Một buổi sáng cuối tháng 9/2026, thời tiết khá đẹp, biển êm, sóng lặng. Nhóm VietDivers của anh Đặng Đỗ Hùng Việt gồm 10 thành viên lên tàu, rong ruổi ra vịnh Nha Trang để bắt đầu công việc thu gom rác dưới đáy biển.
Địa điểm được lựa chọn là khu vực Hẻm, một khe đá tự nhiên dưới lòng biển, ở độ sâu khoảng 7-15m. Nước biển trong vắt, nơi đây từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của những người yêu thích bộ môn lặn biển tự do.
Sau khoảng 1 giờ 30 phút di chuyển, tàu đến nơi. Các thành viên nhanh chóng phân chia công việc rồi bắt tay vào nhiệm vụ. Mặc bộ đồ lặn, mang theo những vật dụng cần thiết, từng người lần lượt xuống làn nước biển trong xanh.
Ở dưới độ sâu nhất định, họ quan sát qua kính lặn để tìm kiếm rác. Những loại rác dễ nhận thấy nhất là túi nilon, chai nhựa, dây câu và các loại lưới cũ mắc trong khe đá.
Theo các thành viên trong nhóm, thu gom rác dưới biển không đơn giản như nhặt rác trên bờ. Nhiều loại rác bị mắc chặt vào đá, san hô hoặc các vật thể dưới đáy. Nếu kéo mạnh, dây hoặc lưới có thể bị đứt thành nhiều mảnh, đồng thời ảnh hưởng đến các sinh vật xung quanh. Vì vậy, người lặn phải tiếp cận, xác định điểm mắc rồi gỡ từng phần.
Anh Việt cùng những thành viên có kinh nghiệm thường lặn xuống độ sâu khoảng 10-15m để xử lý những khu vực khó tiếp cận. Mỗi lần xuống nước đều phải tính toán thời gian và sức lực. Các động tác phải được thực hiện nhịp nhàng để hạn chế tiêu hao oxy, đồng thời bảo đảm người lặn có thể trở lại mặt nước an toàn.
Sau 3 ca lặn kéo dài hơn 3 giờ, nhóm của anh Việt đã vớt lên hàng trăm kg rác đủ loại. Theo anh Việt, “lưới ma” là một trong những mối nguy hiểm lớn đối với sinh vật dưới đại dương. Đây là những tấm lưới đánh cá bị thất lạc, bỏ quên hoặc vứt lại trên biển nhưng vẫn tiếp tục trôi dạt, mắc vào các rạn đá và trở thành những “chiếc bẫy” chết chóc.
“Cá, cua, rùa, san hô và vô số loài sinh vật biển vẫn bị mắc vào và sẽ chết dần chết mòn”, anh Việt cho biết.
Nhóm VietDivers gồm các thành viên đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước, nhưng có chung niềm yêu thích đối với bộ môn lặn biển. Không chỉ tìm kiếm những trải nghiệm dưới lòng đại dương, họ còn muốn góp một phần công sức để làm sạch biển, hạn chế rác thải và bảo vệ hệ sinh thái biển.
Chị Ngọc Anh, một huấn luyện viên môn lặn, cho biết ban đầu, những chuyến đi chủ yếu nhằm nâng cao khả năng lặn cho học viên, đồng thời khám phá cảnh quan và đời sống dưới nước. Tuy nhiên, trong quá trình lặn, các thành viên thường xuyên bắt gặp rác. Từ những chai nhựa, túi nilon đến dây câu, lưới cũ, lượng rác quan sát được dưới đáy biển khiến nhóm bắt đầu kết hợp việc thu gom rác trong những chuyến lặn.
“Đến nay mình đã có trên 10 năm làm hoạt động này, từ Phú Quốc, Nha Trang đến Vĩnh Hy. Công việc dần trở thành một phần trong hoạt động của nhóm”, chị Ngọc Anh chia sẻ.
Theo chị Ngọc Anh, điều quan trọng nhất khi lặn nhặt rác là an toàn phải được đặt lên hàng đầu. Với những khu vực sâu hoặc có địa hình phức tạp, các thành viên phải cân nhắc điều kiện thực tế trước khi tiếp cận. Việc gỡ rác cũng phải hết sức cẩn thận bởi dưới đáy biển có thể có những sinh vật có độc hoặc những yếu tố bất ngờ khó lường.
Khi vớt rác, mỗi người đảm nhận một công đoạn. Người lặn xuống tìm và gỡ rác, người hỗ trợ trên tàu, người tiếp nhận và tập kết rác sau mỗi lượt lặn.
Khối lượng rác thu gom được trong mỗi chuyến không cố định. Có chuyến chỉ là một số chai nhựa, túi nilon và dây câu. Có chuyến, nhóm phát hiện những mảng lưới lớn mắc dưới đáy, mất nhiều thời gian mới có thể gỡ ra.
“Một chai nhựa, một đoạn dây câu hay một mảng lưới bỏ đi trên bờ có thể chỉ là một món đồ nhỏ. Nhưng khi nằm dưới đáy biển, chúng có thể trở thành mối nguy đối với những sinh vật đang sống ở đó”, chị Vân Anh nói.
Anh Việt cho hay, nhóm không kỳ vọng có thể làm sạch toàn bộ một vùng biển chỉ sau một vài chuyến lặn. Việc thu gom được thực hiện theo từng khu vực, trong điều kiện cho phép và phù hợp với khả năng của các thành viên.
“Chính vì vậy, mong mỗi người khi đến biển hãy mang rác của mình trở về đất liền. Và nếu có thể, hãy nhặt thêm một món rác mà bạn bắt gặp. Bảo vệ biển không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, chỉ là cúi xuống và nhặt một món rác”, anh Việt chia sẻ.
Anh Việt cũng mong muốn có thêm nhiều tình nguyện viên tham gia các hoạt động lặn thu gom rác và bảo vệ môi trường biển cùng nhóm VietDivers trong những lần tiếp theo, góp phần giữ cho biển Nha Trang xanh hơn, sạch hơn.
