Bám buôn, hiểu dân để mở lối thoát nghèo
Đến buôn Ea Tiêu (xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk) dễ nhận thấy đổi thay trong đời sống của người dân. Những vườn cà phê xanh ngắt, hàng hồ tiêu xen lẫn sầu riêng đang từng ngày mang lại nguồn thu nhập cho nhiều gia đình. Là buôn có diện tích rộng nhất xã Ea Ktur, buôn Ea Tiêu hiện có 904 hộ với trên 4.200 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Ê đê chiếm khoảng 90%. Toàn buôn có 5 dân tộc cùng sinh sống.
Nhờ điều kiện đất đai thuận lợi, người dân chủ yếu phát triển kinh tế bằng sản xuất nông nghiệp, với các loại cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, hồ tiêu và một số diện tích sầu riêng trồng xen. Đời sống phần lớn người dân đã có nhiều khởi sắc. Tuy nhiên, phía sau những vườn cây xanh tốt vẫn còn không ít gia đình gặp khó khăn, thiếu đất sản xuất, thiếu vốn và chưa có sinh kế ổn định. Hiện buôn còn 170 hộ nghèo và cận nghèo.
Chị H’Yoi Adrong (SN 1994), buôn trưởng buôn Ea Tiêu chia sẻ, chị hiểu rõ tập quán sản xuất, những thuận lợi cũng như khó khăn của từng hộ dân.
Trước khi đảm nhận công việc ở buôn, chị từng tốt nghiệp y sĩ đa khoa, có 4 năm công tác tại bệnh viện trên địa bàn tỉnh. Sau đó, chị trở về địa phương làm việc tại phòng khám, đồng thời tham gia công tác đoàn thể. Năm 2016, chị được kết nạp Đảng, từng giữ chức Bí thư Chi đoàn buôn Ea Bung (giai đoạn 2016 - 2021). Năm 2022, được người dân tín nhiệm bầu làm buôn trưởng buôn Ea Tiêu. Đến năm 2023, chị nghỉ công tác tại phòng khám để tập trung cho công việc ở địa phương và chăm lo gia đình. Từ ngày 1/7/2026, chị tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ Bí thư Chi bộ buôn với 35 đảng viên.
Dù công việc buôn làng bận rộn, chị vẫn duy trì phát triển kinh tế gia đình với khoảng 2 ha đất trồng xen cà phê, hồ tiêu và sầu riêng. Mỗi năm, vườn cà phê cho thu hoạch khoảng 2 tấn nhân. Nhận thấy một số diện tích cây trồng đã già cỗi, năng suất giảm, gia đình chị chủ động tái canh 5 sào cà phê, tìm hiểu những giống mới có năng suất, chất lượng tốt để thay thế dần diện tích còn lại.
Từ chính kinh nghiệm sản xuất của gia đình, chị thường xuyên chia sẻ, vận động người dân mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn giống cây trồng phù hợp, chủ động tái canh những diện tích kém hiệu quả. Theo chị, muốn giảm nghèo bền vững thì trước hết người dân phải thay đổi cách nghĩ, cách làm.
Một trong những cách làm thiết thực đang được buôn Ea Tiêu triển khai là hỗ trợ bò sinh sản cho các hộ nghèo, cận nghèo. Năm 2025, buôn tiếp tục trao bò cho 5 hộ có hoàn cảnh khó khăn. Trước đó, cũng có 5 hộ được hỗ trợ theo chương trình này. Những con bò giống được trao tận tay người dân không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài sản mà còn mở ra hướng tạo sinh kế lâu dài.
Gia đình anh Y MLăng Niê thuộc diện hộ cận nghèo, gia đình có 4 thành viên, trong đó hai con đang ở độ tuổi tiểu học. Không có đất rẫy sản xuất, nguồn thu nhập của hai vợ chồng chủ yếu dựa vào công việc làm thuê, ai thuê gì làm nấy. Cuộc sống vì thế luôn bấp bênh, nhất là khi các con ngày càng lớn, chi phí sinh hoạt và học tập tăng lên.
Được hỗ trợ một cặp bò giống, gia đình anh có thêm điều kiện phát triển kinh tế. Với những hộ ít đất sản xuất như gia đình anh, bò sinh sản là tài sản có giá trị, nếu được chăm sóc tốt, giúp gia đình từng bước cải thiện cuộc sống.
Một trường hợp khác là gia đình chị H’Kle Bkrông. Gia đình có 4 người, diện tích đất sản xuất chỉ khoảng nửa sào. Nhiều năm qua, hai vợ chồng chủ yếu đi làm thuê, làm mướn để nuôi hai con nhỏ. Khó khăn về nhà ở và sinh kế khiến gia đình chật vật trong cuộc sống.
Từ nguồn hỗ trợ an sinh, gia đình chị được nhận bò giống và hỗ trợ xây dựng nhà tình thương. Có nơi ở ổn định, có thêm tư liệu sản xuất, gia đình từng bước vươn lên và hiện đã thoát nghèo.
