Trong gần 5 giờ đồng hồ tối 13/11, khi các chuyến bay trên khắp nước Mỹ bị đình chỉ, người dân đã nghe phát biểu từ Bộ trưởng An ninh Nội địa. Họ cũng nghe thông tin từ Bộ trưởng Giao thông Vận tải. Nhưng họ không nghe thấy bất kỳ phát biểu nào từ Tổng thống Donald Trump.
Ít nhất là không phải về lệnh tạm dừng hoạt động bay trên toàn quốc - cuộc khủng hoảng lớn đầu tiên mà chính phủ liên bang phải đối mặt kể từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Lệnh đình chỉ khiến khoảng 10.000 chuyến bay trên khắp nước Mỹ bị hủy hoặc hoãn. Điều này xác nhận cảnh báo mà các chuyên gia đã đưa ra từ nhiều năm trước: Hệ thống an toàn hàng không của Mỹ đang ở trong tình trạng mong manh đáng báo động.
Thay vào đó, Tổng thống Trump vẫn ở phía sau hậu trường tại Nhà Trắng và đăng tải thông điệp trên mạng xã hội vào tối hôm đó về các chủ đề khác.
"HÃY LÀM CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP GIẢI TRÍ CỦA CHÚNG TA VĨ ĐẠI TRỞ LẠI!", ông viết trên Truth Social, ngay giữa lúc khủng hoảng diễn ra, đồng thời kêu gọi áp dụng các ưu đãi thuế nhằm thu hút hoạt động sản xuất phim ảnh quay trở lại Mỹ.
Ông Trump hiếm khi xuất hiện công khai kể từ khi đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Sự vắng mặt của ông trong sự cố lần này trở nên gây chú ý đến mức, Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin phải giải thích với người dân rằng Tổng thống Trump vẫn đang trực tiếp theo sát tình hình, dù không xuất hiện trước máy quay như thường lệ.
"Đây là cách Tổng thống Trump làm việc. Ông ấy bổ nhiệm những người lãnh đạo vào các vị trí phù hợp và để họ điều hành. Thậm chí, mọi người còn hỏi tại sao Tổng thống không lên tiếng. Đó là bởi ông ấy đã giao cho Bộ trưởng (Sean) Duffy và chúng tôi nhiệm vụ ra ngoài giải thích với các bạn về những gì đã xảy ra", ông Mullin nói trong cuộc họp báo tối 13/11.
Ông Mullin đang nhắc đến ông Sean Duffy - Bộ trưởng Giao thông Vận tải, người xuất hiện bên cạnh ông trong cuộc họp báo tối 13/11.
Đến sáng 14/11, ông Trump vẫn chưa đưa ra bình luận nào về lệnh đình chỉ bay. Thay vào đó, ông bắt đầu công kích Thống đốc bang California Gavin Newsom của đảng Dân chủ, liên quan đến quyết định giảm án tử hình cho hơn 500 tù nhân.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội tuyên bố sẽ điều tra cách chính quyền xử lý sự cố khiến hoạt động hàng không bị đình trệ.
Giảm xuất hiện
Hai Bộ trưởng Mullin và Duffy đôi lúc đã đưa ra những phát biểu dường như mâu thuẫn nhau, khi cố gắng giải thích sự cố khiến hàng chục nghìn người bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, các quan chức Bộ Giao thông Vận tải đã bất ngờ khi ông Mullin phát biểu với báo chí rằng sự cố nghiêm trọng xảy ra do những nâng cấp công nghệ mới đã "gây quá tải cho hệ thống cũ".
Vào thời điểm đó, các quan chức bộ này vẫn chưa xác định chính xác điều gì đã khiến hệ thống lỗi thời bị quá tải và làm sự cố lan rộng trên toàn quốc.
Ông Duffy cũng cố gắng khéo léo điều chỉnh phát biểu của ông Mullin, nhấn mạnh rằng chính thiết bị cũ kỹ, chứ không phải công nghệ mới, mới là nguyên nhân gây quá tải và ngừng hoạt động.
