Đầu tư xong nhưng thiếu người quản lý, vận hành
Ngày 27/10, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Ngãi cho biết, qua đánh giá 1.046 công trình cấp nước sạch nông thôn, có 368 công trình không hoạt động, 343 công trình hoạt động kém bền vững, chiếm gần 68% tổng số công trình.
Trong khi tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 99,74%, số hộ được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn chỉ 62,07%. Đáng chú ý, tỷ lệ đấu nối vào các công trình cấp nước chỉ đạt 42,6%.
Theo Sở NN&MT, nhiều công trình sau khi hoàn thành được bàn giao cho chính quyền cấp xã hoặc đơn vị quản lý nhưng thiếu nhân lực có chuyên môn. Một số nơi chưa xây dựng phương án thu tiền nước, không có kinh phí duy tu, bảo dưỡng, khiến công trình xuống cấp, hư hỏng và ngừng hoạt động nhiều năm.
Bất cập còn xuất hiện từ khâu khảo sát, thiết kế và đầu tư. Có công trình thiếu nguồn nước, thường xuyên hư hỏng do lũ cuốn, sạt lở đất; có nơi xây dựng xong nhưng ít hộ dân đấu nối, công suất khai thác thấp, thất thoát nước lớn.
Tại miền núi, dân cư sống phân tán, khoảng cách giữa các khu dân cư xa khiến việc đầu tư đường ống tốn kém. Một số địa bàn chưa có hệ thống cấp nước tập trung hoặc công trình hiện hữu không đủ khả năng phục vụ.
Bên cạnh đó, nguồn nước mặt và nước ngầm suy giảm vào mùa khô do tác động của biến đổi khí hậu. Việc tuyên truyền, vận động người dân sử dụng và bảo vệ công trình chưa thường xuyên, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác.
Để khắc phục, Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi đề xuất củng cố bộ máy quản lý, bố trí người có chuyên môn, xây dựng phương án giá nước và thu phí phù hợp. Nguồn thu sẽ phục vụ vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng, để công trình hoạt động bền vững, tránh tình trạng công trình đầu tư xong rồi xuống cấp.
Dự kiến đầu tư 221 tỷ đồng cho 7 dự án cấp nước
Quảng Ngãi phấn đấu nâng tỷ lệ dân số nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn lên 63,6% trong năm 2026 và dự kiến đạt 65,2% vào năm 2027.
Để đạt mục tiêu, Sở NN&MT đã đề xuất 7 dự án cấp nước sạch nông thôn giai đoạn 2026 - 2030, tổng công suất dự kiến khoảng 9.940m³/ngày đêm, kinh phí ước tính 221 tỷ đồng.
Trong đó, UBND tỉnh đã bố trí vốn năm 2026 để chuẩn bị đầu tư 5 dự án tại xã Bình Sơn, khu vực Nghĩa Hành - Đình Cương - Phước Giang, xã Tịnh Khê, xã Long Phụng và xã Đăk La.
Năm dự án dự kiến triển khai giai đoạn 2026 - 2028, với tổng công suất khoảng 7.740m³/ngày đêm, mức đầu tư ước tính 175 tỷ đồng.
Riêng 29 công trình do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh quản lý, đang phục vụ khoảng 26.156 hộ dân, sẽ tiếp tục được kiểm tra, sửa chữa và rà soát khả năng mở rộng cấp nước.
