Lóng Phiêng là địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn. Địa hình chủ yếu là đồi núi, diện tích đất canh tác hạn chế; thiên tai hằng năm ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân. Trong điều kiện đó, việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với đất đai và khả năng đầu tư của từng hộ có ý nghĩa quan trọng đối với sinh kế.
Ở bản Yên Thị, chị Lê Thị Linh được đoàn viên, thanh niên biết đến qua những hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế. Với chị, công tác Đoàn không chỉ là tổ chức phong trào mà còn là đồng hành cùng người trẻ trong những việc gắn với đời sống hằng ngày: tìm hướng sản xuất, tiếp cận vốn, học kỹ thuật và tìm cách tiêu thụ nông sản.
Nhiều thanh niên ở địa phương có đất sản xuất nhưng còn thiếu vốn, kiến thức và kinh nghiệm để phát triển kinh tế. Có gia đình vẫn dựa chủ yếu vào những cây trồng quen thuộc, trong khi hiệu quả chưa cao. Từ thực tế ấy, chị Linh xác định hỗ trợ thanh niên lập thân, lập nghiệp, từng bước ổn định thu nhập là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chi đoàn.
Chị cùng đoàn viên tìm hiểu điều kiện sản xuất của từng gia đình, vận động các nguồn lực và kết nối với những chương trình hỗ trợ. Hướng làm được đặt ra là giúp thanh niên tận dụng đất đai sẵn có, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương và chủ động hơn trong quá trình sản xuất. Cây giống được hỗ trợ đi cùng việc hướng dẫn kỹ thuật và vận động người nhận kiên trì chăm sóc, phát triển vườn cây.
Hỗ trợ cây giống, hướng dẫn chuyển đổi sản xuất
Từ những khó khăn của thanh niên tại địa phương, chị Linh xây dựng sáng kiến “Xây dựng mô hình thanh niên vùng biên giới phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo”. Trước khi lựa chọn cây giống, chị cùng tổ chức Đoàn tìm hiểu diện tích đất, điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu của từng gia đình để tư vấn loại cây phù hợp.
Theo chị Linh, việc nắm được điều kiện sản xuất của mỗi hộ giúp hoạt động hỗ trợ sát với thực tế hơn. Cây giống phù hợp với thổ nhưỡng và khả năng chăm sóc sẽ có cơ hội phát triển tốt hơn. Vì vậy, việc trao cây được gắn với trao đổi về hướng sản xuất, thay vì chỉ dừng ở hỗ trợ vật chất ban đầu.
Hằng năm, chị vận động đoàn viên đóng góp kinh phí, đồng thời kết nối các nguồn lực để mua cây giống hỗ trợ thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo và người mới xuất ngũ trở về địa phương. Các loại cây được lựa chọn chủ yếu là mận, cà phê và nhãn, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở địa phương.
“Hằng năm, chúng tôi hỗ trợ cây giống cho thanh niên. Năm thì hỗ trợ giống cây mận, năm thì hỗ trợ giống cây cà phê. Bây giờ có những vườn mận lên rất đẹp và đã cho thu hoạch”, chị Linh chia sẻ.
Mô hình “Vườn ươm thanh niên” được duy trì thường xuyên, mỗi năm trao cây giống cho 5 thanh niên có hoàn cảnh khó khăn. Cùng với việc hỗ trợ giống, chị Linh tuyên truyền, vận động thanh niên thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn chuyển đổi cây trồng và khai thác hiệu quả diện tích đất hiện có.
Từ sáng kiến của chị Linh, 22 thanh niên được vận động chuyển từ trồng ngô kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả như mận hậu, nhãn, xoài và bơ. Chị cùng tổ chức Đoàn hướng dẫn thanh niên lựa chọn giống cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng; khuyến khích phát triển cây ăn quả trên đất dốc, kết hợp chăn nuôi, tìm hiểu hướng làm du lịch sinh thái và sản xuất nông sản sạch.
Việc chuyển đổi cây trồng đòi hỏi người sản xuất thay đổi cách nghĩ và cách làm. Người trồng cần tìm hiểu giống cây, chuẩn bị đất, chăm sóc vườn và theo dõi quá trình sinh trưởng. Với những hộ trước đây chủ yếu trồng ngô, chuyển sang cây ăn quả cũng đồng nghĩa với việc cần có thêm kiến thức và kiên trì chờ cây phát triển, cho thu hoạch.
