Bộ Y tế đề xuất hàng loạt quy định mới về hiến, ghép tạng

Đề xuất người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể

Theo dự thảo báo cáo tiếp thu, giải trình và dự thảo Luật dự kiến chỉnh lý của Bộ Y tế gửi Quốc hội ngày 1/11, nhiều nội dung của dự thảo Luật đã được rà soát, điều chỉnh sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ ngày 21/10.

Trước đó, phiên thảo luận tại tổ ghi nhận 69 lượt ý kiến phát biểu và 6 ý kiến bằng văn bản. Các ý kiến đã được Tổng Thư ký Quốc hội tổng hợp tại Báo cáo số 3425/BC-VPQH ngày 27/10/2026.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh quy định về độ tuổi đăng ký hiến. Theo đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.

Đối với phạm vi hiến, dự thảo đề xuất cấm tuyệt đối việc hiến, lấy bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi.

Riêng việc hiến mô khi còn sống, người hiến chỉ được phép hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành. Người từ đủ 18 tuổi trở lên phải có đăng ký hiến. Trường hợp chưa đăng ký, người hiến phải có văn bản đồng ý và chỉ được hiến mô tái sinh cho cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, anh ruột, chị ruột, em ruột hoặc con ruột.

Đối với người dưới 18 tuổi, việc hiến mô tái sinh chỉ được thực hiện khi đáp ứng đồng thời 4 điều kiện: Không có người hiến trưởng thành phù hợp; được tư vấn độc lập để bảo đảm không bị ép buộc, lừa dối; chỉ hiến cho anh ruột, chị ruột, em ruột; có sự đồng ý của cả cha và mẹ hoặc người còn lại trong trường hợp một trong hai người đã mất.

Như vậy, dự thảo đặt ra những điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với việc hiến mô ở người chưa thành niên, trong đó nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lợi và sự tự nguyện của người hiến.

Thu hẹp đối tượng nhận tạng, tăng cường điều phối quốc gia

Đối với việc hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, dự thảo phân chia điều kiện theo độ tuổi người hiến.

Cụ thể, người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể cho người thuộc phạm vi thành viên gia đình theo quy định. Việc hiến được thực hiện trực tiếp, không phải qua điều phối, nhưng phải báo cáo với cơ quan có chức năng điều phối quốc gia.

Trong khi đó, người từ đủ 25 tuổi trở lên được phép hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình hoặc người không thuộc thành viên gia đình. Trường hợp hiến cho người ngoài gia đình được xác định là hiến vô danh.

Với hình thức này, người nhận phải là người bệnh có tên trong danh sách chờ ghép quốc gia. Việc hiến và ghép bắt buộc thực hiện thông qua hệ thống điều phối quốc gia, tuân thủ các tiêu chí ưu tiên và quy định về danh sách chờ ghép.

Dự thảo cũng đề xuất bỏ quy định cho phép hiến bộ phận cơ thể bị tổn thương hoặc mắc bệnh lý, không thể tiếp tục sử dụng được cho chính người hiến.

Đối với trường hợp hiến, lấy mô và bộ phận cơ thể sau khi người hiến chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo đề xuất thu hẹp phạm vi người đại diện có quyền đồng ý.

Theo đó, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, người đại diện được xác định theo thứ tự gồm: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; anh ruột, chị ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.

Đối với người dưới 18 tuổi, phạm vi người đại diện được thu hẹp gồm cha đẻ, mẹ đẻ; anh ruột, chị ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.

Về điều kiện hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn, người từ đủ 18 tuổi trở lên phải có đăng ký hiến hoặc văn bản đồng ý hiến, đồng thời có văn bản đồng ý của người đại diện. Trường hợp người chết không có đăng ký hiến và cũng không có văn bản đồng ý hiến thì phải có văn bản đồng ý của người đại diện.

Người hiến phải được Hội đồng xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Mô, bộ phận cơ thể sau khi lấy chỉ được sử dụng cho người bệnh trong danh sách chờ ghép quốc gia theo nguyên tắc ẩn danh và thông qua hệ thống điều phối quốc gia.

Tăng tính độc lập trong tư vấn, xác định chết não

Nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo quy định các hoạt động này chỉ được thực hiện tại cơ sở được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện kỹ thuật lấy, ghép.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là bảo đảm nguyên tắc độc lập trong quá trình tư vấn và đánh giá người hiến.

Theo đó, việc tư vấn cho người hiến khi còn sống phải được thực hiện độc lập, phù hợp với độ tuổi, giúp người hiến được cung cấp đầy đủ thông tin, bảo đảm tự nguyện và không bị cưỡng ép.

Người thực hiện tư vấn không được là người đã khám, chẩn đoán, đưa ra quyết định về việc người bệnh cần ghép mô, bộ phận cơ thể; đồng thời cũng không được là người trực tiếp thực hiện ca ghép cho người bệnh đó.

Đối với việc tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể ở người hiến khi còn sống, dự thảo quy định phải thành lập hội đồng tư vấn gồm ít nhất 5 người, trong đó có các chuyên gia về y tế, pháp luật và tâm lý.

Tương tự, Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn phải hoạt động theo nguyên tắc đánh giá độc lập. Một người chỉ được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng đều có kết luận tương ứng.