Đưa nông sản vùng cao lên không gian số
Sơn La là tỉnh miền núi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, với nhiều lợi thế phát triển nông nghiệp, nhất là cây ăn quả, rau màu và chăn nuôi. Những năm gần đây, cùng với ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số đang tạo nên những thay đổi trong cách làm kinh tế, giúp người dân nâng cao đời sống, xóa đói giảm nghèo.
Từ chỗ chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào thương lái, nhiều hộ đã chủ động ứng dụng công nghệ để quảng bá và tiêu thụ nông sản.
Tại xã Lóng Phiêng, nơi có thế mạnh về cây ăn quả, việc đưa nông sản lên không gian mạng đang mở ra hướng tiêu thụ mới. Đoàn Thanh niên xã tổ chức các hoạt động hỗ trợ người dân tiếp cận chuyển đổi số, hướng dẫn quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội và livestream bán hàng.
Chị Vì Phương Thảo, Bí thư Xã đoàn Lóng Phiêng cho biết, thực hiện kế hoạch chuyển đổi số, Đoàn Thanh niên xã trực tiếp hướng dẫn người dân giới thiệu, quảng bá nông sản trên các nền tảng trực tuyến, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận nhiều khách hàng hơn.
Những phiên livestream được tổ chức giản dị ngay tại vườn cây, khu sản xuất nhưng thu hút hàng chục nghìn lượt xem và tương tác. Đoàn viên, thanh niên cùng bà con trực tiếp giới thiệu sản phẩm, chia sẻ về quá trình trồng, chăm sóc và thu hoạch. Từ những thao tác còn bỡ ngỡ, người dân dần làm quen với cách giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng, chốt đơn, đóng gói và vận chuyển.
Theo ông Vi Tuấn Bảo, Bí thư Đảng ủy xã Lóng Phiêng, trước đây nông sản của người dân chủ yếu tiêu thụ qua thương lái, chợ truyền thống hoặc đăng bán nhỏ lẻ trên Facebook cá nhân.
Khi được đoàn viên, thanh niên hỗ trợ livestream, sản phẩm được nhiều người biết đến hơn, thương hiệu mận hậu của địa phương cũng được quảng bá rộng rãi, mở thêm kênh tiêu thụ.
Không chỉ giúp bán hàng, các phiên livestream còn trở thành những lớp học thực hành về chuyển đổi số. Người dân từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất rồi chờ người mua sang chủ động tìm kiếm thị trường, nắm bắt nhu cầu khách hàng.
"Đây là bước chuyển quan trọng, giúp bà con có thêm cơ hội nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập", ông Bảo nói.
Công nghệ giảm sức lao động, tăng thu nhập
Không chỉ thay đổi cách bán hàng, ứng dụng công nghệ còn hiện diện ngay trên những thửa ruộng, vườn cây của đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại xã Mai Sơn, những luống rau xanh mướt được chăm sóc bằng hệ thống tưới tự động. Bên vườn bắp cải của gia đình, chị Lò Thị Hạnh, chỉ cần vài thao tác trên thiết bị điều khiển là nước được tưới đều đến từng gốc rau.
Gia đình chị Hạnh hiện có hơn 4.000m² trồng rau màu. Trước đây, toàn bộ công việc tưới nước đều thực hiện thủ công, vừa tốn sức lao động, vừa mất nhiều thời gian.
“Trước kia làm nông vất vả lắm. Muốn tưới hết khu vườn phải mất nửa ngày, người tưới, người kéo ống nước. Từ khi lắp hệ thống tưới nhỏ giọt, gia đình tiết kiệm được nước, công sức và thời gian. Chỉ cần bấm nút là hệ thống tự tưới đến từng cây rau”, chị Luyến chia sẻ.
Hệ thống tưới tự động giúp gia đình chị chủ động hơn trong chăm sóc cây trồng, giảm công lao động và tiết kiệm nguồn nước. Từ chỗ còn bỡ ngỡ với thiết bị mới, chị Hạnh đã chủ động tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm để áp dụng vào sản xuất.
Với những hộ nông dân có diện tích canh tác lớn, việc tiết kiệm thời gian, công sức có ý nghĩa thiết thực. Người dân có điều kiện tập trung chăm sóc cây trồng, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời dành thời gian tìm hiểu kỹ thuật và thị trường.
Khi chi phí sản xuất được tiết giảm, hiệu quả kinh tế có cơ hội được nâng lên, góp phần cải thiện đời sống gia đình.