Chị Linh cùng tổ chức Đoàn vận động thanh niên trao đổi, học hỏi kinh nghiệm và tham gia các lớp tập huấn. Qua đó, người trẻ có thêm thông tin để lựa chọn hướng sản xuất, áp dụng kỹ thuật vào vườn cây và tính toán việc kết hợp các nguồn thu. Mục tiêu là từng bước nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo cơ sở để gia đình ổn định sinh kế.
Một trong những hộ chuyển đổi cây trồng là gia đình anh Nguyễn Văn Bình, đoàn viên bản Yên Thị. Được chị Linh vận động, hỗ trợ và định hướng, anh Bình thay diện tích trồng ngô bằng các loại cây ăn quả.
Theo anh Bình, vườn mận và nhãn của gia đình hiện mang lại nguồn thu hơn 500 triệu đồng mỗi năm. Từ diện tích canh tác trước đây, gia đình anh từng bước xây dựng được mô hình kinh tế, có nguồn thu để chăm lo cuộc sống.
“Được sự hỗ trợ, vận động của chị Linh, tôi mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Thay toàn bộ từ những nương ngô thành vườn cây ăn quả. Đến nay, cây ăn quả cho thu nhập ổn định, giúp tôi thoát nghèo và có cuộc sống tốt, chăm lo chu toàn cho gia đình”, anh Bình chia sẻ.
Mô hình của anh Bình trở thành một ví dụ để chị Linh tiếp tục vận động thanh niên tìm hiểu cách làm kinh tế phù hợp với điều kiện gia đình. Câu chuyện chuyển từ trồng ngô sang cây ăn quả cho thấy khả năng tạo nguồn thu từ đất sản xuất khi người trồng lựa chọn cây phù hợp và duy trì chăm sóc.
Từ đó, người trẻ có thêm động lực thay đổi phương thức sản xuất, tận dụng đất đai và đầu tư cho sinh kế tại địa phương. Chị Linh cũng khuyến khích thanh niên tham khảo những mô hình đã có kết quả, đồng thời cân nhắc điều kiện của chính gia đình mình trước khi chuyển đổi cây trồng.
Kết nối vốn, kỹ thuật và đầu ra
Theo chị Linh, hỗ trợ cây giống và hướng dẫn chuyển đổi cây trồng mới là bước đầu. Muốn duy trì sản xuất, thanh niên còn cần vốn, kiến thức kỹ thuật và đầu ra cho nông sản. Nếu thiếu một trong những điều kiện này, người sản xuất có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoặc mở rộng mô hình.
“Nếu chỉ chú trọng sản xuất mà thiếu đầu ra ổn định thì rất khó nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập và duy trì hiệu quả kinh tế lâu dài”, chị Linh cho hay.
Từ suy nghĩ đó, chị chủ động kết nối thanh niên với các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, nguồn vốn ưu đãi, cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể. Thông qua các chương trình của Tỉnh Đoàn Sơn La, Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức đoàn thể, chị hướng dẫn thanh niên tìm hiểu chính sách vay vốn, hoàn thiện hồ sơ và tiếp cận nguồn vốn phù hợp để đầu tư sản xuất, kinh doanh hoặc mở rộng mô hình kinh tế gia đình.
Việc tiếp cận vốn giúp thanh niên có thêm điều kiện đầu tư cho sản xuất. Cùng với đó, việc tìm hiểu chính sách và chuẩn bị hồ sơ giúp người có nhu cầu biết hơn về các nguồn hỗ trợ có thể tiếp cận. Chị Linh kết nối thanh niên với các chương trình phù hợp với nhu cầu, từ đó hỗ trợ họ từng bước triển khai kế hoạch phát triển kinh tế gia đình.
Bên cạnh vốn và kỹ thuật sản xuất, chị Linh quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ số để quảng bá, tiêu thụ nông sản. Chị cùng đoàn viên đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, quảng bá trên Facebook, TikTok và tham gia livestream bán hàng. Đây là hướng tiếp cận thêm khách hàng, đồng thời giúp thanh niên làm quen với những cách giới thiệu, bán sản phẩm trên nền tảng trực tuyến.
