Theo các quan chức Mỹ, châu Âu và Ukraine, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy kế hoạch khôi phục hoạt động xuất khẩu khí đốt tự nhiên của Nga sang châu Âu thông qua hệ thống đường ống đi qua Ukraine. Đề xuất này được đưa ra trong khuôn khổ các cuộc đàm phán nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn năng lượng trước mùa đông.
Theo Wall Street Journal (WSJ), ý tưởng nối lại dòng khí đốt Nga đã được hai đặc phái viên của Tổng thống Trump là ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner đưa ra trong các chuyến thăm Kiev và Moscow hồi tháng 9.
Theo đề xuất, khí đốt Nga sẽ được bán cho châu Âu thông qua một đơn vị trung gian của Mỹ, qua đó tìm cách vượt qua những trở ngại từ các lệnh trừng phạt của châu Âu. Phương án này cũng có thể mở ra cơ hội sinh lời cho các nhà đầu tư Mỹ.
Tuy nhiên, kế hoạch vấp phải nhiều rào cản. Theo quy định của Liên minh châu Âu (EU), các nước thành viên phải từng bước chấm dứt nhập khẩu khí đốt Nga vào cuối năm 2027. Lãnh đạo nhiều nền kinh tế lớn ở châu Âu cũng khẳng định không muốn quay lại phụ thuộc năng lượng vào Moscow.
Nỗ lực của Washington từng bị đình lại trong tháng 10, sau khi Ukraine tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga dưới sức ép của Tổng thống Trump. Trong khi đó, Moscow bắt đầu cung cấp dầu diesel cho Mỹ nhưng vẫn tiếp tục tập kích cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Washington sau đó chuyển trọng tâm sang tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình toàn diện hơn.
Tuy nhiên, Ukraine đã nối lại chiến dịch tấn công các cơ sở lọc dầu của Nga vào ngày 30/10, với ba cuộc tập kích nhằm vào ba nhà máy lớn trong vòng ba ngày. Diễn biến này được cho là tạo thêm động lực để Washington thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng rộng hơn, trước thềm cuộc đàm phán ba bên giữa Ukraine, Mỹ và Nga dự kiến diễn ra vào giữa tháng 11.
Theo WSJ, các nhà đàm phán Mỹ tin rằng việc mở lại thị trường khí đốt châu Âu cho Nga có thể trở thành động lực quan trọng để Tổng thống Vladimir Putin chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn. Đổi lại, Ukraine cũng có thể thu được nguồn tiền đáng kể từ phí vận chuyển khí đốt qua lãnh thổ.
Để giải quyết lo ngại Moscow sử dụng nguồn thu này phục vụ chiến tranh, các quan chức Nhà Trắng đề xuất chuyển tiền bán khí đốt vào một tài khoản ký quỹ tại quốc gia thứ ba.
Một nguồn tin cho biết Washington đã giới thiệu ý tưởng này với các nhà lãnh đạo châu Âu như một giải pháp giúp hạ nhiệt giá năng lượng trước mùa đông. Thời điểm hiện tại, lượng khí đốt dự trữ của châu Âu được cho là đã xuống mức thấp nhất trong nhiều năm so với cùng kỳ.
Không chỉ dừng ở tuyến vận chuyển qua Ukraine, Mỹ còn cân nhắc khả năng khôi phục hoạt động của đường ống Nord Stream như một phần của thỏa thuận rộng lớn hơn, hướng tới chấm dứt xung đột Ukraine và giải quyết những bất đồng kéo dài giữa Nga với các đồng minh châu Âu của Washington.
Chính quyền Tổng thống Trump được cho là đánh giá mức độ phản đối của châu Âu đối với việc nối lại nhập khẩu khí đốt Nga có thể không gay gắt như dự kiến. Tuy nhiên, quan điểm từ một số nước châu Âu cho thấy đề xuất này khó nhận được sự đồng thuận.
Một quan chức cấp cao của một quốc gia khu vực Bắc Âu nhận định, việc nối lại mua khí đốt Nga đi ngược lại những giá trị mà châu Âu theo đuổi.
Trước đó, truyền thông từng đưa tin chính quyền Mỹ đề xuất Ukraine nối lại hoạt động trung chuyển khí đốt Nga sang châu Âu như một phần của thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, ý tưởng này vấp phải phản ứng tiêu cực từ các quan chức châu Âu.
Ủy ban châu Âu mới đây cũng khẳng định đường ống Nord Stream sẽ không được khôi phục hoạt động sau khi xung đột Ukraine kết thúc. EU nhấn mạnh sẽ tiếp tục từ chối khí đốt Nga, bất kể những thỏa thuận tiềm năng nào mà Moscow và Washington có thể đạt được.
