Lấy ngắn nuôi dài trên vùng đất khó
Tại xã Đông Giang, tỉnh Lâm Đồng, chị K’Thị Châu (SN 1980, trú thôn 3) là một trong những phụ nữ dân tộc thiểu số mạnh dạn thay đổi cách làm kinh tế. Từ nguồn vốn vay ban đầu 50 triệu đồng, gia đình chị từng bước đầu tư phát triển sản xuất, trồng cà phê, sầu riêng trên diện tích khoảng 1,5ha.
Trước đây, việc sản xuất của gia đình chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, trong khi nguồn vốn đầu tư còn hạn chế. Để cải thiện thu nhập, chị Châu quyết định chuyển đổi cây trồng, lựa chọn những loại cây có giá trị kinh tế cao hơn, phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương.
Tuy nhiên, việc đầu tư cây lâu năm không thể mang lại nguồn thu ngay lập tức. Cà phê, sầu riêng cần thời gian chăm sóc, trong khi chi phí phân bón, vật tư và sinh hoạt gia đình vẫn phải trang trải hằng ngày.
Không trông chờ hoàn toàn vào nguồn thu từ vườn cây, chị Châu lựa chọn cách làm kinh tế theo phương châm 'lấy ngắn nuôi dài'. Trên diện tích đất hiện có, gia đình kết hợp trồng đậu, bắp và chăn nuôi bò, heo để tạo thêm nguồn thu.
Những khoản tiền tích góp được từ cây ngắn ngày và chăn nuôi tiếp tục được đầu tư chăm sóc cà phê, sầu riêng. Nhờ đó, gia đình từng bước chủ động hơn về nguồn vốn, hạn chế phụ thuộc vào một loại cây trồng.
Không dừng lại ở việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chị Châu còn mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tự động. Tổng kinh phí đào ao, lắp đặt đường ống, béc tưới và đầu tư cây trồng của gia đình chị lên tới hơn 200 triệu đồng.
Việc ứng dụng kỹ thuật tưới giúp gia đình giảm công lao động, chủ động nguồn nước trong mùa khô và nâng cao hiệu quả chăm sóc cây trồng. Đây cũng là bước chuyển đáng chú ý từ phương thức sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang chủ động áp dụng kỹ thuật trong canh tác.
Từ một hộ gia đình gặp khó khăn về nguồn vốn, chị Châu đang từng bước xây dựng mô hình kinh tế tổng hợp, tận dụng diện tích đất và nguồn lực sẵn có để phát triển sản xuất. Câu chuyện của chị cho thấy, nguồn vốn vay ưu đãi không chỉ giúp người dân có điều kiện đầu tư ban đầu mà còn tạo động lực để thay đổi tư duy làm kinh tế.
Tại xã Đông Giang, những năm gần đây, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số cũng mạnh dạn chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang cà phê, sầu riêng và các loại cây có giá trị kinh tế cao. Thay vì chỉ sản xuất theo tập quán truyền thống, nhiều hội viên phụ nữ đã chủ động tìm hiểu kỹ thuật, lựa chọn cây trồng phù hợp, kết hợp chăn nuôi và tính toán chi phí đầu tư.
Nhiều hội viên đã chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, đầu tư hệ thống tưới tự động nhằm tiết kiệm thời gian, công sức và nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian tới, Hội sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, nhân rộng những mô hình hiệu quả như của chị K’Thị Châu, giúp hội viên phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập.
Mạnh dạn chuyển đổi, thu nhập hàng trăm triệu đồng
Nếu chị K’Thị Châu ở Đông Giang lựa chọn phương châm lấy ngắn nuôi dài, thì tại bon Ka Nur, xã Quảng Khê, chị H’Liêm (người dân tộc Mạ) lại tìm hướng phát triển kinh tế bằng cách đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi.
Khởi đầu với hơn 1ha đất được cha mẹ chia, vợ chồng chị từng gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn và kinh nghiệm sản xuất. Thu nhập phụ thuộc vào nông nghiệp, trong khi giá cả nông sản biến động khiến việc tích lũy để mở rộng sản xuất không dễ dàng.
