Biến đất đồi thành vườn cây tiền tỷ
Giữa những triền đồi xanh ngút ngàn ở thôn Thăng Phương, xã Trà Tân (TP. Đà Nẵng), khu vườn của anh Nguyễn Đại Châu (43 tuổi) nổi bật với những hàng sầu riêng đang vươn mình xanh tốt. Xen giữa các gốc sầu riêng là chuối, cau, cam, quýt, măng cụt và nhiều loại cây ăn quả khác.
Ít ai nghĩ rằng, khu vườn trù phú hôm nay từng là diện tích đất chủ yếu trồng keo và hoa màu, mang lại nguồn thu không mấy ổn định cho gia đình.
Như nhiều hộ dân ở vùng cao Trà Tân, trước đây, gia đình anh Châu chủ yếu dựa vào cây keo để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, phải mất khoảng 5 năm mới có thể thu hoạch một vụ, trong khi hiệu quả kinh tế phụ thuộc nhiều vào giá cả thị trường. Nguồn thu không thường xuyên khiến việc tích lũy, đầu tư sản xuất và cải thiện đời sống gặp không ít khó khăn.
Vốn có niềm đam mê với nghề làm vườn, anh Châu luôn trăn trở tìm một hướng đi mới để khai thác hiệu quả hơn diện tích đất đồi của gia đình. Năm 2013, anh bắt đầu thử nghiệm trồng nhiều loại cây ăn quả như thanh long, cam, chuối, mít... Qua quá trình chăm sóc, theo dõi và tìm hiểu đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu, anh nhận thấy cây sầu riêng có triển vọng thích nghi với vùng đất này nên quyết định tập trung đầu tư.
Ban đầu anh chỉ trồng vài chục cây để thử nghiệm, vừa học hỏi vừa nhân rộng để đảm bảo an toàn.
“Lúc đầu kiến thức về sầu riêng còn hạn chế nên việc chăm sóc gặp nhiều khó khăn. Tôi phải tìm đến các nhà vườn ở những tỉnh phía nam để học hỏi kỹ thuật, đồng thời tự nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm qua từng mùa vụ”, anh Châu kể.
Không có nhiều kinh nghiệm, vốn đầu tư cũng phải tính toán từng bước, anh chọn cách làm chắc chắn, vừa trồng vừa học hỏi, vừa theo dõi khả năng sinh trưởng của cây trong điều kiện thời tiết miền Trung. Từ cách chọn giống, làm đất, tạo tán đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, mỗi công đoạn đều được anh tìm hiểu kỹ lưỡng.
Theo anh, trồng sầu riêng đòi hỏi người trồng phải nắm vững kỹ thuật và hiểu đặc điểm thời tiết địa phương. Mưa nhiều, độ ẩm cao hay những đợt nắng nóng kéo dài đều có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, ra hoa và đậu trái. Vì vậy, muốn cây phát triển tốt, người trồng phải thường xuyên theo dõi, chủ động điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp.
Không chỉ chú trọng năng suất, anh Châu còn lựa chọn hướng canh tác thân thiện với môi trường, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trong vườn, anh trồng cả nghìn cây chuối, vừa thu hoạch trái bán, vừa tận dụng thân chuối để ủ làm phân vi sinh bón cho sầu riêng. Cách làm này giúp tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, giảm chi phí đầu vào và góp phần cải thiện chất lượng đất.
Theo kinh nghiệm của anh, sầu riêng không nên trồng quá dày, khoảng cách thích hợp từ 8-10m để bảo đảm không gian sinh trưởng, thuận lợi cho việc chăm sóc. Với những cây lớn, anh còn dùng dây kẽm neo giữ nhiều phía nhằm hạn chế gãy đổ khi có gió mạnh, mưa bão.
Sầu riêng thường chín sau khoảng 120 ngày. Khi trái được khoảng 100 ngày, anh dùng dây buộc để hạn chế quả rơi xuống đất khi chín, tránh dập hỏng, ảnh hưởng đến chất lượng.
Từ vài chục cây ban đầu, đến nay gia đình anh Châu đã phát triển được hơn 800 cây sầu riêng, trong đó khoảng 50 cây đã cho thu hoạch, mang lại lợi nhuận trên 300 triệu đồng mỗi năm. Cùng với đó, anh trồng thêm măng cụt, cam, quýt, ổi, thanh long và cau, tạo nguồn thu đa dạng, tận dụng hiệu quả diện tích đất sản xuất.
Nhờ mô hình kinh tế vườn, cuộc sống gia đình anh ngày càng khấm khá. Nguồn thu từ cây ăn quả giúp anh có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang, nuôi bốn người con ăn học và tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.
Nhìn lại hành trình đã qua, anh Châu cho rằng điều quan trọng nhất là dám thay đổi tư duy, không bằng lòng với phương thức sản xuất cũ khi hiệu quả kinh tế không còn đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Từ một hộ chủ yếu trồng keo, hoa màu, gia đình anh đã từng bước xây dựng được mô hình kinh tế vườn có quy mô, đa dạng cây trồng và triển vọng phát triển lâu dài.
Mở hướng thoát nghèo từ chuyển đổi cây trồng
Không chỉ mang lại cuộc sống khấm khá cho gia đình, mô hình trồng sầu riêng của anh Châu còn tạo sức lan tỏa, khơi dậy tinh thần mạnh dạn chuyển đổi sản xuất trong cộng đồng dân cư. Từ những diện tích keo hiệu quả kinh tế chưa cao, người dân Trà Tân đang từng bước tìm kiếm những loại cây trồng có giá trị hơn, phù hợp với điều kiện đất đai và khả năng đầu tư của từng hộ.
Là xã miền núi của TP. Đà Nẵng, Trà Tân có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, nằm trong danh sách 28 xã đặc biệt khó khăn (giai đoạn 2026 - 2030) của thành phố Đà Nẵng. Đời sống người dân trước đây chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp, trong đó cây keo là một trong những nguồn sinh kế quen thuộc. Tuy nhiên, phương thức sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào một số loại cây trồng truyền thống khiến thu nhập của nhiều hộ chưa ổn định, khả năng tích lũy và tái đầu tư còn hạn chế.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sinh kế phù hợp được địa phương xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và giảm nghèo bền vững.
Bà Nguyễn Lê Anh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trà Tân, đánh giá mô hình trồng sầu riêng của anh Châu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực, cho thấy tiềm năng phát triển cây ăn quả tại địa phương. Việc mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, chủ động học hỏi kỹ thuật và tổ chức sản xuất bài bản đã giúp gia đình anh nâng cao thu nhập, từng bước xây dựng mô hình kinh tế vườn có giá trị.
Thời gian qua, Hội Nông dân xã chú trọng tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi tư duy sản xuất, khuyến khích người dân chủ động tìm tòi những mô hình kinh tế phù hợp thay vì phụ thuộc vào phương thức canh tác truyền thống. Cùng với đó, Hội phối hợp tạo điều kiện để bà con tiếp cận các nguồn vốn vay, tham gia tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất.
“Khi được hỗ trợ vốn vay, khoa học kỹ thuật và phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, bà con đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế hộ. Mô hình của anh Châu là một trong những điển hình để người dân tham khảo, học hỏi. Chúng tôi mong muốn ngày càng có nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, phát triển kinh tế vườn, nâng cao thu nhập và vươn lên thoát nghèo”, bà Lê Anh chia sẻ.
Cùng với việc khuyến khích người dân phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả, chính quyền xã Trà Tân đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ về nhà ở, cây giống, con giống và tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn phát triển sản xuất.
Địa phương cũng định hướng phát triển du lịch gắn với các vườn cây ăn quả, từng bước khai thác thêm giá trị từ sản xuất nông nghiệp. Những khu vườn sầu riêng, măng cụt, cam, quýt... nếu được đầu tư và tổ chức phù hợp có thể trở thành điểm tham quan, trải nghiệm, tạo thêm nguồn thu và cơ hội việc làm cho người dân.
