Bài toán mới về tiêu chuẩn xanh, giảm phát thải
Tại Hội thảo Định hướng thúc đẩy xuất khẩu nông - lâm - thủy sản trên địa bàn TP. Cần Thơ đến năm 2030, diễn ra sáng 2/10, nhà quản lý, chuyên gia đều chung nhận định, sau sáp nhập, Cần Thơ là “thủ phủ” lúa, trái cây và thủy sản. Tuy nhiên, phần lớn tiêu thụ hoặc xuất khẩu thô, chưa có chế biến sâu. Các sản phẩm chất lượng cao, đặc sản xuất khẩu chưa nhiều...
Bên cạnh đó, các chuyên gia và nhà quản lý cũng nêu ra thách thức từ tiêu chuẩn mới của nước nhập khẩu, như việc cấp và quản lý mã số vùng trồng; áp dụng nhật ký điện tử và chứng nhận tiêu chuẩn xanh, giảm phát thải carbon. Đây là những bài toán mới đối với nhiều hợp tác xã và hộ nông dân.
Ông Ngô Xuân Nam - Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ NN&MT) cho biết, thời gian qua, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) có nhiều quy định mới thắt chặt quản lý an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc nông - thủy sản nhập khẩu. Trong đó, Nghị định 280 của GACC, Thông báo 219/2025, 27/2026 là những căn cứ pháp lý quan trọng nhất các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu Việt Nam cần nắm vững.
Bên cạnh thủ tục hành chính, GACC tăng cường giám sát các rủi ro an toàn thực phẩm đặc thù, như gạo bị giám sát về mọt, cadimi và sinh vật biến đổi gen; thủy sản tập trung kiểm tra dịch bệnh, dư lượng thuốc thú y, vi sinh vật...
Ông Ngô Xuân Nam lưu ý, để tránh rủi ro khi xuất khẩu hàng sang Trung Quốc, các doanh nghiệp Việt cần chủ động rà soát hình thức đăng ký phù hợp với mặt hàng của mình. Đảm bảo chính xác tuyệt đối các thông tin về nhà máy và đại diện pháp luật.
Doanh nghiệp cũng phải duy trì hệ thống kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở sơ chế đến nhà máy chế biến. Trước khi xuất khẩu, cần kiểm tra kỹ tình trạng hiệu lực của mã đăng ký doanh nghiệp, các thông báo mới về biện pháp kiểm dịch...
Chuyển sản xuất theo tiêu chuẩn thị trường
Bà Nguyễn Thị Thùy Nhi - Phó Giám đốc Sở NN&MT Cần Thơ cho rằng, thị trường xuất khẩu đang thay đổi rất nhanh. Các nước nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với sản phẩm nông nghiệp, không chỉ về sản lượng, giá cả, còn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, phát triển xanh và trách nhiệm xã hội.
Vì vậy, theo bà Nhi, tư duy sản xuất để bán những gì mình có cần từng bước chuyển sang sản xuất theo nhu cầu và tiêu chuẩn của thị trường. Muốn xuất khẩu bền vững, phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, chế biến, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Theo bà Nguyễn Thị Thùy Nhi, định hướng đến năm 2030, Cần Thơ sẽ tập trung cho nâng cao chất lượng và an toàn thực phẩm ngay từ khâu sản xuất. Phát triển vùng nguyên liệu ổn định gắn với nhu cầu của thị trường. Hình thành các chuỗi liên kết có kiểm soát, bảo đảm tính ổn định về sản lượng, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Bà Nhi cũng lưu ý, xu hướng tiêu dùng quốc tế ngày càng quan tâm đến môi trường, giảm phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả và sản xuất có trách nhiệm. Do đó, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu về môi trường, còn là điều kiện để nâng cao khả năng tiếp cận và duy trì thị trường xuất khẩu trong tương lai.
“Việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế là yêu cầu thiết yếu để phát triển lâu dài, không chỉ là điều kiện để xuất khẩu một lô hàng cụ thể”, bà Nhi nói.
