Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

TPO - Từ những nương ngô, sắn cho thu nhập bấp bênh, nhiều hộ dân ở Sơn La chuyển sang trồng cà phê, học kỹ thuật và tham gia hợp tác xã. Sinh kế mới giúp một số gia đình cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo.

Những mùa cà phê đổi đời

Những ngày này, trên các triền đồi ở xã Chiềng Mai (tỉnh Sơn La), người dân tất bật thu hái từng chùm quả chín đỏ trĩu cành. Trước đây, cuộc sống của nhiều hộ dân chủ yếu dựa vào cây ngô, cây sắn. Dù quanh năm cần mẫn trên nương, thu nhập vẫn bấp bênh, nhiều gia đình chỉ đủ trang trải những nhu cầu thiết yếu.

Từ khi cây cà phê được đưa vào sản xuất, cùng với sự hỗ trợ về máy móc và kỹ thuật, người dân từng bước nâng cao năng suất, cải thiện thu nhập.

a1.jpg
Người dân xã Chiềng Mai thu hoạch cà phê. Ảnh: Hoàng Thức.

Gia đình ông Hoàng Văn Thắng, ở bản Kéo Tốc, xã Chiềng Mai là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi diện tích canh tác sang trồng cà phê. Trước kia, gia đình ông chủ yếu trồng ngô, sắn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy cây cà phê phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương, ông quyết định chuyển đổi cây trồng.

Hiện gia đình ông trồng 2ha cà phê, mỗi năm cho thu hoạch hơn 30 tấn quả tươi, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng.

"Trước đây, gia đình chủ yếu lo đủ ăn. Từ khi chuyển sang trồng cà phê, được địa phương và ngành chức năng hỗ trợ kỹ thuật, vườn cây phát triển tốt, cho thu nhập cao hơn. Gia đình có điều kiện đầu tư sản xuất, ổn định cuộc sống”, ông Thắng chia sẻ.

Không chỉ gia đình ông Thắng, nhiều hộ dân ở Chiềng Mai cũng chủ động thay đổi phương thức canh tác. Gia đình ông Lò Văn Tươi, có hơn 1ha cà phê. Khi vườn cây có dấu hiệu già cỗi, thoái hóa, năng suất giảm, ông tích cực tham gia các hội thảo, học hỏi kỹ thuật tái canh, lựa chọn giống và phục hồi vườn cây.

Từ chỗ chủ yếu sản xuất dựa vào kinh nghiệm, người trồng cà phê ngày càng chú trọng đầu tư máy móc, chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng, bón phân hợp lý, phòng trừ sâu bệnh và tiết kiệm chi phí.

Theo ông Nguyễn Hải Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mai, địa phương hiện có gần 5.000 hộ tham gia trồng cà phê, với tổng diện tích gần 4.000ha, chiếm khoảng 1/8 diện tích cà phê toàn tỉnh Sơn La. Năm 2025, thu nhập bình quân đạt 42,5 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo còn 3,9%.

Ông Sơn cho biết, xã xác định nâng cao chất lượng, bảo đảm đầu ra và gia tăng giá trị sản phẩm là những yếu tố quan trọng để cây cà phê tiếp tục phát huy vai trò trụ cột kinh tế. Địa phương cũng khuyến khích tái canh diện tích già cỗi, đẩy mạnh liên kết sản xuất, truy xuất nguồn gốc, gắn phát triển cà phê với bảo vệ đất, nguồn nước và rừng.

a2.jpg
a3.jpg
Cây cà phê đang từng bước trở thành cây trồng chủ lực mang lại cuộc sống ấm no cho người nông dân Sơn La. Ảnh: Hoàng Thức.

Nâng giá trị hạt cà phê

Tại xã Mường Chanh, cây cà phê Arabica từ lâu đã gắn bó với đời sống của đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả kinh tế, người dân đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất, từ chăm sóc, thu hái quả chín đến sơ chế, bảo quản và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Gần 20 năm gắn bó với cây cà phê, gia đình anh Cầm Văn Tuyết, xã Mường Chanh, đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm sản xuất. Với khoảng 3ha cà phê, mỗi năm gia đình anh thu hoạch khoảng 30 tấn quả, mang lại nguồn thu từ 500- 600 triệu đồng.

Qua thực tế sản xuất, tôi thấy cây cà phê có hiệu quả kinh tế cao, giúp nhiều hộ dân trong xã vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống”, anh Tuyết chia sẻ.

Không chỉ những hộ có diện tích sản xuất lớn, nhiều gia đình còn cải thiện thu nhập nhờ tham gia các mô hình liên kết sản xuất.

Chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX Ara-Tay Coffee chia sẻ, trước khi tham gia HTX, một số thành viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo. Tuy nhiên, sau khoảng 1-2 năm gắn bó với mô hình, kinh tế gia đình từng bước cải thiện, nhiều hộ vươn lên mức trung bình khá và thoát nghèo.

Tham gia HTX từ những ngày đầu thành lập, chị Hà Thị Bình có thêm kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả sản xuất. Trước đây, gia đình chị trồng cà phê chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Sau khi được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, thu hái quả chín và sơ chế đúng quy trình, chất lượng sản phẩm được nâng lên, giá bán cũng tốt hơn.