Đưa chính sách đến từng gia đình
Tại buôn Ea Tiêu, chị H’Yoi Adrong cùng Chi bộ, Ban tự quản và các đoàn thể thường xuyên tổ chức tuyên truyền, vận động người dân thông qua các cuộc họp buôn, những buổi gặp gỡ trực tiếp.
Nội dung tuyên truyền không chỉ xoay quanh phát triển kinh tế mà còn gắn với những vấn đề thiết thực trong đời sống như định danh điện tử, tham gia bảo hiểm y tế, phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng nếp sống văn minh. Đặc biệt, người dân được vận động tham gia các phong trào chung, đóng góp công sức giải phóng mặt bằng, làm đường giao thông, tạo điều kiện để địa phương đầu tư hạ tầng.
Chị H’Yoi cho hay, bên cạnh hỗ trợ nhà ở, con giống và tư liệu sản xuất, địa phương còn chú trọng nâng cao nhận thức, chuyển giao khoa học kỹ thuật, chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh và đầu tư hạ tầng nông thôn.
Không chỉ quan tâm đến sinh kế, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân cũng được buôn Ea Tiêu chú trọng. Đây cũng là lĩnh vực mà kiến thức chuyên môn của một người từng làm công tác y tế như chị H’Yoi phát huy rõ nét.
Chị thường xuyên phối hợp với Trạm Y tế tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, tiêm chủng cho trẻ em và vận động người dân tham gia bảo hiểm y tế. Những vấn đề liên quan đến sức khỏe phụ nữ, kế hoạch hóa gia đình hay cách chăm sóc người mắc bệnh mãn tính cũng được chị quan tâm tư vấn.
Theo chị, chăm lo sức khỏe cũng chính là một cách giảm nghèo. Bởi nếu một thành viên trong gia đình thường xuyên đau ốm, không thể lao động, chi phí chữa bệnh tăng cao thì thành quả kinh tế rất dễ bị ảnh hưởng, thậm chí gia đình có nguy cơ tái nghèo.
Từ những cặp bò giống đến quyết tâm vươn lên của người dân
Câu chuyện giảm nghèo không chỉ hiện diện ở buôn Ea Tiêu mà còn được thể hiện qua những đổi thay tại buôn Knir (xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk) nơi đồng bào Ê đê chiếm phần lớn dân số.
Buôn Knir hiện có 590 hộ, trong đó có khoảng 200 hộ đồng bào dân tộc Ê đê. Buôn hiện có 14 hộ nghèo và 20 hộ cận nghèo. Đảm nhận vai trò buôn trưởng, chị H’Riêm Knul (SN 1994), cũng là một cán bộ buôn trẻ tuổi, từng học trung cấp sư phạm mầm non tại Đắk Lắk. Sau khi lập gia đình, chị trở về địa phương làm giáo viên tại một trường mầm non tư thục, sau đó chuyển sang công tác tại buôn.
Vợ chồng chị được bố mẹ cho 2 sào đất trồng cà phê, hồ tiêu và 1 sào đất xây dựng nhà ở. Cuộc sống gia đình gắn với sản xuất nông nghiệp như nhiều hộ dân khác trong buôn. Khi đảm nhận nhiệm vụ buôn trưởng, nhất là sau khi địa bàn được sáp nhập, chị không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Chị phải tự học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước để từng bước thích nghi.
Với chị, điều quan trọng là phải gần dân, nắm chắc tình hình từng hộ, hiểu người dân đang cần gì để kịp thời phản ánh, đề xuất hỗ trợ. Bởi chỉ khi nắm được hoàn cảnh thực tế, các chương trình giảm nghèo mới có thể đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả. Chị H'Riêm cho biết, gia đình ông Y Tum Ênuôl (SN 1972) thuộc diện hộ nghèo. Năm 2025, gia đình ông được hỗ trợ một cặp bò sinh sản. Đây là nguồn tài sản có ý nghĩa lớn đối với gia đình trong điều kiện còn nhiều khó khăn. Hiện hai con bò được hỗ trợ đang phát triển tốt, trong đó bò mẹ đã mang thai.
Theo chị H’Riêm, với người nông dân, bò sinh sản không chỉ là tài sản trước mắt mà còn là nguồn tích lũy, có khả năng nhân đàn, tạo thêm thu nhập trong những năm tiếp theo. Tuy nhiên, để những mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, người dân cần được hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, bảo đảm nguồn thức ăn và có phương án nhân đàn phù hợp. Sự đồng hành của cán bộ cơ sở, ngành chuyên môn và các tổ chức đoàn thể vì thế vẫn giữ vai trò quan trọng. Quan trọng hơn, phải khơi dậy được tinh thần tự lực, không trông chờ, ỷ lại trong mỗi gia đình. Một cặp bò giống chỉ thực sự trở thành cơ hội thoát nghèo khi người dân biết chăm sóc, phát triển đàn bò.
Trên hành trình ấy, những người như chị H’Yoi hay chị H’Riêm đang góp phần tạo nên sự chuyển biến từ cơ sở. Họ không chỉ là người truyền đạt chủ trương, chính sách mà còn là cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, trực tiếp lắng nghe, chia sẻ và cùng bà con tháo gỡ khó khăn.
