và chờ đợi các biện pháp khắc phục từ cơ quan chức năng.

Đằng sau những làn khói vẫn đang bốc lên từ bãi rác là mong mỏi bình dị của những gia đình sống quanh đó: được hít thở không khí trong lành, được ngủ một giấc trọn vẹn mà không giật mình vì mùi khét, được trở lại với nhịp sống thường ngày mà không phải thấp thỏm lo lắng mỗi khi gió đổi chiều.