Lên hương của Khương Ngọc đã vượt 92 tỷ đồng, tiến gần mốc trăm tỷ đồng nhờ màn khởi đầu thuận lợi. Dù tốc độ bán vé chậm lại trước sức ép cạnh tranh, kết quả sau 10 ngày ra rạp giúp nam đạo diễn nhìn lại hành trình phát hành với tâm thế nhẹ nhõm hơn.
Từ câu chuyện doanh thu, đạo diễn Khương Ngọc kể về cách làm phim và những lựa chọn tiếp theo.
'Tôi hạ cánh yên ổn'
Thị trường khắc nghiệt quá, chỉ có được 7 ngày để kiếm tiền! Phim của tôi bán chậm hơn. Nhưng đặt vào thời điểm kinh doanh và bối cảnh không mấy thuận lợi hiện nay, với kết quả sau 10 ngày chiếu, tôi nghĩ không thể mong hơn.
Bán được như vậy, tôi thấy quá may mắn.
Ban đầu, với Lên hương, tôi đều nói với mọi người: "Làm sao huề vốn đi". Nguyên tắc của tôi là huề mới có tiền làm tiếp.
Khi cầm kịch bản, dự án, mọi người tin tôi và đồng ý đầu tư với tinh thần đó. Đến lúc phim hoàn thành, qua quá trình cắt dựng, mọi người thấy tiềm năng nhiều hơn. Phim vừa vui, vừa giải được nhiều bài toán nên kỳ vọng cũng cao hơn.
Tuy nhiên, đặt trong thời điểm phát hành, tôi vẫn thấy kết quả rất may mắn.
Thuận lợi của Lên hương nằm ở yếu tố giải trí. Phim vui ở đầu, sau đó yếu tố cảm động. Khán giả vất vả với cuộc sống, không phải ai cũng có nhu cầu vào rạp xem câu chuyện quá nặng nề, xem xong khóc mệt.
Sau những phim được đón nhận, tôi không nói trước được mình thành công đến đâu. Nhưng tôi có ý thức xây dựng tệp khán giả. Khi làm diễn viên, tôi có khán giả riêng. Tôi xây dựng tệp mới khi làm đạo diễn.
Khán giả theo tôi từ thời làm diễn viên giờ cũng lớn tuổi hơn. Mỗi ngày, tôi suy nghĩ cách mở rộng tệp, việc kinh doanh điện ảnh sẽ an toàn hơn, giúp tôi làm nhiều sản phẩm hơn.
Tôi theo dõi doanh thu từng phim, từng năm, xem con số thay đổi thế nào. Cùng thể loại nhưng khán giả có thể lựa chọn ở mỗi thời điểm. Tôi phải nhìn cả phim được chọn lẫn những phim không được chọn để tìm hiểu lý do.
Nhìn lại, những lần té ngã trước đây giúp tôi có được hôm nay. Tôi may mắn làm điều mình thích, được khán giả đón nhận, đánh giá cao. Tôi mang lại niềm vui cho nhiều người và tự nhắc phải giữ những điều đó, đừng để bị lung lay.
'Tôi không nghĩ phim mình bình dân'
Từ Chị dâu, Cục vàng của ngoại đến Lên hương, có một số người gọi phim của tôi là bình dân. Trong cách nghĩ của tôi, những thứ tôi chọn để làm phim là văn hóa. Ít nhất, cái lõi phải dựa trên văn hóa, cả về hình thức lẫn tâm lý, gia đình.
Xuất phát điểm của Chị dâu là nhà từ đường và đám giỗ. Nhà từ đường có tính đặc trưng ở Việt Nam, đám giỗ là nơi mọi người tề tựu, gắn kết. Tôi nghĩ có thể bán câu chuyện này ở Việt Nam và cả những nước khác.
Cục vàng của ngoại là gia đình ba thế hệ bà, mẹ và con. Mối quan hệ ấy ở đâu cũng có. Còn Lên hương vẫn là văn hóa, lần này là văn hóa đám hiếu. Bài toán khó hơn nằm ở việc dùng đám ma làm phim hài. Ai đến đám ma cũng với tinh thần nghiêm túc. Đem bối cảnh ấy ra làm hài là việc tôi phải suy nghĩ kỹ, vì sơ sẩy rất nguy hiểm.
Với đoạn cuối Lên hương, tôi mất khoảng hai, ba tháng suy nghĩ về điểm chạm của hai mẹ con, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Cuối cùng, tôi quay lại chuyện mình lớn lên thế nào, má hay làm gì với tôi.
Ở buổi ra mắt, một chị phóng viên nói tôi “khôn” khi làm phần cuối. Tôi nghĩ chị nhìn từ góc độ người con, nói đúng điều tôi trăn trở nhất trong kịch bản. Nếu gọi là khôn thì cũng được, nhưng tôi có được điều đó từ gia đình.
