Vô tình phát hiện tiểu đường khi khám sức khỏe
Theo TS.BSCKII Nguyễn Thanh Phong, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa An Sinh (TPHCM), nhiều người tình cờ phát hiện đái tháo đường trong lần khám sức khỏe định kỳ.
Trước đó, họ vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường, không khát nước, tiểu nhiều hay sụt cân. Trong thời gian bệnh chưa được phát hiện, đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu ở nhiều cơ quan.
"Ngay cả sau khi được chẩn đoán, một thói quen khá phổ biến là người bệnh chỉ chú ý đến kết quả đường huyết mỗi lần tái khám. Trong khi đó, muốn biết mắt, thận hay bàn chân đã bị ảnh hưởng hay chưa, bác sĩ cần kiểm tra riêng từng cơ quan, kể cả khi người bệnh vẫn cảm thấy khỏe", bác sĩ Phong nói.
Theo bác sĩ Phong, ở giai đoạn đầu của bệnh, các mạch máu nhỏ tại võng mạc có thể đã bị tổn thương nhưng người bệnh vẫn nhìn rõ, mắt không đau. Nếu lấy việc đọc sách hay nhìn màn hình điện thoại hằng ngày để tự đánh giá thị lực, người bệnh dễ bỏ qua giai đoạn này.
Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể nhìn mờ, thấy những chấm đen di động trước mắt. Trường hợp nặng có thể xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc do co kéo, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
"Người dân nên khám mắt ngay khi được chẩn đoán mắc đái tháo đường tuýp 2. Những lần khám sau thường cách nhau một năm hoặc theo lịch hẹn của bác sĩ mắt, tùy mức độ tổn thương", bác sĩ Phong nói.
Không tự ý ngưng thuốc
Vị chuyên gia nói thêm, ở thận, quá trình tổn thương có thể kéo dài nhiều năm mà lượng nước tiểu hầu như không thay đổi. Người bệnh cũng có thể không đau lưng, không phù chân. Để phát hiện sớm, bác sĩ dựa vào 2 xét nghiệm. Xét nghiệm creatinine trong máu giúp ước tính khả năng lọc của thận. Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện albumin, một loại protein có thể thoát ra nước tiểu với lượng bất thường khi thận bị tổn thương.
Người mắc đái tháo đường tuýp 2 nên được kiểm tra cả hai chỉ số ngay từ thời điểm phát hiện bệnh và ít nhất mỗi năm một lần sau đó. Nếu đã có bệnh thận, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra sớm hơn để theo dõi diễn tiến.
Một vết xước ở lòng bàn chân cũng dễ bị bỏ qua, nhưng vì một lý do khác. Khi các dây thần kinh ngoại biên bị tổn thương, có người thấy tê, châm chích hoặc nóng rát, có người lại giảm cảm giác đau. Họ có thể tiếp tục mang đôi giày đang cọ vào chỗ phồng rộp mà không thấy khó chịu. Đến khi phát hiện, vết thương có thể đã loét hoặc nhiễm trùng.
Việc người bệnh có thể làm hằng ngày là quan sát cả lòng bàn chân và các kẽ ngón, chọn giày dép vừa chân, tránh đi chân trần hoặc ngâm chân trong nước nóng. Nếu thấy vết thương, nhất là ở vùng đã giảm cảm giác, nên đi khám sớm. Khi khám bàn chân định kỳ, bác sĩ còn kiểm tra khả năng cảm nhận và tình trạng lưu thông máu, những yếu tố khó tự đánh giá bằng mắt thường.
Theo bác sĩ Phong, khi đường huyết đã được kiểm soát tốt, người bệnh vẫn cần dùng thuốc theo hướng dẫn, không tự ý ngưng thuốc. Trong quá trình điều trị, nếu thường xuyên bị run tay, đói cồn cào, vã mồ hôi hoặc chóng mặt, người bệnh cần báo bác sĩ để kiểm tra và điều chỉnh thuốc, chế độ ăn nếu cần.
Người mắc đái tháo đường cũng cần chú ý sức khỏe tim mạch, nhất là khi có thêm bệnh huyết áp cao, bệnh thận hoặc hút thuốc. Khi tái khám, người bệnh nên kể rõ những biểu hiện bất thường gặp ở nhà để bác sĩ xem xét, chỉ định kiểm tra phù hợp.
"Người bệnh không nên chỉ quan tâm đến kết quả đường huyết mà cần kiểm tra cả mắt, thận và bàn chân theo hướng dẫn. Bệnh có thể âm thầm gây tổn thương ở những cơ quan này ngay cả khi người bệnh vẫn nhìn rõ, đi lại và sinh hoạt bình thường. Việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm để điều trị kịp thời", bác sĩ Phong đưa ra lời khuyên.
