Ngân hàng số đang thay đổi cách giao dịch tài chính
Theo bà Phạm Châu Loan, trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đã thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng. Các dịch vụ ngân hàng số ngày càng phổ biến, giúp người dùng thực hiện các giao dịch tài chính nhanh chóng và thuận tiện chỉ với điện thoại thông minh.
“Công nghệ đang thay đổi rất mạnh mẽ và ngân hàng số đang làm thay đổi căn bản cách chúng ta tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính”, bà Loan chia sẻ tại hội thảo.
Hiện nay, với các ứng dụng ngân hàng số như VCB Digibank, khách hàng có thể thực hiện hầu hết giao dịch tài chính trên điện thoại di động và các giao dịch được xử lý gần như chỉ trong vài giây. Các phương thức thanh toán hiện đại như QR Code, thẻ không tiếp xúc, Apple Pay, Samsung Pay đã trở nên quen thuộc, đặc biệt với giới trẻ.
Không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, thanh toán số còn đang mở rộng ra quốc tế. Người dùng có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng để thanh toán QR tại nhiều quốc gia như Thái Lan, Lào và dự kiến tiếp tục mở rộng sang nhiều thị trường khác trong thời gian tới.
Theo thống kê của Vietcombank, hiện hơn 95% giao dịch của ngân hàng được thực hiện trên các nền tảng số, trong khi số lượng giao dịch rút tiền tại ATM đang giảm dần qua từng năm. Điều này cho thấy thanh toán không dùng tiền mặt và ngân hàng số đang ngày càng trở thành một phần thiết yếu của đời sống kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của ngân hàng số cũng kéo theo nhiều rủi ro về an ninh mạng. Các hình thức lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu hay giả mạo tài khoản ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn cho người dùng.
Theo đại diện Vietcombank, trong các vụ lừa đảo tài chính, người trẻ - đặc biệt là sinh viên - là một trong những nhóm dễ bị lợi dụng, do thiếu kinh nghiệm quản lý tài chính và chưa có nhiều kỹ năng nhận diện rủi ro trên môi trường số.
“Ngân hàng số mang lại rất nhiều tiện ích nhưng cũng đi kèm với những thách thức lớn về an ninh thông tin và tội phạm mạng. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để vừa phát triển ngân hàng số, vừa đảm bảo các giao dịch được thực hiện an toàn”, bà Loan nói.
Trước thực tế đó, hệ thống pháp lý liên quan đến giao dịch ngân hàng điện tử tại Việt Nam đang ngày càng được hoàn thiện. Các quy định mới yêu cầu tăng cường xác thực danh tính và bảo mật trong giao dịch, chẳng hạn như xác thực sinh trắc học đối với giao dịch giá trị lớn, cập nhật thông tin tài khoản theo cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hay chuyển đổi toàn bộ thẻ từ sang thẻ chip.
Bên cạnh đó, ngành ngân hàng cũng tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để xây dựng cơ sở dữ liệu cảnh báo tài khoản nghi ngờ gian lận, qua đó giúp người dùng nhận được cảnh báo khi thực hiện các giao dịch có dấu hiệu rủi ro.
Tăng cường công nghệ bảo mật và cảnh báo sớm
Để bảo vệ khách hàng trong môi trường số, Vietcombank đã đầu tư mạnh vào các hệ thống bảo mật hiện đại, áp dụng nhiều tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thông tin như ISO 27001:2022 và PCI DSS. Ngân hàng cũng xây dựng hệ thống giám sát an ninh mạng hoạt động 24/7, theo dõi các giao dịch theo thời gian thực nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Ngoài ra, các công nghệ trí tuệ nhân tạo và máy học cũng được ứng dụng trong hệ thống phát hiện gian lận và phòng chống rửa tiền. Một số cơ chế bảo vệ nhiều lớp cũng được triển khai như xác thực đa yếu tố, OTP, sinh trắc học và chữ ký số đối với các giao dịch có giá trị cao.
Ngân hàng cũng triển khai các cảnh báo trực tiếp trên ứng dụng khi thiết bị có dấu hiệu không an toàn hoặc khi người dùng thực hiện giao dịch đến tài khoản có nguy cơ gian lận. Đồng thời, Vietcombank phối hợp với Bộ Công an tích hợp xác thực thông tin qua VNeID để tăng cường độ tin cậy trong giao dịch.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ, đại diện Vietcombank nhấn mạnh vai trò của người dùng trong việc bảo đảm an toàn giao dịch. Theo bà Loan, nhiều rủi ro xảy ra không phải do hệ thống ngân hàng mà từ các cuộc gọi mạo danh, tin nhắn lừa đảo hoặc đường dẫn đến website giả mạo.
“Trong hệ sinh thái tài chính số, khách hàng không chỉ là người được bảo vệ mà còn là một mắt xích quan trọng trong chuỗi an toàn của hệ thống”, bà Loan nhấn mạnh.
Tại hội thảo, đại diện ngân hàng Vietcombank cũng khuyến nghị sinh viên và người dùng cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản như không tiết lộ thông tin cá nhân hay mã OTP, chỉ đăng nhập ngân hàng trên thiết bị tin cậy, thường xuyên thay đổi mật khẩu và cập nhật phiên bản mới nhất của ứng dụng ngân hàng.
Đặc biệt, trong bối cảnh các công nghệ giả mạo như deepfake ngày càng phổ biến, người dùng cần thận trọng khi nhận các yêu cầu chuyển tiền qua tin nhắn, cuộc gọi hoặc video để tránh rơi vào bẫy lừa đảo.