Nhận thấy nếu chỉ duy trì phương thức canh tác cũ sẽ khó cải thiện cuộc sống, chị H’Liêm chủ động tìm hiểu các mô hình kinh tế phù hợp, tham gia tập huấn kỹ thuật và mạnh dạn tiếp cận nguồn vốn vay. Năm 2017, gia đình chị vay 30 triệu đồng để đầu tư phát triển sản xuất. Đến năm 2020, chị tiếp tục vay thêm 100 triệu đồng, từng bước mở rộng quy mô canh tác.
Từ cây cà phê, chị tích góp nguồn thu để đầu tư thêm hồ tiêu, sầu riêng và chăn nuôi dê. Nhận thấy trồng dâu nuôi tằm có tiềm năng phát triển, chị tiếp tục dành một phần diện tích đất để thử nghiệm mô hình này. Việc kết hợp nhiều loại cây trồng, vật nuôi giúp gia đình phân bổ nguồn thu theo từng thời điểm trong năm, hạn chế rủi ro khi một loại nông sản gặp khó khăn về giá cả hoặc năng suất.
Không chỉ mở rộng diện tích, chị H’Liêm còn chú trọng học hỏi kỹ thuật chăm sóc cây trồng, phòng trừ sâu bệnh và quản lý chi phí sản xuất. Từ những khoản vốn vay ban đầu, đến nay gia đình chị đã phát triển hơn 4ha đất sản xuất. Theo thông tin được công bố, riêng năm 2025, các mô hình kinh tế của gia đình mang lại thu nhập hơn 400 triệu đồng sau khi trừ chi phí.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị H’Liêm còn tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương. Từ năm 2022, chị được tín nhiệm làm Chi hội trưởng Hội Nông dân bon Ka Nur. Với kinh nghiệm thực tế, chị thường xuyên chia sẻ cách chăm sóc cây trồng, hướng dẫn hội viên tiếp cận kỹ thuật và động viên những hộ còn khó khăn mạnh dạn vay vốn để phát triển sản xuất.
Từ câu chuyện của chị H’Liêm có thể thấy, hiệu quả của nguồn vốn tín dụng chính sách không chỉ được thể hiện ở số tiền cho vay mà còn ở khả năng tạo dựng sinh kế, giúp người dân từng bước chủ động về kinh tế. Đối với phụ nữ dân tộc thiểu số, việc có nguồn thu nhập ổn định còn tạo điều kiện để chăm lo tốt hơn cho gia đình, đầu tư học hành cho con cái và tham gia các hoạt động cộng đồng.
Tại xã Quảng Khê, các chương trình hỗ trợ sinh kế cũng được triển khai thông qua những mô hình trồng cà phê, dâu nuôi tằm, chăn nuôi bò, dê và các vật nuôi khác. Đến nay, xã đã triển khai 33 dự án sinh kế với 364 hộ tham gia. Đây là một trong những giải pháp hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và giảm nguy cơ tái nghèo.
Hướng tới mục tiêu cơ bản không còn hộ nghèo vào năm 2030
Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Lâm Đồng có địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn chênh lệch. Tại nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn gặp khó khăn về nguồn vốn, kỹ thuật sản xuất, thị trường tiêu thụ và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, tỉnh xác định giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà phải gắn với phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống và tạo cơ hội để người dân tự vươn lên.
Tại buổi làm việc với Bộ Dân tộc và Tôn giáo vào tháng 7/2026, sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, Lâm Đồng đã giảm được khoảng 50.000 hộ nghèo. Thu nhập bình quân đầu người tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt khoảng 45 - 47 triệu đồng/người/năm.
Bước sang năm 2026, Lâm Đồng đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều từ 1 - 1,5%, tương ứng khoảng 9.000 - 13.400 hộ. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh phấn đấu giảm từ 2 - 3%, tương ứng khoảng 3.135 - 4.690 hộ nghèo đa chiều.
Đáng chú ý, địa phương đặt mục tiêu 100% hộ nghèo, hộ cận nghèo đủ điều kiện và có nhu cầu được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó, 100% người nghèo trong độ tuổi lao động có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo nghề, tư vấn, định hướng và giới thiệu việc làm, qua đó tạo điều kiện nâng cao thu nhập, hạn chế nguy cơ tái nghèo.
