Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa có văn bản hỏa tốc gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và bảo mật thông tin người nhiễm HIV.
Theo Cục Phòng bệnh, thời gian gần đây, trên một số trang mạng xã hội xuất hiện các thông tin, bài viết lan truyền về những trường hợp lây nhiễm HIV liên quan đến cá nhân, tổ chức, cũng như thông tin về các chùm ca lây nhiễm tại một số địa phương.
Đáng chú ý, một số nội dung có biểu hiện suy diễn, thổi phồng số lượng người lây nhiễm, thậm chí đăng tải thông tin cá nhân, hình ảnh nghi ngờ liên quan đến người nhiễm HIV. Những thông tin này gây tâm lý hoang mang trong dư luận, ảnh hưởng đến công tác phòng, chống HIV/AIDS và xâm phạm nghiêm trọng quyền được bảo mật thông tin của người bệnh.
Trước tình hình trên, Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chấn chỉnh công tác quản lý thông tin, bảo đảm quyền riêng tư của người nhiễm HIV.
Rà soát toàn bộ quy trình quản lý thông tin người nhiễm HIV
Một trong những yêu cầu trọng tâm là chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh, thành phố và các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn, xét nghiệm, điều trị HIV/AIDS thực hiện nghiêm các quy định của Luật Phòng, chống HIV/AIDS, đặc biệt là Điều 4, Điều 8 và Điều 30.
Các đơn vị phải tuân thủ Thông tư số 04/2023/TT-BYT ngày 28/2/2023 của Bộ trưởng Bộ Y tế về hình thức, quy trình thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính và tiếp cận thông tin người nhiễm HIV, cùng các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Cục Phòng bệnh yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình tiếp cận, khai thác, lưu trữ hồ sơ bệnh án và các hệ thống phần mềm quản lý thông tin HIV/AIDS, trong đó có HIV-INFO và HMED.
Đặc biệt, nghiêm cấm cán bộ, nhân viên y tế tự ý sao chép, cung cấp hoặc tiết lộ thông tin, danh tính, địa chỉ, hình ảnh của người nhiễm HIV dưới bất kỳ hình thức nào khi chưa được người bệnh đồng ý hoặc không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép.
Đối với việc cung cấp thông tin người nhiễm HIV phục vụ hoạt động điều tra, tố tụng của các cơ quan chức năng, các đơn vị phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục theo Điều 30 Luật Phòng, chống HIV/AIDS và các quy định pháp luật liên quan.
Phối hợp xử lý thông tin sai sự thật trên mạng xã hội
Bên cạnh việc chấn chỉnh nội bộ ngành y tế, Cục Phòng bệnh yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp liên ngành, chủ động làm việc với Công an tỉnh, thành phố và cơ quan quản lý thông tin, truyền thông để rà soát, xác minh các nguồn tin đăng tải sai sự thật trên không gian mạng.
Các nội dung cần tập trung xử lý gồm thông tin bịa đặt, xuyên tạc, kích động, có dấu hiệu kỳ thị người nhiễm HIV hoặc làm lộ lọt dữ liệu cá nhân của người bệnh.
Cục Phòng bệnh cũng đề nghị kiến nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi đưa tin sai sự thật về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS, gây hoang mang trong dư luận hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người nhiễm HIV.
Đẩy mạnh truyền thông, tránh kỳ thị người nhiễm HIV
Một yêu cầu khác được Cục Phòng bệnh nhấn mạnh là chủ động cung cấp thông tin chính thống, khách quan, khoa học cho các cơ quan báo chí địa phương về tình hình dịch tễ HIV/AIDS trên địa bàn, tránh để thông tin không được kiểm chứng dẫn dắt dư luận.
Các địa phương cần tăng cường truyền thông nhằm giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV; đồng thời phổ biến kiến thức về các biện pháp dự phòng lây nhiễm HIV.
Trong đó, cần chú trọng truyền thông về dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP), dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PEP) và hiệu quả điều trị ARV. Đặc biệt, cần giúp người dân hiểu đúng thông điệp K=K (Không phát hiện = Không lây truyền), tức người nhiễm HIV điều trị ARV đạt tải lượng vi rút dưới ngưỡng phát hiện sẽ không lây truyền HIV qua đường tình dục.
Thông qua hoạt động truyền thông, ngành y tế hướng tới giúp người dân tiếp cận thông tin khoa học, tránh tâm lý hoang mang, đồng thời khuyến khích những người có hành vi nguy cơ cao chủ động xét nghiệm và tiếp cận điều trị sớm.
Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố, đặc biệt là những địa phương xuất hiện nhiều thông tin trái chiều trên mạng xã hội, khẩn trương rà soát tình hình thực tế, triển khai các nội dung chỉ đạo và báo cáo nhanh về Cục Phòng bệnh trước ngày 18/11/2026.
Các báo cáo sẽ được tổng hợp để báo cáo lãnh đạo Bộ Y tế.
