Đề xuất chia 40-50% lợi nhuận bản quyền tác giả
Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Nêu ý kiến, đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, theo luật hiện hành, thời gian bảo hộ sáng chế cho phép là 20 năm, nhưng thực tế nhiều hãng chỉ thay đổi dạng muối, dạng bào chế, liều dùng để xin bằng sáng chế mới, kéo dài độc quyền.
Do đó, ông đề nghị bổ sung quy định phát hiện mới về dạng tồn tại, công dụng mới của chất đã biết không được coi là có trình độ sáng tạo, nếu không làm tăng đáng kể hiệu quả điều trị.
Đặc biệt, cần luật hóa ngoại lệ cho phép doanh nghiệp trong nước được nghiên cứu, thử nghiệm, nộp hồ sơ đăng ký lưu hành thuốc generic (thuốc gốc) trong thời gian bằng sáng chế gốc vẫn còn hiệu lực.
Nếu không ghi rõ trong luật, theo ông, doanh nghiệp Việt Nam sẽ chậm 2-3 năm sau khi hết bằng mới được bán thuốc.
Về trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế, đại biểu đoàn Hà Nội đề nghị giữ nguyên tắc AI không phải là tác giả. Kết quả chẩn đoán do AI hỗ trợ nhưng quyền tác giả phải thuộc về bác sĩ, nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm lâm sàng.
Do vậy, cần ghi rõ: Sản phẩm tạo ra bởi hệ thống AI không được bảo hộ quyền tác giả nếu không có sự can thiệp sáng tạo của con người.
Ông Hiếu ví dụ, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội có hàng triệu dữ liệu của bệnh nhân đã ẩn danh hóa, đó là tài sản. Luật cần bổ sung quy định nghĩa vụ xin phép cơ sở y tế khi dùng dữ liệu đó để huấn luyện AI thương mại.
Về tài sản trí tuệ trong bệnh viện, trường đại học, đại biểu nêu thực tế hiện nay bác sĩ mổ tim, viết giáo trình nhưng quyền sở hữu rất mơ hồ. Bệnh viện công lập không được hạch toán tài sản vô hình nên không dám thương mại hóa.
Vì vậy, ông đề nghị giảng viên, bác sĩ là tác giả, nhưng bệnh viện, trường là chủ sở hữu khi sử dụng ngân sách Nhà nước, và phải chia sẻ lợi nhuận tối thiểu 40-50% cho tác giả.
Cùng với đó, ông Hiếu cũng đề xuất cho phép bệnh viện dùng bằng sáng chế, nhãn hiệu làm tài sản góp vốn, thế chấp vay vốn bởi đây là yếu tố rất quan trọng để bệnh viện tự chủ.
Website vi phạm bị chặn lại đổi tên miền mới
Phát biểu sau đó, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) cũng đồng tình với quan điểm của ông Nguyễn Lân Hiếu về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo. Do vậy, đại biểu đoàn Đồng Nai đề nghị xác định rõ nguyên tắc “nền tảng trí tuệ nhân tạo không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ”.
“Sản phẩm do người sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo ra được bảo hộ theo phạm vi mức độ đóng góp sáng tạo của cá nhân đó. Chủ thể nền tảng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ”, ông Kiên nói.
Nội dung quan trọng khác được đại biểu lưu ý là vấn đề phòng, chống vi phạm bản quyền trên môi trường số. Ông nêu thực tế vừa qua có nhiều website truyền lậu dịch vụ trực tuyến trái phép.
Trong năm 2026, cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả, nhưng thực tế, nhiều nội dung vừa bị gỡ khỏi nền tảng này đã xuất hiện trên nền tảng khác. Website vi phạm bị chặn lại tiếp tục hoạt động dưới tên miền mới.
Trước thực tế này, ông Kiên đề xuất quy định theo hướng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số có trách nhiệm thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý thông báo về hành vi xâm phạm quyền tác giả, đồng thời kịp thời gỡ bỏ hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm.
