Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, muốn giảm phát thải phải chuẩn hóa quy trình

TPO - Để mở rộng thành công Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, các chuyên gia cho rằng, định hướng chiến lược phải mở rộng liên kết, muốn giảm phát thải phải chuẩn hóa quy trình, và muốn nông dân hưởng lợi thì doanh nghiệp phải vào cuộc.

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo Thúc đẩy mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao phát thải thấp hướng đến mục tiêu 1 triệu ha vào năm 2030, diễn ra ngày 27/11 ở Cần Thơ.

Những kết quả khẳng định tính khả thi

Ông Lê Thanh Tùng - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cho biết, Đề án 1 triệu ha lúa qua 2 năm thực hiện đã khẳng định tính khả thi của mô hình. Tính đến kết thúc vụ Hè Thu 2025, diện tích tham gia Đề án đã đạt hơn 354.800ha, đạt 197% so với mục tiêu đề ra.

Nông dân tham gia đã giảm chi phí sản xuất đáng kể, từ 1,7-4,9 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình, tương đương giá thành sản xuất từ 2.820-4.760 đồng/kg lúa tươi (giảm 326-1.052 đồng/kg so với ngoài mô hình). Lượng giống gieo sạ giảm 50-65%, phân đạm trung bình giảm hơn 31%, cắt giảm lượng nước tưới, giảm 1-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật.

tp-tung.jpg
Ông Lê Thanh Tùng - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký VIETRISA.

Quan trọng hơn, năng suất trong mô hình tăng từ 1,4-15,9 tạ/ha (3-22%) so với canh tác truyền thống. Tại vụ Đông Xuân, lượng giảm phát thải của mô hình đạt 3,7 tấn CO2 tương đương/ha/vụ. Lợi nhuận tăng 4,6-15,8 triệu đồng/ha (13-102%) so với ngoài mô hình. Rơm rạ được thu gom để bán, làm phân bón hoặc tủ gốc cho cây.

Tháng 4/2025, VIETRISA ban hành quy chế tạm thời sử dụng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” và lần đầu tiên chứng nhận quyền sử dụng nhãn hiệu cho 7 doanh nghiệp (DN) và xuất khẩu gạo mang nhãn hiệu này. Đến tháng 11/2025, lượng gạo được cấp nhãn hiệu đã vượt mốc 70.000 tấn.

Kết quả thực hiện Đề án càng được củng cố bởi kết quả thực tiễn từ dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại ĐBSCL (TRVC). Theo bà Trần Thu Hà - Giám đốc dự án TRVC, Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), chuẩn hóa quy trình và liên kết chặt chẽ giữa DN và nông dân là yếu tố then chốt để triển khai thành công mô hình sản xuất lúa tiến bộ, mang đến đa lợi ích tích cực cả về kinh tế, xã hội và môi trường.

Sau 2 vụ lúa Hè Thu 2024 và Đông Xuân 2024-2025, 10 DN tham gia dự án đã mở rộng áp dụng quy trình sản xuất lúa chất lượng cao phát thải thấp vùng ĐBSCL trên tổng diện tích gần 40.200ha, giảm tổng cộng hơn 156.400 tấn CO2 tương đương, tỷ suất lợi nhuận trung bình nông hộ đạt hơn 59%.

tp-ht.jpg
Ban tổ chức vinh danh các doanh nghiệp sử dụng nhãn hiệu "Gạo Việt xanh phát thải thấp".

Kêu gọi hành động và cam kết đồng hành

Để mở rộng diện tích tham gia Đề án, VIETRISA tiếp tục triển khai và mở rộng sử dụng nhãn hiệu theo theo quy chế tạm thời hiện hành; phối hợp với tổ chức quốc tế, ngành nông nghiệp địa phương, hệ thống khuyến nông trong giám sát, xác nhận việc tuân thủ quy trình kỹ thuật sản xuất lúa, quảng bá giá trị của nhãn hiệu.

VIETRISA kiến nghị, Bộ NN&MT xây dựng, ban hành tiêu chuẩn gạo Việt phát thải thấp hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và Đề án làm căn cứ chứng nhận, giám sát và quản lý. Ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ xây dựng - phát triển - sử dụng - quảng bá nhãn hiệu Gạo Việt phát thải thấp, góp phần nâng cao vị thế gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bộ NN&MT cũng cần xây dựng cơ chế chính sách thu hút đầu tư phát triển chuỗi tuần hoàn ngành lúa gạo trong Đề án. Chính sách hỗ trợ phát triển ngành lúa gạo đa giá trị, tiến đến hình thành hệ sinh thái ngành lúa gạo.

Hội thảo thống nhất một số khuyến nghị cụ thể về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật có thể áp dụng ngay, như: Quy trình đã ban hành, giúp giảm giống, giảm phân, giảm phát thải mà vẫn tăng thu nhập, lấy sức khỏe đất làm nền tảng lâu dài, xây dựng liên kết bền vững DN - nông dân dựa trên hợp đồng, cam kết, trách nhiệm đôi bên.

tp-manh.jpg
Ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Kêu gọi hành động thống nhất, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các DN (vật tư, chế biến tiêu thụ) chủ động bắt tay liên kết với các HTX và nông dân, sản xuất theo quy trình giảm phát thải đã ban hành. Các địa phương hỗ trợ DN, HTX và nông dân trong chuỗi liên kết, hướng dẫn đồng bộ áp dụng quy trình, nâng cấp các vùng sản xuất.

