Nước sinh hoạt lấy từ giữa cánh đồng
Ở thôn Nam Sơn, xã Xuân Lộc (Hà Tĩnh), những chiếc bể chứa nước mưa từ lâu đã trở thành vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình. Nước mưa được dành cho việc nấu ăn, uống; còn những nhu cầu sinh hoạt khác như tắm giặt, rửa rau, rửa bát, người dân phải tìm đến các giếng nước nằm rải rác giữa đồng ruộng. Bà Nguyễn Thị Lương (48 tuổi, trú tại thôn Nam Sơn) cho biết, gia đình bà đã quen với cách sử dụng nước này từ nhiều năm nay.
Theo người dân địa phương, thôn Nam Sơn có 7 giếng đào nằm rải rác trên các cánh đồng, phục vụ nhu cầu sinh hoạt của hàng trăm hộ dân. Điều đáng nói, những nơi được gọi là “giếng làng” không hoàn toàn lấy nước từ mạch nước ngầm. Nguồn nước được bơm từ các khu vực rào, mương hoặc vùng trũng xung quanh cánh đồng vào giếng, sau đó, người dân tự lắp đường ống dẫn về nhà.
Tại một giếng được xem là có điều kiện tốt hơn, khu vực lấy nước được xây tường rào bao quanh. Một hệ thống lọc từng được lắp đặt dưới giếng, song theo người dân, thiết bị đã hư hỏng từ lâu và không còn hoạt động. Nước sau khi được bơm lên, có thời điểm khá đục. Dù vậy, người dân vẫn phải sử dụng, bởi đây gần như là nguồn nước sinh hoạt duy nhất của nhiều gia đình.
Một số giếng khác cũng nằm giữa cánh đồng, nhìn bên ngoài không khác những ao, hồ nhỏ. Ông Hoàng Văn Đỉu (70 tuổi, trú thôn Xuân Sơn) cho biết, điều khiến người dân lo lắng nhất là nguồn nước được bơm vào giếng nằm giữa khu vực sản xuất nông nghiệp. Có thời điểm, rác sinh hoạt trôi xuống khu vực lấy nước, thậm chí, người dân từng phát hiện xác động vật chết nổi trên mặt nước.
“Biết là nguồn nước không sạch nhưng chúng tôi vẫn phải dùng vì không còn cách nào khác. Mong muốn của người dân là có nước sạch để sinh hoạt, chứ dùng nguồn nước này lâu dài, ai cũng lo cho sức khỏe”, ông Đỉu chia sẻ.
Mòn mỏi chờ nguồn nước sạch
Theo người dân thôn Nam Sơn, khu vực lấy nước còn có tình trạng nhiễm phèn, nhiễm mặn. Một số gia đình từng thử khoan giếng để lấy nước ngầm nhưng nguồn nước không bảo đảm, thậm chí có nơi không có nước, nên cuối cùng vẫn phải quay lại sử dụng nước từ những giếng đào ngoài đồng.
Vào mùa mưa, những bể chứa trong mỗi gia đình trở thành nguồn dự trữ quan trọng. Người dân tranh thủ hứng nước, sử dụng tiết kiệm cho đến khi những cơn mưa tiếp theo xuất hiện. Khi bể cạn, họ lại phải quay về với những giếng nước giữa đồng.
Bà Nguyễn Thị Ngân (60 tuổi) cho biết, chất lượng nước luôn khiến gia đình bà lo lắng. Các giếng làng nằm giữa cánh đồng có thể bị ảnh hưởng bởi phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ trong quá trình canh tác. Khi nước đục, có mùi hoặc nhiễm phèn, một số hộ rải vôi để xử lý trước khi sử dụng, nhưng đây chỉ là giải pháp tạm thời.
Ông Ngô Đức Trường - Trưởng thôn Nam Sơn cho biết, toàn thôn hiện có 560 hộ dân, trong đó, hơn 500 hộ vẫn phải sử dụng nguồn nước từ các giếng khơi công cộng để phục vụ sinh hoạt, chưa được tiếp cận nguồn nước sạch.
“Người dân mong muốn sớm có nguồn nước sạch, bảo đảm vệ sinh để yên tâm sử dụng hằng ngày. Chúng tôi cũng đã đề xuất lên cấp trên để có phương án, nhằm sớm đáp ứng được nguyện vọng của người dân”, ông Trường nói.
Theo đại diện BND xã Xuân Lộc, trong năm 2025, một số thôn trên địa bàn đã được đầu tư, đưa nước sạch về phục vụ người dân. Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, đến nay, vẫn còn nhiều khu vực chưa được tiếp cận hệ thống cấp nước tập trung. Thời gian tới, địa phương sẽ đề xuất tỉnh và các sở, ngành liên quan quan tâm, hỗ trợ, tạo điều kiện để người dân được sử dụng nguồn nước sạch, bảo đảm vệ sinh và sức khỏe.
