Cuộc tấn công khiến nhiệt độ bên trong các tủ lạnh và tủ đông tại hàng loạt siêu thị tăng cao, ảnh hưởng đến các tập đoàn bán lẻ Ahold Delhaize và Colruyt tại Bỉ và Luxembourg, cũng như các chuỗi siêu thị Thụy Điển ICA và Coop. IKEA - nhà bán lẻ nổi tiếng với đồ nội thất và món thịt viên, cũng ghi nhận ít nhất một cửa hàng bị ảnh hưởng.
“Mọi thứ đều bị phá hủy. Đã xảy ra một cuộc tấn công mạng và toàn bộ tủ đông của chúng tôi đều tăng nhiệt độ lên 50 độ C”, Engla Ingwall, quản lý tại một đại lý nhượng quyền của ICA ở Stockholm, nói với Reuters. Bà cho biết cuộc tấn công xảy ra lúc 2 giờ sáng ngày 2/11, nhưng phải nhiều giờ sau mới được phát hiện.
Người phát ngôn của ICA cho biết doanh nghiệp đã nắm được thông tin về việc “một số đại lý bị ảnh hưởng bởi sự cố xảy ra trong đêm, tác động đến hệ thống làm lạnh và tủ đông”.
Cuộc tấn công tương tự xảy ra tại Pháp vào tháng trước, khi tin tặc chiếm quyền kiểm soát các thiết bị làm lạnh tại hàng trăm siêu thị, gây ra hỏa hoạn và thiệt hại thực phẩm. Ahold cũng báo cáo một sự cố an ninh mạng trong tháng trước.
Mặc dù chưa có cá nhân hay tổ chức nào nhận trách nhiệm, các sự cố này khiến châu Âu lo ngại hơn về những mối đe dọa nhằm vào cơ sở hạ tầng, trong bối cảnh căng thẳng an ninh gia tăng.
Nga nhiều lần phủ nhận cáo buộc liên quan đến các hoạt động phá hoại hoặc chiến tranh hỗn hợp. Chưa rõ ai đứng sau các cuộc tấn công mới nhất, cũng như liệu chúng có liên quan đến những sự cố tại Pháp hay không.
“Hiện chưa rõ ai đứng sau cuộc tấn công này và có thể sẽ không bao giờ xác định được”, Katrien Eggers, người phát ngôn của Trung tâm An ninh mạng Bỉ, cho biết. Bà cũng bày tỏ lo ngại về số lượng sự cố ngày càng gia tăng, một phần do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
“Tất cả các hệ thống công nghệ thông tin đều có khả năng bị tấn công và AI hiện có thể được sử dụng để khai thác thành công những điểm yếu này, nhất là các đối tượng có năng lực và trình độ cao” bà nói.
Từ tủ lạnh, hệ thống sưởi đến camera an ninh và hệ thống báo động, ngày càng nhiều thiết bị trước đây chủ yếu hoạt động bằng cơ chế cơ học nay có thể được giám sát và điều khiển từ xa. Điều này tạo ra những cơ hội mới cho tội phạm mạng.
Ít nhất một số hệ thống tủ lạnh bị ảnh hưởng ngày 2/11 sử dụng công nghệ kiểm soát nhiệt độ của công ty Đan Mạch Danfoss. Các tủ lạnh bị tấn công tại Pháp cũng sử dụng công nghệ này. Danfoss cho biết họ đang phối hợp với khách hàng để thực hiện biện pháp khắc phục.
Khó xác định thủ phạm
Theo Ủy ban châu Âu, những sự cố mới nhất cho thấy mối đe dọa kỹ thuật số đang ngày càng gây ra những gián đoạn nghiêm trọng.
“Đây là hành động có chủ đích nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm và làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng vào chuỗi cung ứng này – một lời cảnh báo mà chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận. Các cuộc tấn công mạng như vậy liên tục tái diễn là điều hết sức đáng lo ngại”, Ủy viên châu Âu phụ trách nông nghiệp Christophe Hansen cho biết.
Người phát ngôn của Tập đoàn Colruyt - đơn vị vận hành các cửa hàng Spar tại Bỉ theo mô hình nhượng quyền, cho biết hệ thống tủ lạnh tại 5 cửa hàng đã bị tấn công.
Tại Ireland, nhà bán buôn Musgrave cho biết sự cố ảnh hưởng đến hệ thống tại 13 cửa hàng SuperValu, buộc doanh nghiệp phải thu hồi một số sản phẩm đông lạnh và thực phẩm bảo quản lạnh.
Ông Tom Hegel - chuyên gia nghiên cứu tại công ty an ninh mạng SentinelOne, nói rằng những cuộc tấn công như vậy thường liên quan đến hoạt động tống tiền, động cơ chính trị hoặc các chiến dịch do quốc gia bảo trợ. Những vụ việc gần đây không có yêu cầu đòi tiền, cho thấy khả năng đây là hành vi phá hoại.
“Ngành bán lẻ là mục tiêu dễ bị tấn công, vì các chuỗi bán lẻ vận hành một hệ thống khổng lồ gồm bộ điều khiển thiết bị làm lạnh, hệ thống quản lý tòa nhà, bảng điều khiển kiểm soát ra vào và thiết bị thanh toán tại quầy”, ông nói, đồng thời cho biết rất khó truy tìm tin tặc nhắm vào những hệ thống này.
“Một kẻ tấn công đăng nhập vào bảng điều khiển quản lý gần như không để lại dấu vết gì... Từ góc độ của bên phòng thủ, rất khó phân biệt một thiếu niên với một cơ quan tình báo”, ông nói.