Tôi không khó chịu nếu người khác dùng từ đề tài “bình dân” hay phim bình dân. Mỗi người có một cách nghĩ. Nếu từ đó được diễn giải bằng ngôn ngữ phù hợp với làm phim, tôi vẫn thích. Tôi sẽ nghiên cứu, có khi tôi tìm thấy chìa khóa tốt hơn để đi vào ngách đó.
Nhưng gọi đây là “vũ trụ bình dân” thì bự quá, cái áo rộng quá. Tới giờ, thật sự tôi cảm thấy mình cạn rồi. Tôi đã dùng đám giỗ, đám cưới, sinh nhật, những mâm cơm dang dở. Hiện tại tôi chưa nghĩ ra chất liệu văn hóa khác để làm tiếp.
Ba phim vừa rồi đều có câu chuyện về sự ra đi. Với Lên hương, tôi cảm thấy đã chốt lại một cái kết viên mãn cho người ra đi và người ở lại. Tôi muốn bước sang một câu chuyện khác. Tôi có một dự án về văn hóa để dành cho năm 2028. Nhưng trước đó, tôi muốn đổi món, làm một điều đơn giản hơn.
'Sáng tạo phải có lúc cạn kiệt'
Có phim người ta đoán trước sẽ thắng, cũng có phim không ai biết kết quả thế nào, khi ra lại được đón nhận.
Tôi lấy những điều đó để học.
Tôi nhìn khán giả, thể loại, số liệu từ cộng sự nghiên cứu thị trường. Thống kê qua nhiều phim, với lượng người xem lớn, là cơ sở để tham khảo, nhưng tôi còn có cảm giác từ thời làm diễn viên.
Ở sân khấu, tôi trực tiếp thấy cảm xúc khán giả. Tôi biết lúc sân khấu lạnh và phải vùng vẫy thế nào để nó nóng lên. Khi xem những bộ phim, tôi phân tích vì sao người ta chọn coi hoặc không. Với người trẻ, tôi hỏi họ thích gì, nghĩ gì. Tôi không thể tự hiểu hết được.
Tôi thấy hài - hành động sắp tới nhiều lên. Phim có chút hành động, phiêu lưu kích thích người xem. Mỗi khi thấy thay đổi, tôi tìm cách học hỏi, dựa trên cái lõi của mình để chuyển hóa.
Giờ đây khán giả dùng mạng xã hội nhiều, sở thích thay đổi nhanh. Nếu tôi chỉ nghĩ cách làm hài lòng họ, có thể trong lúc đang làm phim, họ đã chuyển sang thích một thứ khác. Sản phẩm đang làm dang dở, bị lạc nhịp.
Tôi đang phải đi học lại.
Phim tiếp theo, tôi muốn câu chuyện đơn giản, khán giả vào rạp để giải trí, vui vẻ. Phim vẫn có tình cảm, có chuyển động, nhưng không nặng nề.
Tôi chấp nhận rủi ro khán giả có thể thấy phim mới không có chiều sâu. Với nhà đầu tư, tôi phải xác định được điểm bán.
Còn chuyện mất chất, mất thì mất thôi!
Sáng tạo phải có lúc cạn kiệt, phải có thời gian nghỉ để học. Tôi phải đưa vào đầu những thứ mới, kể cả thứ chưa phải thế mạnh. Cố chấp "rặn" câu chuyện mới là nguy hiểm. Khán giả xem rồi lắc đầu, thấy chán, còn đáng lo hơn.
Tôi vẫn cố gắng duy trì việc làm phim mỗi năm. Tôi muốn có khoảng thời gian để học thêm những điều mới.
Với diễn viên cũng vậy, tôi phải nhìn vào nhân vật của từng phim. Mọi người hay gọi chị Hồng Đào là nàng thơ của tôi, tôi hay gọi chị là bé Đào. Chị cũng nói đừng nặng nề chuyện phim nào cũng phải có chị, vai nào hay hẵng làm.
Phim tiếp theo, nếu có nhân vật lớn tuổi hấp dẫn, tôi vẫn muốn có chị. Qua mỗi phim, bên cạnh gương mặt quen, tôi còn có những diễn viên trẻ, những người mới.
Làm phim là đam mê và thú vui của tôi. Tôi nghĩ làm một việc cho tốt thì phải chấp nhận không dành được nhiều thời gian cho những việc khác, trong đó có gia đình. Thế giới của tôi cứ quanh chuyện phim, diễn viên, thị trường, xem và đọc. Có lúc tôi nghĩ nên nghỉ, nhưng nghỉ vẫn đi học, nên không thật sự nghỉ hẳn.
Lâu lâu, tôi cố dành một, hai ngày cho gia đình. Con thích đi đâu thì tôi đi đó, thích ăn gì thì ăn cùng con. Nói ra điều này nhiều lúc tôi thấy mình tệ quá. Tôi phải cố gắng dành thêm thời gian cho con mình.
Cuối cùng, tôi không thể tự tin rằng mình sẽ không bao giờ vấp ngã. Đến lúc phải đi xuống, tôi chấp nhận để học. Những lần đi xuống có thể là cái bệ để tôi đi lên nữa.