Mở rộng thị trường, nâng giá trị nông sản
Tại xã Phiêng Khoài, cây mận hậu từ lâu đã gắn bó với đời sống và sinh kế của đồng bào các dân tộc. Từ kinh nghiệm sản xuất tích lũy qua nhiều thế hệ, người dân đang từng bước kết hợp phương thức canh tác truyền thống với tiến bộ khoa học kỹ thuật, chú trọng chất lượng và thị trường tiêu thụ.
HTX Nông nghiệp hữu cơ Tây Bắc là một trong những đơn vị tích cực ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh áp dụng quy trình chăm sóc cây ăn quả an toàn, hợp tác xã từng bước đưa sản phẩm lên mạng xã hội, livestream giới thiệu nông sản trên Facebook, TikTok; sử dụng nhật ký sản xuất điện tử và mã QR truy xuất nguồn gốc.
Bà Lê Hương Mơ, Phó Giám đốc HTX cho biết, sản phẩm của đơn vị không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều nước. Trước đây, việc tiêu thụ chủ yếu dựa vào thương lái và khách hàng quen. Nay, nhờ mạng xã hội và các nền tảng số, hợp tác xã có thể giới thiệu sản phẩm trực tiếp đến người tiêu dùng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị nông sản.
Việc sử dụng nhật ký sản xuất điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc cũng giúp minh bạch quy trình sản xuất, tăng niềm tin của khách hàng. Đây là điều kiện quan trọng để nông sản đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Từ câu chuyện của HTX Nông nghiệp hữu cơ Tây Bắc có thể thấy, người làm nông nghiệp ở Sơn La đang dần chuyển từ tư duy chú trọng sản lượng sang quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất, thương hiệu và nguồn gốc sản phẩm.
Khi biết ứng dụng công nghệ để kết nối thị trường, người dân có thêm cơ hội nâng cao giá trị trên từng diện tích canh tác.
Chuyển đổi số tạo động lực giảm nghèo bền vững
Theo số liệu của tỉnh Sơn La, toàn tỉnh hiện có 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trong đó 5 vùng cây ăn quả được công nhận. Diện tích tưới tiết kiệm nước đạt khoảng 4.000ha; trên 120ha nhà kính, nhà màng được đưa vào sản xuất.
Toàn tỉnh có hơn 8.200ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ; số hóa 218 mã số vùng trồng. Đáng chú ý, có 2.466 sản phẩm nông sản được đưa lên các sàn thương mại điện tử, với hơn 49.000 giao dịch.
Những con số trên cho thấy công nghệ đang từng bước đi vào đời sống sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số. Từ khâu chăm sóc, quản lý vùng trồng đến quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, các giải pháp công nghệ đang mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế cho người dân.
Ông Bạc Cầm Khuyên, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh Sơn La cho biết, toàn tỉnh hiện có tổ chức Hội tại 74/75 xã, phường, với 171.529 hội viên, chủ yếu là đồng bào dân tộc. Người dân tích cực tuyên truyền, vận động hội viên ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất và từng bước tiếp cận công nghệ số.
Thông qua điện thoại thông minh và mạng xã hội, nông dân có thể trao đổi kinh nghiệm, tiếp nhận hướng dẫn kỹ thuật, cập nhật thông tin thị trường và quảng bá sản phẩm. Những cách làm mới giúp bà con chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh, giảm dần sự phụ thuộc vào thương lái.
Ông Khuyên cho hay, thực tế cho thấy, chuyển đổi số đang tạo ra những lợi ích thiết thực đối với công cuộc giảm nghèo. Một hộ trồng rau có thể tiết kiệm chi phí nhờ hệ thống tưới tự động; một gia đình trồng cây ăn quả có thể tìm thêm khách hàng qua mạng xã hội; một hợp tác xã có thể mở rộng thị trường nhờ thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc.
Khi chi phí sản xuất giảm, chất lượng nông sản được nâng lên, đầu ra rộng mở hơn, thu nhập của người dân cũng có thêm cơ hội cải thiện. Quan trọng hơn, bà con từng bước chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn, chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường và tìm kiếm hướng phát triển kinh tế lâu dài, bền vững.
Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực giảm nghèo bền vững, Sơn La cần tiếp tục hỗ trợ hạ tầng viễn thông, hướng dẫn kỹ năng số, thương mại điện tử và ứng dụng khoa học kỹ thuật phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Đồng thời, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể, hợp tác xã và lực lượng thanh niên trong việc đồng hành, hướng dẫn người dân làm chủ công nghệ", ông Khuyên nhấn mạnh