Ngày 14/11, ông Duffy nói với các phóng viên rằng việc thay thế bộ định tuyến theo quy trình bảo trì thông thường tại một khu vực hẻo lánh đã gây ra tình trạng gián đoạn trên toàn quốc. Tuy nhiên, các quan chức vẫn chưa thể xác định liệu nguyên nhân xuất phát từ linh kiện bị lỗi hay sai sót của nhà thầu.
Khi được hỏi Tổng thống Trump ở đâu trong thời điểm lệnh đình chỉ bay được ban hành, các quan chức đã bảo vệ và dành nhiều lời ca ngợi ông.
"Vâng, cả hai chúng tôi đều đã trao đổi với Tổng thống. Ông ấy vẫn đang theo sát tình hình. Tôi đã nói chuyện với ông ấy qua điện thoại. Tôi cũng đã trao đổi với ông ấy tại Phòng Bầu dục. Ông Markwayne cũng vậy", ông Duffy nói.
Khi được đề nghị bình luận, Nhà Trắng dẫn lại phát biểu của ông Duffy và ông Mullin.
Kể từ khi đảng Cộng hòa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Trump đã phần nào giảm tần suất xuất hiện trước công chúng. Trước đó, ông thực hiện một loạt chuyến vận động tranh cử trên khắp đất nước, gần như tối nào cũng phát biểu trước công chúng.
Trong tuần này, ông chỉ xuất hiện công khai hai lần: Một lần với ông Dana White - Chủ tịch Giải vô địch Đối kháng đỉnh cao (UFC); và một lần trong bài phát biểu nhân Ngày Cựu binh.
Cựu nghị sĩ Marjorie Taylor Greene, thành viên đảng Cộng hòa bang Georgia và từng là đồng minh thân cận của Tổng thống Trump, nhận xét rằng ông Trump chưa bao giờ ngần ngại dành toàn bộ sự chú ý cho các dự án xây dựng của mình, chẳng hạn như kế hoạch sửa chữa hồ phản chiếu tại Đài tưởng niệm Lincoln. Tuy nhiên, bà cho rằng ông dường như không mấy quan tâm đến cuộc khủng hoảng hàng không vừa qua.
"Ông Trump liên tục lớn tiếng về việc sửa chữa hồ phản chiếu, đến mức ngay trong ngày cuối cùng trước khi đảng Cộng hòa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông ấy vẫn có bài phát biểu trước hồ để khoe rằng mình đã sửa chữa nó", bà viết trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, trong cuộc khủng hoảng khiến ông Duffy phải kêu gọi hàng tỷ USD để nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu, bà viết: "Tổng thống Trump thậm chí còn không đăng nổi một dòng trên Truth Social. Trong khi mọi người hoảng loạn, lo sợ rằng đất nước đang bị tấn công dưới một hình thức nào đó, ông Trump thậm chí còn chẳng buồn lên tiếng trước toàn dân".
Đến chiều 14/11, ông Trump cuối cùng cũng công khai đề cập đến vấn đề, nhưng chỉ thông qua lời của người khác.
Ông đăng tải câu nói được cho là của Thượng nghị sĩ John Kennedy, thành viên đảng Cộng hòa bang Louisiana, dường như ám chỉ mong muốn tăng ngân sách cho FAA: "Ngân sách dành cho FAA nên được thông qua thành một dự luật riêng biệt - chúng ta nên nhận được sự ủng hộ của các nghị sĩ đảng Dân chủ đối với dự luật này!".
Khi cuộc khủng hoảng về cơ bản đã qua đi, dù nhiều chuyến bay vẫn bị hủy và tình trạng gián đoạn vẫn diễn ra trên diện rộng, Tổng thống Trump lại tiếp tục đăng bài về sự cần thiết phải áp dụng các khoản tín dụng thuế dành cho ngành công nghiệp điện ảnh.