“Hiện gia đình có khoảng 1ha cà phê, mỗi năm thu nhập khoảng 200 triệu đồng”, chị Bình cho hay.

Câu chuyện của những người trồng cà phê như chị Bình cho thấy, khi người dân được tiếp cận kỹ thuật, tham gia liên kết và chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, giá trị thu được trên cùng diện tích canh tác cũng được cải thiện.

Đặc biệt, với những hộ nghèo, cận nghèo, đây là cơ hội tạo dựng sinh kế ổn định, tích lũy nguồn lực và chủ động đầu tư sản xuất, thay vì chỉ trông chờ vào các khoản hỗ trợ trước mắt.

a4.jpg
Ảnh: Hoàng Thức.

Theo ông Trần Hữu Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chanh, xã có 14 bản, với 2.313 hộ; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 90% dân số. Toàn xã hiện có khoảng 2.837ha cà phê, với 2.375 hộ tham gia sản xuất.

"Địa phương xác định phát triển nông nghiệp hàng hóa, trọng tâm là nâng cao giá trị cây cà phê Arabica, gắn với mục tiêu cải thiện thu nhập và giảm nghèo bền vững”, ông Toàn nói.

Cũng theo ông Toàn, Mường Chanh được lựa chọn triển khai mô hình thí điểm xây dựng vùng sản xuất cà phê bền vững, đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Đây được xem là cơ hội để địa phương phát triển cây cà phê theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, từng bước đưa cà phê đặc sản vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.

a6.jpg
a5.jpg
Cà phê Arabica Sơn La ngày càng khẳng định vị thế, từng bước nâng cao giá trị và tạo dựng thương hiệu trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và HTX hướng dẫn người dân cải tạo vườn cây, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng thu hoạch, sơ chế và bảo quản. Các chính sách tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cùng nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia cũng được lồng ghép nhằm hỗ trợ người dân phát triển kinh tế.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, năm 2026, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn xã ước đạt 8%, thu nhập bình quân đầu người đạt 47,1 triệu đồng/năm. Đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm theo từng năm.

Điểm tựa để người dân thoát nghèo bền vững

Từ Chiềng Mai đến Mường Chanh, cây cà phê đang góp phần thay đổi đời sống người dân vùng cao. Nhiều hộ gia đình có nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm; các hộ nghèo, cận nghèo có thêm cơ hội vươn lên.

Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết, tỉnh đang tích cực triển khai đề án tái canh, phát triển vùng cà phê đặc sản, nâng cao giá trị theo chuỗi; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đưa thương hiệu cà phê Sơn La vươn xa hơn.

Đến năm 2026, diện tích cà phê toàn tỉnh đạt hơn 44.000ha, sản lượng cà phê nhân khoảng 50.960 tấn/năm. Thu nhập của các hộ trồng cà phê đơn lẻ đạt từ 80–120 triệu đồng/năm; các hộ tham gia HTX đạt trên 180 triệu đồng/năm. Những con số này cho thấy tiềm năng kinh tế của ngành hàng, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm người trồng cà phê được hưởng lợi tương xứng trong chuỗi giá trị.

Giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045, Sơn La định hướng phát triển cà phê Arabica chất lượng cao, mở rộng sự tham gia vào các chuỗi giá trị chất lượng cao, đẩy mạnh số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu. Du lịch trải nghiệm văn hóa cà phê cũng được xem là hướng đi tiềm năng, góp phần gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương.

Cùng chuyên mục

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

TPO - Từ những triền đồi từng chỉ trồng keo, bạch đàn hoặc canh tác kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn chuyển sang trồng cam. Hơn 30 năm bén rễ trên vùng đất này, cây cam không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng sinh kế mới, giúp nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu trên chính quê hương mình.

Ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2.

Xã vùng sâu Lâm Đồng: Lấy nông nghiệp làm bệ đỡ, tạo sinh kế bền vững

TPO - Từ những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đến hỗ trợ vốn vay, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng) đang từng bước tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trao đổi với báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh việc thay đổi tư duy sản xuất, phát huy nội lực người dân là yếu tố quan trọng để giảm nghèo bền vững.

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

TPO - Từ nghề dệt thổ cẩm, làm giấy dó từng đứng trước nguy cơ mai một, phụ nữ Dao Tiền ở xóm Sưng Bai, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ đang tạo ra sản phẩm phục vụ du khách và thị trường. Các tổ hợp tác giúp chị em, trong đó có người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, có thêm việc làm, thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp.

Thanh niên vùng cao phát huy nội lực, chung sức giảm nghèo bền vững

Thanh niên vùng cao phát huy nội lực, chung sức giảm nghèo bền vững

TPO - Từ hỗ trợ sinh kế, định hướng nghề nghiệp đến gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, Đoàn xã Châu Tiến (Nghệ An) đang khơi dậy tinh thần tự lực, khát vọng vươn lên của người trẻ, góp sức cùng địa phương thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

TPO - Không bắt đầu từ một sản phẩm xa lạ, Trần Ánh Việt lựa chọn khởi nghiệp bằng chính cây chè đã nuôi sống bao thế hệ người dân quê mình. Từ những đồi chè dưới chân Đông Tam Đảo đến các sản phẩm trà sáng tạo và du lịch cộng đồng, La Bằng (Thái Nguyên) đang từng bước đánh thức những giá trị bản địa, mở thêm sinh kế cho người dân.

