Ký hàng loạt hợp đồng mới
Trong tuyên bố đăng ngày 10/11, Tổng thống Donald Trump cho biết các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ đang xây dựng nhiều nhà máy hơn bao giờ hết, đồng thời đẩy mạnh sản xuất hệ thống tên lửa Patriot, Tomahawk và hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD).
Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump chủ yếu cho thấy kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất đang được triển khai, thay vì sản lượng vũ khí thực tế tại thời điểm hiện tại.
Các hợp đồng quốc phòng được ký kết trong năm 2026 cho thấy quy mô đầu tư đáng kể của Lầu Năm Góc, nhằm tăng cường năng lực sản xuất vũ khí.
Ngày 24/6, tập đoàn Lockheed Martin được trao hợp đồng sản xuất hệ thống THAAD trị giá 35,3 tỷ USD, kéo dài 7 năm. Tiếp đó, ngày 29/7, tập đoàn này nhận hợp đồng trị giá 58,6 tỷ USD để sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 đến hết năm tài khóa 2032. Đây là hợp đồng lớn nhất trong lịch sử của chương trình PAC-3.
Trong tháng 7, tập đoàn RTX ký hợp đồng trị giá 22,9 tỷ USD để sản xuất tên lửa hành trình Tomahawk. Đến nay, RTX đã có 4 hợp đồng quốc phòng dài hạn với Lầu Năm Góc liên quan đến các hệ thống Tomahawk, AMRAAM, SM-6 và SM-3 Block IB, với tổng trị giá khoảng 70 tỷ USD.
Các doanh nghiệp cung ứng linh kiện cũng được hưởng lợi từ làn sóng mở rộng sản xuất. Northrop Grumman nhận các thỏa thuận khung trị giá hơn 3 tỷ USD để cung cấp linh kiện cho hệ thống PAC-3 và THAAD. Trong khi đó, Lockheed Martin dự kiến đặt hàng Boeing nhằm tăng gấp 3 năng lực sản xuất đầu dò tên lửa PAC-3, với trị giá 14,7 tỷ USD.
Theo kế hoạch, năng lực sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 hằng năm sẽ tăng từ khoảng 600 lên 2.000 quả vào năm 2030. Sản lượng THAAD dự kiến tăng từ 96 lên 400 quả mỗi năm.
Đối với tên lửa Tomahawk, sản lượng dự kiến tăng từ khoảng 60 lên hơn 1.000 quả mỗi năm. Sản lượng tên lửa đánh chặn SM-6, do RTX phát triển cho Hải quân Mỹ và các lực lượng đồng minh, cũng sẽ tăng từ khoảng 125 lên hơn 500 quả mỗi năm.
Lockheed Martin cho biết sẽ đầu tư hơn 8 tỷ USD từ nay đến năm 2030, để mở rộng năng lực sản xuất.
Lộ điểm yếu vì Iran
Mặc dù các hợp đồng mới cho thấy nỗ lực mở rộng sản xuất quốc phòng, cuộc chiến với Iran đã bộc lộ những hạn chế đáng kể trong hệ thống dự trữ và cung ứng vũ khí của Mỹ.
Theo Fox News, trong thời gian dài, Lầu Năm Góc chủ yếu mua sắm đạn dược theo từng năm và từng chương trình riêng lẻ. Cách tiếp cận này gây khó cho việc nhanh chóng gia tăng sản lượng, khi nhu cầu sử dụng vũ khí tăng đột biến.
CNN dẫn các nguồn tin cho biết, quân đội Mỹ đã sử dụng gần 80% số tên lửa đánh chặn THAAD và khoảng một nửa số tên lửa Patriot trong cuộc chiến với Iran. Reuters cũng đưa tin rằng gần như toàn bộ số tên lửa tấn công chính xác tầm xa trong kho dự trữ đã được sử dụng.
Theo Newsweek, số tên lửa đánh chặn Patriot được phóng trong 3 ngày đầu của cuộc chiến nhiều hơn tổng số tên lửa loại này mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine trong 4 năm. Mỗi tên lửa Patriot có giá từ 3 - 4 triệu USD, trong khi chi phí cho 1 tên lửa THAAD có thể lên tới 12 triệu USD.