Chị cũng khuyến khích đoàn viên tham gia các lớp tập huấn kỹ năng bán nông sản; kết nối với doanh nghiệp vận tải và nhà phân phối phân bón để hỗ trợ việc vận chuyển, kỹ thuật chăm sóc cây ăn quả. Các hoạt động được triển khai nhằm giúp thanh niên quan tâm đến nhiều khâu của quá trình sản xuất, từ chăm sóc cây đến đưa sản phẩm ra thị trường.
Anh Lò Văn Quân, 25 tuổi, ở xã Lóng Phiêng, cho biết từ năm 2023, chị Linh cùng tổ chức Đoàn đã quan tâm, hỗ trợ gia đình anh phát triển kinh tế. Căn cứ điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, chị tư vấn chuyển đổi cây trồng và hỗ trợ các loại giống phù hợp như mận, cà phê.
Anh Quân cũng được kết nối tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật nông nghiệp, hướng dẫn cách trồng và chăm sóc cây ăn quả. “Được trang bị thêm kiến thức, áp dụng đúng kỹ thuật vào sản xuất, vườn cây của gia đình tôi sinh trưởng tốt, sai quả, từng bước mang lại nguồn thu nhập ổn định”, anh Quân chia sẻ.
Ngoài trồng trọt, anh Quân còn làm miến tại nhà để bán, tạo thêm nguồn thu nhập. Theo anh, sự hỗ trợ của chị Linh và tổ chức Đoàn vừa giúp gia đình có thêm kiến thức sản xuất, vừa là động lực để anh kiên trì với hướng đi đã lựa chọn.
Trường hợp của anh Quân cho thấy gia đình anh kết hợp trồng trọt với một công việc tạo thu nhập khác. Việc có thêm nguồn thu giúp gia đình chủ động hơn trong lao động sản xuất. Anh cho biết cuộc sống gia đình hiện ổn định hơn, trong khi vườn cây từng bước mang lại thu nhập.
Đồng hành để thanh niên ổn định cuộc sống
Những hoạt động hỗ trợ từ cây giống, kỹ thuật đến vốn vay và tiêu thụ nông sản góp phần mở thêm cơ hội để thanh niên phát triển kinh tế tại quê hương. Thay vì chỉ nhận hỗ trợ trước mắt, người trẻ được khuyến khích chủ động tìm hướng sản xuất phù hợp, học hỏi kỹ thuật và xây dựng nguồn thu cho gia đình.
Theo số liệu được cung cấp, trong 3 năm qua, tỷ lệ thanh niên thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo giảm từ 11,7% xuống còn 3,4%. Cùng với con số này, những câu chuyện của anh Bình và anh Quân cho thấy một số gia đình đã thay đổi cách làm kinh tế, mở rộng hoạt động sản xuất và từng bước cải thiện cuộc sống.
Chị Vì Phương Thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn xã Lóng Phiêng, cho biết chị Linh là cán bộ Đoàn nhiệt tình, năng nổ, có nhiều sáng kiến trong công tác thanh niên. Với mô hình “Vườn ươm thanh niên”, chị đã hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế ngay trên quê hương.
Ngoài hoạt động hỗ trợ sản xuất, chị Linh còn chăm lo cho thiếu niên, nhi đồng, giúp đỡ các hoàn cảnh khó khăn và hỗ trợ cán bộ Đoàn cơ sở nâng cao kỹ năng tổ chức phong trào. Những hoạt động này được chị thực hiện cùng công việc vận động thanh niên tham gia phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ổn định tại địa phương.
Từ hỗ trợ cây giống, vốn vay và kỹ thuật đến kết nối tiêu thụ nông sản, chị Linh cùng tổ chức Đoàn tạo thêm điều kiện để thanh niên tìm hướng phát triển kinh tế. Với những người trẻ ở vùng biên, việc có sinh kế và thu nhập ngay tại quê hương góp phần giúp họ yên tâm lao động, chăm lo gia đình và từng bước vươn lên thoát nghèo.
Chị Lê Thị Linh là cán bộ Đoàn nhiệt tình, trách nhiệm, có nhiều cách làm sáng tạo trong hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế. Từ hỗ trợ cây giống, vốn vay, kỹ thuật đến kết nối đầu ra nông sản, chị đã giúp nhiều đoàn viên từng bước xây dựng sinh kế, ổn định thu nhập, vươn lên thoát nghèo, góp phần lan tỏa tinh thần lập thân, lập nghiệp trên quê hương”, chị Vì Phương Thảo cho hay.
