Ngày 8/3, tại Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tổ chức Hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030.
Ông Trần Thanh Nam - Thứ trưởng Bộ NN&MT - cho biết, sau hơn 2 năm, tổng diện tích lúa triển khai theo Đề án đạt hơn 354.800 ha, vượt 97% mục tiêu. Tư duy sản xuất của nông dân dần thay đổi theo hướng giảm phát thải, tăng giá trị, bảo vệ môi trường. Các mô hình lúa theo đề án đều giảm giống, phân bón, số lần phun thuốc, lượng nước tưới... Tổng chi phí đầu vào giảm 40%, năng suất lúa tăng 12%; lợi nhuận trung bình tăng 6 triệu đồng/ha/vụ; giảm lượng phát thải 3-4 tấn CO2/ha/vụ so với canh tác truyền thống.
Theo ông Nam, kết quả quan trọng hơn là đã thay đổi nhận thức của nông dân, nâng cao năng lực cộng đồng, cải thiện sinh kế, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng tầm thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế.
Ông Nam cũng chỉ ra khó khăn, thách thức, như việc triển khai ở một số địa phương còn chậm, lúng túng, hạ tầng thủy lợi chưa đáp ứng yêu cầu, liên kết sản xuất còn yếu, tâm lý chờ hỗ trợ, khó khăn nguồn vốn...
Ông Trương Cảnh Tuyên - Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ - cho biết, từ kết quả ban đầu, Thành phố cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với bộ ngành, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp để triển khai hiệu quả Đề án. Qua đó xây dựng ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh quốc gia.
Ông Trần Đức Thắng - Bộ trưởng Bộ NN&MT - đặc biệt lưu ý đến vấn đề xử lý rơm rạ sau thu hoạch, bởi đây là khâu quan trọng để giảm phát thải và phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Bên cạnh đó, năng lực của một số hợp tác xã, doanh nghiệp còn hạn chế, nguồn lực tài chính xanh và các cơ chế hỗ trợ cần mạnh mẽ hơn.
Thời gian tới, ông Thắng đề nghị Bộ Tài chính hỗ trợ sớm hoàn thành các thủ tục phê duyệt Dự án Hỗ trợ hạ tầng và kỹ thuật cho lúa chất lượng cao từ vốn vay của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể hoàn thành trong tháng 3/2026. Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí vốn ưu đãi cho các bên tham gia Đề án. Các địa phương chủ động mở rộng diện tích, có giải pháp tăng cường liên kết giữa các bên, tuyên truyền và vận động nông dân tham gia sản xuất theo mô hình mới.
Lãnh đạo Bộ NN&MT cũng lưu ý, các bộ ngành, địa phương triển khai thí điểm mô hình đo đếm phát thải, phối hợp với các tổ chức quốc tế để sớm hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quốc tế, phấn đấu hoàn thành trước tháng 6/2026. Đây là điều rất quan trọng để xây dựng được thương hiệu gạo Việt Nam.
“Chúng ta đang đứng trước cơ hội để tái định hình ngành hàng lúa gạo Việt, theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm với môi trường”, ông Thắng nói, và nhận định, với kết quả đạt được, chỉ trong 1-2 năm tới, mục tiêu 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp hoàn toàn có thể đạt được.
