Bán online không được “miễn trách nhiệm”
Chia sẻ về thói quen đặt đồ ăn trực tuyến, chị Phương Trang (28 tuổi, phường Phú Thạnh, TPHCM) cho biết, ưu tiên hàng đầu của chị là sự tiện lợi, các đánh giá từ người dùng trước, giá cả và các chương trình khuyến mãi. Nếu đáp ứng đủ các tiêu chí này, chị sẽ chốt đơn mà ít khi quan tâm đến chất lượng vệ sinh hay việc quán có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hay không. Tiêu chí của chị đơn giản là “thấy ngon thì lần sau đặt tiếp, còn nếu không hợp khẩu vị hoặc có vấn đề thì né ra”.
Tuy nhiên, chị cũng cho rằng các nền tảng cần thiết lập thêm kênh tiếp nhận phản ánh dành riêng cho shipper và khách hàng. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về an toàn thực phẩm từ sản phẩm hoặc cơ sở kinh doanh, người mua và shipper phải có một kênh chính thống để báo cáo thay vì chỉ biết liên hệ riêng với người bán như trước.
Trước tình trạng thực phẩm được rao bán ngày càng phổ biến trên mạng xã hội và các ứng dụng giao hàng, đại diện Sở An toàn thực phẩm TPHCM cho biết: kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đối với an toàn thực phẩm cung cấp cho người tiêu dùng. Dù bán trực tiếp hay trực tuyến, người kinh doanh vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn thực phẩm và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm do mình cung cấp.
Theo ông Bùi Chí Tình - Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, từ ngày 1/7/2026, hành lang pháp lý được siết chặt hơn khi Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Trong đó, việc bắt buộc xác thực danh tính người bán trên các nền tảng thương mại điện tử trung gian được xem là “chìa khóa” then chốt. Quy định này giúp triệt tiêu tình trạng sử dụng tài khoản “ảo”, không rõ chủ thể, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc để cơ quan chức năng nhanh chóng khoanh vùng, truy vết khi phát hiện vi phạm.
Đáng chú ý, với những người bán tìm cách né tránh như không công khai địa chỉ rõ ràng hoặc không hợp tác, cơ quan chức năng sẽ không chỉ phụ thuộc vào thông tin trên mạng. Thông qua việc phối hợp với các đơn vị liên quan để khai thác cơ sở dữ liệu và tài liệu hợp pháp, chân dung chủ thể kinh doanh, địa điểm hoạt động cùng nguồn gốc sản phẩm sẽ được làm rõ để xử lý nghiêm theo pháp luật. Ông nhấn mạnh, hoạt động kinh doanh thực phẩm trực tuyến vẫn chịu sự quản lý, kiểm soát toàn diện theo Luật An toàn thực phẩm. Việc chuyển lên không gian số hoàn toàn không làm giảm nhẹ trách nhiệm của người kinh doanh đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin liên ngành giữa cơ quan quản lý nhà nước với các nền tảng số và đơn vị giao nhận; đồng thời nâng cao năng lực nhận diện, xác minh và truy xuất đến tận gốc các tổ chức, cá nhân vi phạm. Bên cạnh đó, cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân cũng sẽ được hoàn thiện.
Kết nối VneID để truy tận gốc người bán
Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, luật sư Trần Anh Tuấn (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, hoạt động bán đồ ăn thức uống qua ứng dụng trực tuyến phát triển mạnh, trong đó có nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ thuộc diện được miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Mô hình này tạo thuận lợi cho kinh doanh nhưng cũng gây khó khăn trong quản lý. Khi xảy ra ngộ độc, việc xác định địa điểm chế biến, nguồn nguyên liệu và chủ thể chịu trách nhiệm có thể gặp nhiều trở ngại.
Theo luật sư, cần đưa hoạt động kinh doanh thực phẩm trực tuyến vào khuôn khổ quản lý phù hợp, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng bên trong chuỗi cung ứng. Cụ thể, cơ sở chế biến phải chịu trách nhiệm về nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến, điều kiện vệ sinh và chất lượng món ăn. Các nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng trung gian cần minh bạch thông tin người bán, kiểm tra hồ sơ theo quy định và kịp thời gỡ bỏ gian hàng vi phạm. Trách nhiệm của nền tảng cần được xem xét tương ứng với nghĩa vụ pháp lý và mức độ liên quan đến hành vi vi phạm. Trong khi đó, tài xế và đơn vị giao nhận cũng phải tuân thủ các yêu cầu bảo quản thực phẩm phù hợp, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình vận chuyển.
Hơn 6 tấn nầm lợn, trứng gà non bốc mùi
Khoảng 5 giờ ngày 22/10, trong lúc tuần tra tại khu vực hồ Tràng Vinh, thuộc thôn Pò Hèn, xã Hải Sơn, TP Quảng Ninh, cơ quan chức năng phát hiện 11 người đang bốc vác, vận chuyển hàng loạt thùng xốp chứa thực phẩm đông lạnh, gồm hơn 5,1 tấn nầm lợn và 1 tấn trứng gà non. Toàn bộ số hàng không rõ nguồn gốc, đã bốc mùi hôi thối. Hoàng Dương
Ông Tuấn lưu ý, nếu chỉ yêu cầu người bán đăng tải giấy tờ lên ứng dụng mà thiếu cơ chế xác minh thực tế, chính sách dễ trở thành hình thức. Việc nền tảng nắm thông tin người bán không đồng nghĩa giấy chứng nhận an toàn thực phẩm còn hiệu lực hoặc điều kiện vệ sinh tại bếp được bảo đảm.
Do đó, cơ quan quản lý cần tăng cường hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro, kết hợp kiểm tra dữ liệu, lấy mẫu ngẫu nhiên và kiểm tra đột xuất tại các điểm kinh doanh có nguy cơ cao. Việc kết nối dữ liệu an toàn thực phẩm với hệ thống định danh quốc gia như VneID, trong phạm vi pháp luật cho phép, cũng có thể hỗ trợ xác minh chủ thể kinh doanh, truy xuất nguồn gốc và phục vụ điều tra khi xảy ra sự cố. Theo luật sư, sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, nền tảng số và đơn vị giao nhận là yếu tố quan trọng để kiểm soát rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng khi mua thực phẩm trực tuyến.