Không chỉ đối mặt với tình trạng suy giảm kho dự trữ, ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ còn gặp khó khăn trong chuỗi cung ứng. Một trong những nút thắt lớn nhất là năng lực sản xuất động cơ tên lửa nhiên liệu rắn. Northrop Grumman đã trở thành nhà cung cấp thứ 2 cho loại động cơ này trong chương trình PAC-3, nhằm giảm bớt phụ thuộc vào nguồn cung hiện có.
Tình trạng thiếu hụt tên lửa đánh chặn không chỉ ảnh hưởng đến quân đội Mỹ mà còn tác động đến khả năng phòng thủ của Israel và các đối tác vùng Vịnh. Patriot và THAAD hiện là 2 hệ thống chủ lực được sử dụng để đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, kho dự trữ suy giảm có thể buộc Mỹ và các đối tác trong liên minh phải chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn khi đánh chặn tên lửa. Theo tổ chức này, hiện chưa có giải pháp thay thế hiệu quả cho Patriot và THAAD trong nhiệm vụ phòng thủ tên lửa đạn đạo.
Một đánh giá khác của CSIS ước tính quân đội Mỹ có thể đã sử dụng tới 67% số tên lửa Patriot và 48% số tên lửa THAAD kể từ khi chiến tranh bùng phát.
Trước xung đột, Mỹ được cho là sở hữu khoảng 2.200 tên lửa Patriot thuộc 2 dòng hiện đại nhất và 452 tên lửa THAAD.
Các ước tính trong ngành công nghiệp quốc phòng cho thấy, Mỹ có thể cần ít nhất 3 năm để khôi phục kho dự trữ tên lửa phòng không về mức trước chiến tranh.
Chuyên gia Mark Cancian của CSIS cảnh báo rằng nếu cuộc chiến tiếp tục với cường độ như thời gian gần đây, lượng vũ khí dự trữ sẽ giảm xuống mức khiến Mỹ phải đối mặt với những rủi ro lớn hơn tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Theo các nhà phân tích, Mỹ dự kiến sẽ không nhận thêm tên lửa THAAD nào trong năm 2026. Với tiến độ bàn giao hiện tại, Lầu Năm Góc chỉ nhận được khoảng 15 tên lửa Tomahawk và 20 tên lửa Patriot mỗi tháng.
CSIS nhận định Mỹ vẫn có đủ đạn dược để đáp ứng các kịch bản có thể xảy ra trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt sẽ hạn chế khả năng duy trì chiến dịch quân sự kéo dài, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng ứng phó của Mỹ trước các thách thức an ninh nếu xung đột nổ ra với đối thủ khác.
Theo dự báo của CSIS, việc khôi phục kho dự trữ Patriot, THAAD và Tomahawk về mức trước chiến tranh sẽ mất ít nhất 3 năm.
Riêng với Tomahawk, Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 quả và các đơn hàng hiện tại sẽ không thể bù đắp hoàn toàn lượng dự trữ đã tiêu hao trong 3 năm tới.
Một bản tổng hợp khác dựa trên các dự báo của CSIS cho rằng kho tên lửa Patriot có thể phục hồi vào giữa năm 2029, THAAD vào cuối năm 2029, còn Tomahawk phải đến cuối năm 2030 hoặc đầu năm 2031.
CSIS cũng từng đưa ra mốc thời gian từ 3 đến 5 năm, tùy thuộc vào tiến độ bàn giao vũ khí.
Cuối tháng trước, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo phê duyệt thương vụ bán 500 tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 cho Ukraine, với tổng trị giá ước tính 2,1 tỷ USD. Đây được xem là một trong những bước đi đáng chú ý nhất của Washington nhằm cung cấp vũ khí phòng thủ cho Kiev kể từ khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.
Tuy nhiên, Ukraine dự kiến phải đến khoảng năm 2032-2033 mới được bàn giao, do quá trình thực hiện các hợp đồng mua bán vũ khí thường kéo dài nhiều năm.
