Từ nông sản quê nhà đến thương hiệu trên môi trường số
Thời gian qua, những phiên livestream bán nông sản do Bùi Thị Hải Yến tổ chức diễn ra ngay giữa vùng quê Phú Bình (tỉnh Thái Nguyên) đang mở ra cách tiếp cận thị trường mới cho người sản xuất. Nông sản địa phương được giới thiệu trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua các nền tảng mạng xã hội.
Chị Bùi Thị Hải Yến (SN 1992, quê Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên), tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Chị có nền tảng kiến thức về quản lý, tổ chức sản xuất và kinh doanh.
Tuy nhiên, những trăn trở về nông sản quê hương mới là động lực để chị lựa chọn con đường khởi nghiệp. Chị nhận thấy, không ít sản phẩm địa phương có chất lượng tốt nhưng chưa được đầu tư đúng mức về thương hiệu, bao bì, truyền thông và hệ thống phân phối. Người sản xuất làm ra sản phẩm nhưng chưa có nhiều điều kiện tiếp cận thị trường, tìm hiểu nhu cầu khách hàng hay xây dựng thương hiệu riêng.
Năm 2023, HTX Sản xuất và Thương mại dịch vụ Bản Việt chính thức được thành lập (xã Bảo Lý, huyện Phú Bình cũ) với 7 thành viên. HTX lựa chọn phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo và nông sản bản địa, trong đó cơm cháy được xác định là sản phẩm chủ lực.
Từ nguồn nguyên liệu gạo nếp Thầu Dầu đặc sản quê hương, chị Hải Yến cùng các thành viên HTX nghiên cứu, hoàn thiện công thức chế biến, đầu tư dây chuyền sản xuất, thiết kế bao bì và xây dựng thương hiệu Cơm cháy Én Vàng.
Để sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trường, HTX chú trọng từng khâu, từ lựa chọn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, chế biến, đóng gói đến bảo đảm an toàn thực phẩm. Cách làm này giúp sản phẩm nông nghiệp không dừng lại ở việc tiêu thụ nguyên liệu thô mà được nâng lên thành hàng hóa có giá trị gia tăng.
Với những vùng quê còn nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ, việc nâng cao giá trị nông sản là một trong những hướng quan trọng để cải thiện thu nhập. Khi sản phẩm được chế biến, xây dựng thương hiệu và tổ chức tiêu thụ bài bản, giá trị tạo ra từ sản xuất nông nghiệp có thêm cơ hội được giữ lại ngay tại địa phương.
Những phiên livestream mở lối tiêu thụ, tạo thêm sinh kế
Để sản phẩm có đầu ra, đồng thời tăng khả năng nhận diện, xây dựng thương hiệu, Hải Yến sớm đưa chuyển đổi số vào hoạt động kinh doanh. Các sản phẩm của HTX được giới thiệu trên những sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop; đồng thời phát triển các kênh bán hàng trực tuyến trên Facebook và TikTok. Việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc cũng được triển khai nhằm tăng tính minh bạch, giúp khách hàng có thêm thông tin về sản phẩm.
Đặc biệt, những phiên livestream ngay tại vùng sản xuất trở thành dấu ấn trong hoạt động của HTX.
Thông qua các buổi phát trực tiếp, người sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm, chia sẻ câu chuyện về nguyên liệu, quy trình chế biến và nguồn gốc xuất xứ đến khách hàng ở nhiều địa phương.
Theo chị Hải Yến, livestream qua mạng xã hội giúp bà con giới thiệu, quảng bá sản phẩm linh hoạt về thời gian và địa điểm. Khách hàng không chỉ nhìn thấy sản phẩm mà còn có thể tìm hiểu về quy trình, nguồn gốc, xuất xứ, từ đó có thêm cơ sở lựa chọn.
Điều đáng chú ý, những phiên livestream của HTX Bản Việt không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh riêng. HTX còn hỗ trợ quảng bá, tiêu thụ sản phẩm cho nhiều hộ dân và chủ thể OCOP trên địa bàn.
Với những hộ sản xuất nhỏ, có sản phẩm chất lượng nhưng chưa đủ điều kiện xây dựng kênh bán hàng riêng, sự kết nối của HTX có thể trở thành cầu nối đưa hàng hóa đến gần hơn với người tiêu dùng. Thay vì phải tự tìm kiếm thị trường, người sản xuất có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng thông qua hệ thống phân phối và truyền thông của đơn vị.
Ở góc độ giảm nghèo, đây là cách tiếp cận đáng chú ý. Bởi một trong những khó khăn của người dân nông thôn không chỉ nằm ở năng lực sản xuất mà còn ở khả năng tiêu thụ sản phẩm, tìm kiếm đầu ra ổn định và nâng cao giá trị hàng hóa.
Dù vậy, Hải Yến cho rằng, việc livestream cũng gặp không ít khó khăn. Những ngày đầu, nhóm thực hiện livestream phải đến tận vườn để thực hiện, nhưng người dân chưa hiểu, thậm chí không cho đụng vào quả vì sợ hỏng. Bên cạnh đó, khi có đơn hàng, khâu vận chuyển là cả một vấn đề. Nhiều đơn bị hỏng, dập khiến nhóm phải bồi hoàn, thiệt hại nặng...
