Áp lực tăng giá USD từ xung đột Trung Đông
Tại Việt Nam, tỷ giá USD gần đây đã có dấu hiệu tăng. Ngân hàng Nhà nước hiện công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.057 đồng/USD, tăng liên tiếp 13 đồng trong 1 tuần qua. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD được niêm yết phổ biến quanh 26.029 - 26.309 đồng/USD (mua vào - bán ra). Trên thị trường tự do, giá USD giao dịch ở mức cao hơn khoảng 26.850 - 26.880 đồng/USD.
Diễn biến này phản ánh xu hướng tăng của đồng USD trên thị trường quốc tế trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.
Tại họp báo Chính phủ mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết căng thẳng leo thang tại Trung Đông đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, khoảng 8 - 13% chỉ trong vài ngày, qua đó tạo thêm áp lực lên lạm phát toàn cầu.
Theo ông Hà, trong bối cảnh này, nhiều ngân hàng trung ương lớn đang thận trọng hơn với kế hoạch giảm lãi suất. Thậm chí, một số tổ chức còn phát tín hiệu có thể tăng lãi suất trở lại để kiềm chế lạm phát. “Những biến động này đã tạo sức ép lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước. Từ đầu tuần, tỷ giá có xu hướng nhích lên”, ông Hà cho biết.
Hai giai đoạn phản ứng của thị trường
Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS, TS. Nguyễn Văn Phương - chuyên gia Kinh tế Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho biết tỷ giá trong thời gian tới sẽ chịu tác động đan xen của ba yếu tố lớn: Xung đột Trung Đông, kỳ vọng chính sách tiền tệ của Fed và triển vọng tăng trưởng - lạm phát toàn cầu.
Sau các cuộc không kích gần đây liên quan đến Mỹ, Israel và Iran, thị trường tài chính quốc tế đã ghi nhận biến động mạnh trên các thị trường vàng, dầu và ngoại hối. Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, đồng USD thường được hưởng lợi nhờ vai trò tài sản trú ẩn. Theo ông Phương, trong ngắn hạn (vài ngày đến vài tuần), thị trường ngoại hối thường trải qua hai giai đoạn phản ứng:
Giai đoạn đầu diễn ra ngay sau khi xung đột bùng nổ. Lúc này, tâm lý lo ngại rủi ro khiến dòng tiền toàn cầu đổ vào các tài sản an toàn, trong đó có USD. Các đồng tiền của những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng hoặc nằm gần khu vực xung đột có thể chịu áp lực giảm giá.
Giai đoạn thứ hai xuất hiện khi thị trường đã “tiêu hóa” thông tin ban đầu và bắt đầu đánh giá rõ hơn quy mô cũng như mức độ lan rộng của chiến sự. Nếu căng thẳng không leo thang, dòng tiền có thể quay lại các tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu hay tiền tệ của các nền kinh tế mới nổi, khiến USD hạ nhiệt.
Ngược lại, nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, nguy cơ suy thoái kết hợp lạm phát cao có thể xuất hiện. Trong kịch bản này, đồng USD có thể tiếp tục được hỗ trợ thêm một thời gian.
Theo ông Phương, dù xung đột Trung Đông có thể gây biến động mạnh trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng yếu tố quyết định xu hướng trung hạn của USD vẫn là chính sách tiền tệ của Mỹ.
Một số báo cáo triển vọng ngoại hối quốc tế dự báo đồng USD có thể giảm giá khoảng 5% trong năm 2026 nếu Fed tiếp tục chu kỳ cắt giảm lãi suất. Từ cuối năm 2024, Fed đã hạ lãi suất tổng cộng khoảng 175 điểm cơ bản, đưa chính sách tiền tệ từ trạng thái thắt chặt về gần mức trung tính.
Ông Phương nhận định, thị trường ngoại hối toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn với tin tức địa chính trị và chính sách tiền tệ. Những cú sốc từ chiến sự, giá dầu hay phát biểu của các nhà hoạch định chính sách có thể khiến tỷ giá biến động mạnh trong thời gian ngắn.
Đối với Việt Nam, áp lực tỷ giá trong ngắn hạn có thể tiếp tục xuất hiện nếu đồng USD trên thế giới duy trì xu hướng tăng. Tuy nhiên, với dự trữ ngoại hối ổn định và các công cụ điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, thị trường tiền tệ trong nước được đánh giá vẫn nằm trong tầm kiểm soát.