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

TPO - Từ tiền tiết kiệm mỗi ngày nuôi heo đất đến mô hình “Mỗi chi bộ đồng hành cùng hộ dân thoát nghèo”, xã Ea M’Droh (tỉnh Đắk Lắk) đang biến tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành những hành động thiết thực. Không chỉ hỗ trợ nhà ở, cây trồng, vật nuôi, các mô hình còn tạo điểm tựa sinh kế, tiếp thêm động lực để người nghèo chủ động vươn lên, hướng đến giảm nghèo bền vững.

Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên xã Đại Sơn thoát nghèo.

Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên thoát nghèo

TPO - Với hơn 299 ha, sản lượng khoảng 8.000 tấn mỗi năm, cây táo mở ra cơ hội để thanh niên xã vùng cao xã Đại Sơn, thành phố Bắc Ninh lập nghiệp, giảm nghèo và phát triển kinh tế ngay trên quê hương.

Bảo tồn giống vịt đặc sản, mở hướng giảm nghèo

Bảo tồn giống vịt đặc sản, mở hướng giảm nghèo

TPO - Từ giống vịt bầu Quỳ đặc sản, anh Nguyễn Xuân An (xã Quỳ Châu, Nghệ An) đã đầu tư gây dựng đàn vịt sinh sản, góp phần bảo tồn giống vật nuôi bản địa, tạo sinh kế và mở hướng phát triển văn hóa, du lịch cộng đồng, hướng đến giảm nghèo bền vững.

Cán bộ người Mông giúp bà con vùng cao tìm hướng thoát nghèo

Cán bộ người Mông giúp bà con vùng cao tìm hướng thoát nghèo

TPO - Từ những buổi tuyên truyền bằng tiếng Mông đến hướng dẫn chăn nuôi, sản xuất, bà Mua Thị Máy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Yên Minh và các cán bộ cơ sở ở xã Yên Minh, Tuyên Quang đang giúp người dân vùng cao tiếp cận kiến thức, tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp.

Du lịch cộng đồng mở lối giảm nghèo cho đồng bào Cơ Tu

Du lịch cộng đồng mở lối giảm nghèo cho đồng bào Cơ Tu

TPO - Du lịch cộng đồng không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Cơ Tu mà còn mở thêm sinh kế, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân. Báo Tiền Phong phỏng vấn chị Đinh Thị Thìn (SN 1989) – là người Cơ Tu gắn bó lâu năm và tiên phong phát triển du lịch cộng đồng tại làng Bhờ Hôồng (thôn A Păng, xã Sông Kôn, TP. Đà Nẵng) về nỗ lực đưa những giá trị văn hóa bản địa trở thành nguồn lực giảm nghèo bền vững.

Tổ chức Đoàn đồng hành cùng thanh niên nghèo phát triển kinh tế

Tổ chức Đoàn đồng hành cùng thanh niên nghèo phát triển kinh tế

TPO - Hỗ trợ con giống, cây giống và nguồn lực sản xuất ban đầu, Tỉnh Đoàn Nghệ An đang triển khai trao mô hình sinh kế tại các xã miền núi, biên giới nhằm tiếp sức cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn phát triển kinh tế gia đình. Bí thư Tỉnh Đoàn Nghệ An Hồ Phúc Hải cho hay, không chỉ trao tặng nguồn lực, tổ chức Đoàn còn đặt mục tiêu đồng hành, hướng dẫn và giám sát để mỗi mô hình thực sự trở thành điểm khởi đầu cho hành trình thoát nghèo bền vững.

Phụ nữ Gia Rai giữ nghề truyền thống, tạo sinh kế gia đình

Phụ nữ Gia Rai giữ nghề truyền thống, tạo sinh kế gia đình

TPO - Không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, nghề dệt thổ cẩm đang từng bước mang lại việc làm, thu nhập cho phụ nữ Gia Rai ở xã Ea Súp (tỉnh Đắk Lắk). Từ những khung cửi được khôi phục, những đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ đang làm ra các sản phẩm thủ công mang giá trị văn hóa, mở thêm hướng phát triển kinh tế gia đình, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Lão nông 68 tuổi hồi sinh đồi sim tím, mở lối du lịch xanh

Lão nông 68 tuổi hồi sinh đồi sim tím, mở lối du lịch xanh

TPO - Từ những triền đồi keo, tràm kém hiệu quả trên núi Hòn Ngang, ông Trần Văn Biển ở tỉnh Gia Lai kiên trì gây dựng vườn sim hơn 1.200 gốc. Không chỉ tìm hướng sinh kế mới từ loài cây bản địa, lão nông còn mở lối phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa cộng đồng người Ba Na.