Chợ quê không túi ni lông
Chiều cuối tuần, Phiên chợ quê Hòa Vang (TP. Đà Nẵng) đông đúc người dân đến mua sắm. Trên những sạp hàng, rau củ, nông sản theo mùa, đặc sản địa phương, sản phẩm OCOP và hàng thủ công được bày bán. Người mua lựa từng bó rau, hỏi giá, xem nguồn gốc sản phẩm. Người bán thoăn thoắt cân hàng, đóng gói, tính tiền.
Từ khoảng 16h, gian hàng rau củ hữu cơ của Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Túy Loan đã tấp nập khách. Những bó rau được lựa kỹ, xếp vào túi sinh học tự phân hủy hoặc túi vải có thể tái sử dụng. Chiếc túi đựng hàng vốn là vật dụng quen thuộc trong mỗi lần đi chợ, nay trở thành một phần trong cách tổ chức phiên chợ theo hướng giảm rác thải nhựa.
Theo bà Đặng Thị Yến Khanh, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Túy Loan, đơn vị đã sử dụng túi vải khoảng 4 năm nay, từ khi bắt đầu tham gia chương trình OCOP.
Những chiếc túi được thiết kế chắc chắn, phục vụ đóng gói sản phẩm quà tặng theo đơn đặt hàng và có thể tiếp tục sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. Khi tham gia Phiên chợ quê Hòa Vang, hợp tác xã sử dụng thêm túi sinh học để đựng rau củ cho khách.
“Định hướng của chúng tôi là tìm kiếm, liên kết với nhà cung ứng để đưa túi tự phân hủy sinh học phù hợp vào khâu đóng gói rau củ, giảm lượng rác thải ra môi trường. Dù biết chi phí bao bì tự hủy sẽ cao hơn nhưng chúng tôi xác định đây là trách nhiệm của đơn vị nhằm chung tay bảo vệ môi trường”, bà Khanh nói.
Ở một góc khác của phiên chợ, bà Bríu Thị Đạt (thôn Trường Sơn, xã Đông Giang) vượt hơn 80 km đưa nông sản miền núi xuống phố. Măng ngọt, bòn bon, rau lủi, rau rớn, nghệ, gừng… được các hộ thu hoạch và mang xuống trung tâm thành phố để kết nối tiêu thụ. Những bó rau xanh được bọc lá chuối, những thức nông sản theo mùa được bày gọn gàng trên sạp chờ khách mua.
Bà Đạt cho biết, những lần đầu xuống chợ, ban tổ chức hỗ trợ túi sinh học để các hộ đựng hàng cho khách. “Qua sử dụng, tôi thấy loại túi này thuận tiện, góp phần bảo vệ môi trường nên tự chuẩn bị. Bên cạnh đó, các loại rau tôi cũng bọc lá chuối, cột bằng bẹ chuối, còn các loại nông sản khác thì đựng trong sọt, bao tải lớn chứ hạn chế các loại túi ni lông dùng một lần”, bà Đạt chia sẻ.
Bắt đầu từ tháng 6/2026, Phiên chợ quê Hòa Vang được tổ chức định kỳ hằng tháng, với thông điệp “Của nhà trồng - Hương nội đồng - Sạch từ gốc”. Mô hình hướng đến quảng bá nông sản sạch, sản phẩm được canh tác hữu cơ, đặc sản địa phương và kết nối các cơ sở sản xuất, hợp tác xã với người tiêu dùng.
Ngay những phiên đầu tiên, ban tổ chức đã hỗ trợ túi giấy, túi ni lông sinh học tự hủy để khuyến khích tiểu thương và người dân làm quen với việc sử dụng bao bì thân thiện môi trường.
Sau giai đoạn vận động, địa phương hướng đến đưa việc sử dụng túi sinh học và các sản phẩm giảm phát thải thành tiêu chuẩn đối với hộ kinh doanh tại phiên chợ, đồng thời kết nối nguồn cung để người bán chủ động tiếp cận bao bì phù hợp.
Theo ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang, khi người dân đã hình thành thói quen, việc sử dụng túi sinh học và các sản phẩm giảm phát thải sẽ trở thành tiêu chuẩn, điều kiện để các hộ được tham gia bán hàng tại phiên chợ.
“Phiên chợ quê Hòa Vang được kỳ vọng đặt nền móng lan tỏa thói quen tiêu dùng xanh, thúc đẩy thương mại xanh. Chúng tôi mong muốn đây sẽ là phiên chợ xanh, hạt nhân lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng”, ông Nguyện nói.
Từ chợ phiên làng chài đến điểm đến xanh
Ở làng chài Tân Thành (phường Hội An Tây), câu chuyện về một phiên chợ xanh được khởi đầu trong hoàn cảnh khác. Tháng 9/2020, khi dịch COVID-19 khiến hoạt động du lịch gặp nhiều khó khăn, nhóm doanh nghiệp du lịch, khách sạn và nhà hàng cùng xây dựng một không gian mua bán, vui chơi bên bờ biển để tạo thêm điểm đến cho du khách và cơ hội tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
Ngay từ lúc bắt đầu, những người tổ chức phiên chợ đã chọn xanh là điểm bắt đầu. Tiểu thương và các hộ kinh doanh được khuyến khích giảm thiểu rác thải nhựa bằng cách không dùng túi ni lông, hộp xốp, đồ nhựa dùng một lần…
Dần dần, nơi đây trở thành điểm đến xanh của cộng đồng người dân và du khách ở Hội An với những gian hàng thực phẩm sạch, các loại nông sản hữu cơ, canh tác thuận tự nhiên, các sản phẩm xanh tái chế từ rác thải hữu cơ như: xà phòng, nước rửa chén, nước lau sàn…
Không chỉ vậy, các gian hàng “cũ người mới ta” cũng đặc biệt thu hút khách, bán đa dạng các mặt hàng từ đồ thủ công, quần áo, trang sức, vật dụng trong gia đình…
Bên cạnh các hoạt động đưa văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số phía Tây Đà Nẵng xuống phố, Chợ phiên làng chài Tân Thành còn thường xuyên tổ chức các chương trình nghệ thuật sắp đặt từ rác thải, các workshop tái chế rác tài nguyên, các ngày hội đổi rác lấy quà… để khuyến khích người dân và du khách cùng tham gia phân loại rác, tái chế rác và hình thành thói quen tiêu dùng xanh.
Được biết, Chợ phiên làng chài Tân Thành được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao ở lĩnh vực dịch vụ nông thôn và điểm du lịch vào đầu năm 2022 và nhận Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN năm 2023. Đây là những sự ghi nhận cho mô hình kết hợp sinh kế địa phương, trải nghiệm văn hóa và trách nhiệm môi trường.
Theo ông Lê Quốc Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng (Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng), tinh thần du lịch xanh được đưa vào Chợ phiên làng chài Tân Thành từ lúc lên ý tưởng.
Qua nhiều lần tổ chức, không gian phiên chợ luôn hướng đến các tiêu chí bản địa, an toàn, xanh và hạn chế rác thải nhựa.
“Đây cũng là bước khởi đầu của dự án “Chợ xanh xứ Quảng” do câu lạc bộ khởi xướng, hướng đến việc đưa những thực hành thân thiện với môi trường vào hoạt động chợ phiên và du lịch cộng đồng”, ông Việt nói.