Đồng thời, đề nghị SNV đề xuất với nhà tài trợ DFAT/Chính phủ Úc và các nhà tài trợ quốc tế khác, xem xét mở rộng vùng dự án TRVC để nhiều DN, HTX và nông dân có cơ hội tham gia nhiều hơn, góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành 1 triệu ha vào năm 2030.

“Không lúc nào bằng lúc này, chúng ta có đủ thị trường - kỹ thuật - chính sách - và quyết tâm để đưa hạt gạo Việt Nam bước sang một trang mới - xanh hơn, sạch hơn, cạnh tranh hơn”, ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật kêu gọi.

Cùng chuyên mục

Muốn giữ rừng, phải giúp người dân sống được nhờ rừng

Muốn giữ rừng, phải giúp người dân sống được nhờ rừng

TPO - Với hơn 86.500ha rừng và đất lâm nghiệp được giao quản lý trên địa bàn 9 xã, Ban Quản lý Rừng phòng hộ Tương Dương (Nghệ An) đang triển khai nhiều giải pháp bảo vệ rừng, từ tăng cường tuần tra, kiểm soát đến giao khoán cho cộng đồng dân cư. Theo ông Nguyễn Thành Dũng - Trưởng Ban Quản lý Rừng phòng hộ Tương Dương, bảo vệ rừng chỉ thực sự bền vững khi người dân được tham gia, có thu nhập và nhìn thấy lợi ích thiết thực từ việc giữ rừng.

Đà Nẵng xóa trắng 143 điểm lõm sóng viễn thông

Đà Nẵng xóa trắng 143 điểm lõm sóng viễn thông

TPO - Thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành xóa tình trạng lõm sóng tại 143/143 thôn, cụm dân cư, đạt 100% kế hoạch. Đáng chú ý, nhiều khu vực miền núi, địa hình hiểm trở, chưa có điện lưới đã được tiếp cận sóng 4G, 5G và Internet vệ tinh.

Doanh nghiệp ngày càng cần bảo vệ môi trường để duy trì năng lực cạnh tranh. Hội thảo tại Cần Thơ đề xuất chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng.

Doanh nghiệp với trách nhiệm bảo vệ môi trường để phát triển bền vững

TPO - Đối với doanh nghiệp, bảo vệ môi trường đã chuyển từ nghĩa vụ đối phó thành điều kiện tồn tại và năng lực cạnh tranh. Đặt lợi nhuận trước mắt lên trên nghĩa vụ môi trường không chỉ để lại hậu quả lâu dài cho cộng đồng, chính doanh nghiệp cũng sẽ bị đẩy ra khỏi chuỗi giá trị.

Từ tiếng kẻng xe rác đến bản đồ số nhắc nhở giờ thu gom

Từ tiếng kẻng xe rác đến bản đồ số nhắc nhở giờ thu gom

TPO - Từ những con hẻm từng có nơi 3-5 ngày mới được thu gom rác, phường Thanh Khê (TP Đà Nẵng) đang tạo chuyển biến bằng mô hình đặt thùng rác theo khung giờ. Không chỉ thay đổi phương thức thu gom, cách làm mới còn hướng đến thay đổi thói quen của người dân, tư duy phục vụ của công nhân môi trường và ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị.

Bảo vệ biển phải bắt đầu từ thượng nguồn những dòng sông

Bảo vệ biển phải bắt đầu từ thượng nguồn những dòng sông

TPO - Theo ông Phạm Văn Sơn, Tổng Thư ký Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, nguyên tắc quan trọng nhất trong bảo vệ môi trường biển là phải bắt đầu từ nơi phát sinh ô nhiễm, đó có thể là thượng nguồn những dòng sông hay trên đảo hoặc chính hoạt động trên biển.

Vĩnh Long phát động 40 ngày thi đua trên ứng dụng Smart Vĩnh Long, khuyến khích người dân phản ánh vấn đề môi trường, trật tự và mỹ quan đô thị.

Vĩnh Long khuyến khích người dân quay, chụp ảnh phản ánh mỹ quan đô thị

TPO - Nhằm tạo chuyển biến về vệ sinh môi trường, trật tự, mỹ quan đô thị, tỉnh Vĩnh Long khuyến khích người dân chụp ảnh hoặc quay video ghi rõ hiện trạng vấn đề để phản ánh tới ứng dụng Smart Vĩnh Long. Cơ quan chức năng phải tiếp nhận các phản ánh, xử lý, cập nhật đầy đủ kết quả.

Lâm Đồng tập huấn phân loại rác tại nguồn

Lâm Đồng tập huấn phân loại rác tại nguồn

TPO - 70 tuyên truyền viên tại phường Lang Biang - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng được tập huấn kỹ năng phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Các nhà khoa học của VinUni nghiên cứu giải mã gene 1.000 giống lúa Việt Nam

Các nhà khoa học của VinUni nghiên cứu giải mã gene 1.000 giống lúa Việt Nam

Tại Hội thảo Quốc tế về Ứng dụng Công nghệ Gen trong Nông nghiệp (SAGA 2026) diễn ra mới đây, Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn (VIBD), Trường Đại học VinUni giới thiệu dự án nghiên cứu VN1K-RICE – giải trình tự hệ gene 1.000 giống lúa Việt Nam. Dự án hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu di truyền quy mô lớn, làm nền tảng cho bảo tồn nguồn gene bản địa và chọn tạo giống mới có chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải.