Thông báo này của Tổng thống Pezeshkian cho thấy một cơ hội ngoại giao tiềm năng, trong bối cảnh lo ngại về nguy cơ xung đột tái diễn với Mỹ và Israel ngày càng gia tăng.
Hãng thông tấn nhà nước Iran (IRNA) dẫn lời ông Pezeshkian cho biết: “Chúng tôi đang nỗ lực giải quyết vấn đề thông qua đối thoại, và về phương diện này, Lãnh tụ Tối cao đã trao cho chính phủ một số thẩm quyền nhất định”.
Tổng thống Iran không làm rõ phạm vi của thẩm quyền mới được giao, cũng không cho biết liệu điều này có báo hiệu một sự thay đổi rộng hơn đối với các “lằn ranh đỏ” của Iran trong các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ hay không.
Dẫu vậy, các nhà đầu tư vẫn coi những phát biểu của ông là tín hiệu cho thấy một vòng xung đột mới giữa Tehran và Washington có thể được ngăn chặn thông qua con đường ngoại giao.
Đàm phán chưa có đột phá
Iran cho biết, các cuộc liên lạc giữa nước này với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài tám tháng qua vẫn đang tiếp diễn. Thông tin này được đưa ra sau nhiều ngày Iran đàm phán với các bên trung gian từ Qatar, dẫn đến những đề xuất đã được điều chỉnh nhưng vẫn chưa đạt được bước đột phá nào.
"Các cuộc tham vấn thông qua bên trung gian đang diễn ra rất khẩn trương. Chúng tôi đã đưa ra những điều kiện và đề xuất của mình. Mọi thứ giờ đây phụ thuộc vào sự sáng suốt chính trị từ phía Washington”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nói, theo thông tin từ hãng thông tấn nhà nước IRNA.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, kế hoạch mà Iran đệ trình vào tháng 9 nhằm chấm dứt xung đột vẫn là trọng tâm của các cuộc thảo luận. Ông cũng xác nhận những phát biểu trước đó của ông Araqchi vào ngày 31/10 rằng đề xuất này có thể được rút gọn lại.
"Cơ sở cho các cuộc đối thoại và đàm phán giữa Iran và Mỹ thông qua bên trung gian vẫn là đề xuất bảy bước của Iran. Hiện đề xuất này đã được tinh giản để có thể triển khai trong vòng hai ngày”, ông Baghaei nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất bảy bước này vào tháng 9.
Kế hoạch này bao gồm các yêu cầu: Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran; Iran mở lại tuyến đường thủy qua eo biển Hormuz; Mỹ miễn trừ lệnh trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran; hủy bỏ các lệnh trừng phạt mới nhắm vào Iran; và sau đó là các cuộc đàm phán về những vấn đề khác.
Ông Baghaei nhấn mạnh rằng việc tinh giản kế hoạch không làm thay đổi lập trường cốt lõi của Iran. Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này sẽ chỉ có thể diễn ra sau khi Iran xác nhận rằng tất cả các điều kiện đã được đáp ứng.
Khi được hỏi liệu khả năng chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran sang một quốc gia khác có được đề cập trong các cuộc đàm phán hay không, và liệu Iran có đồng ý với phương án đó hay không, ông Baghaei khẳng định là không.
Theo một quan chức khác nắm thông tin về các cuộc đàm phán, các nhà trung gian hòa giải từ Qatar đã tới Tehran vào tối 2/11 để thảo luận với Ngoại trưởng Araqchi về một phiên bản mới của dự thảo thỏa thuận Mỹ - Iran, vốn đã được thương thảo trong suốt tám ngày qua.
Mối quan tâm từ Nga và Trung Quốc
Ngày 2/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran muốn đạt được một thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh và một thỏa thuận như vậy "có thể xảy ra". Ông không đưa ra thông tin chi tiết ngay lập tức.
Ông Trump nhiều lần khẳng định sẽ không có cuộc tấn công mới nào nhắm vào Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Trong khi đó, Iran tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ cuộc tấn công nào, với kế hoạch nhắm vào các mục tiêu cả bên trong lẫn bên ngoài khu vực Trung Đông.
Trong cuộc gặp với quan chức an ninh cấp cao Iran Ali Bagheri Kani tại Bắc Kinh hôm 2/11, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho biết tất cả các bên liên quan đến xung đột nên tập trung vào các giải pháp chính trị thay vì tiếp tục sử dụng vũ lực.
Là khách hàng lớn tiêu thụ các sản phẩm năng lượng từ vùng Vịnh, Trung Quốc đang tích cực tham gia các hoạt động ngoại giao tại Trung Đông trong tuần này. Bắc Kinh đã đón tiếp Quốc vương Oman - Haitham bin Tariq al-Said, lãnh đạo quốc gia nằm dọc theo phía nam eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, cũng trong ngày 2/11 tại Bắc Kinh, ông Vương Nghị đã gặp Cố vấn An ninh Quốc gia Ả-rập Xê-út - Musaed bin Mohammed al-Aiban. Ông Vương nhấn mạnh, rằng tất cả các bên cần nỗ lực bảo đảm an ninh năng lượng và an toàn cho các tuyến đường hàng hải trong khu vực.
Tại Mátxcơva, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các thông tin về khả năng xảy ra hành động quân sự mới nhắm vào Iran, đồng thời kêu gọi tăng cường các nỗ lực ngoại giao. Theo truyền thông nhà nước Iran, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm với quan chức an ninh cấp cao của Iran - ông Mohsen Rezaei - vào ngày 2/11.
Trong một diễn biến cho thấy những rủi ro có thể bùng phát trở lại bất cứ lúc nào, nhiều tiếng nổ đã được ghi nhận cuối ngày 2/11 trên hòn đảo chiến lược Qeshm của Iran, trong khi các phương tiện truyền thông tại Mỹ đưa tin quân đội nước này đã thực hiện “các cuộc tấn công phòng vệ” tại eo biển Hormuz.
Các nhân chứng cho biết đã nhìn thấy hai chiếc máy bay bay phía trên hòn đảo này - nơi nằm gần eo biển Hormuz, ngoài khơi bờ biển phía nam Iran.
Một quan chức Mỹ tiết lộ với AP, rằng các cuộc tấn công nhắm vào những đơn vị Iran đã sử dụng tên lửa đất-đối-không để tấn công các tài sản của Mỹ.
Theo hãng thông tấn AP, hành động quân sự này dường như chỉ mang tính chất hạn chế, không phải là tái khởi động chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ ở phía đông eo biển Hormuz, đồng thời thu giữ hai máy bay không người lái trinh sát loại MQM-170 gần đảo Qeshm. Truyền thông Iran cũng công bố các đoạn phim được cho là ghi lại cảnh chiếc máy bay không người lái bị phá hủy, mặc dù tính xác thực của những hình ảnh này vẫn chưa được kiểm chứng.