Nhờ những buổi livestream, các sản phẩm nông sản của người dân địa phương đã lan tỏa đi khắp cả nước. Ví như, trước đây nói đến Na, khách hàng chỉ nghĩ đến Lạng Sơn, nhưng nay na Võ Nhai đã được quảng bá, cùng với chất lượng được khẳng định đã ăn sâu vào tiềm thức khách hàng. Vì thế, cây Na giờ đã thành cây trồng chủ lực của người dân Võ Nhai, góp phần giảm nghèo, tăng thu nhập.
Khi đầu ra được cải thiện, sản xuất có cơ hội duy trì ổn định hơn, người dân có thêm động lực đầu tư vào chất lượng sản phẩm. Ví như, với Na Võ Nhai, hiện nay người dân đã ứng dụng kỹ thuật, tăng năng suất, đưa Na từ 1 vụ/năm thành 2 vụ, thu nhập người dân vì thế cũng tăng hơn, Hải Yến chia sẻ.
Nâng giá trị nông sản, tạo việc làm tại quê hương
Sau hơn 3 năm hoạt động, HTX Bản Việt từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. Hiện HTX có 3 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao gồm: Cơm cháy chà bông Én Vàng, Cơm cháy gạo lứt Én Ngọc và Cơm cháy chay Mộc Hương.
Cùng với phát triển sản phẩm, HTX xây dựng cửa hàng trưng bày và giới thiệu nông sản vùng miền với diện tích hơn 150m2. Doanh thu khoảng 3 tỷ đồng, lợi nhuận gần 900 triệu đồng và tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động địa phương.
Đáng chú ý, việc tạo việc làm ngay tại địa phương giúp người lao động có thêm cơ hội thu nhập, hạn chế phải tìm kiếm việc làm xa quê.
Tuy nhiên, để những mô hình như vậy thực sự trở thành động lực giảm nghèo, điều quan trọng là khả năng mở rộng liên kết với các hộ sản xuất, nhất là những hộ còn khó khăn về vốn, kỹ thuật và thị trường. Việc hỗ trợ người dân nâng cao chất lượng sản phẩm, tham gia chuỗi cung ứng và tiếp cận các phương thức bán hàng hiện đại sẽ góp phần tăng hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể.
Với chị Hải Yến, giá trị của nông sản không chỉ nằm ở doanh thu hay số lượng sản phẩm bán ra. Điều quan trọng là làm thế nào để sản phẩm địa phương trở thành một phần trong đời sống tiêu dùng, mang theo câu chuyện văn hóa và bản sắc của vùng đất sản sinh ra nó.
Từ thực tế thị trường, HTX Bản Việt định hướng mở rộng các sản phẩm quà tặng đặc sản, kết nối những sản phẩm tiêu biểu của các vùng miền.
“Chúng tôi muốn gắn văn hóa với các sản phẩm đặc sản bản địa, kết nối văn hóa Thái Nguyên và Bắc Kạn sau sáp nhập để trong cùng một hộp quà đặc sản có dấu ấn của cả hai vùng đất”, chị Hải Yến chia sẻ.
Ý tưởng ấy không chỉ mở thêm hướng phát triển sản phẩm mà còn thể hiện cách tiếp cận mới trong khai thác giá trị nông sản. Mỗi sản phẩm có thể trở thành câu chuyện về vùng đất, con người, tập quán và văn hóa; qua đó tạo nên sự khác biệt trên thị trường, nâng cao khả năng tiêu thụ.
Trong thời gian tới, HTX Bản Việt định hướng phát triển theo mô hình ESG, nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện chuỗi sản xuất - phân phối và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý, kinh doanh.
Từ câu chuyện của HTX Bản Việt, các chuyên gia cho rằng giảm nghèo bền vững không chỉ bắt đầu từ hỗ trợ trước mắt, mà còn từ việc tạo điều kiện để người dân có việc làm, có thị trường, có khả năng phát triển sản xuất và tự chủ sinh kế.
Vì thế, những phiên livestream không đơn thuần là câu chuyện bán hàng trên môi trường số, mà còn là một cách mở lối cho nông sản, mở cơ hội cho người lao động và góp phần xây dựng kinh tế nông thôn phát triển bền vững.
Những nỗ lực trong phát triển kinh tế tập thể, nâng cao giá trị nông sản, tạo sinh kế giúp người dân thoát nghèo, chị Bùi Thị Hải Yến đã được Trung ương Đoàn TNCS HCM trao Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX năm 2025.
Bên cạnh đó, HTX cũng được nhận nhiều bằng khen, giấy khen trong lĩnh vực phát triển kinh tế tập thể, xây dựng nông thôn mới và phát triển sản phẩm OCOP.
HTX Bản Việt đã được UBND tỉnh Thái Nguyên và Sở Công thương Thái Nguyên giao vận hành gian hàng chung của tỉnh trên sàn thương mại Shopee Việt Nam và là gian hàng nông sản chung đầu tiên tại Việt Nam. Đến nay, HTX đã tổ chức trên 125 phiên live trên sàn shopee.
Đặc biệt, ông Jason Bay - Giám đốc Quốc gia (thị trường Việt Nam) Tập đoàn Sea Limited tới thăm HTX Bản Việt.
Đầu năm 2026, HTX Bản Việt ra mắt Bản Việt Quán và hoàn thiện hệ sinh thái 1 vòng nông sản đặc sản - từ bản đến bàn.
Mới đây, Bản Việt chính thức thành lập chuỗi cửa hàng nông sản - đặc sản bản địa vùng miền.