Thời điểm đó là giữa tháng 10. Khi chỉ còn vài tuần nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Cộng hòa mất dần sự ủng hộ tại hàng chục cuộc đua trên khắp cả nước.
Khi đó, ông Trump bắt đầu chiến dịch cứu vãn tình thế kéo dài 1 tháng, đi khắp nước Mỹ nhằm thu hút những cử tri thờ ơ tại các khu vực vốn có màu sắc chính trị đỏ đậm, những nơi mà chỉ 2 năm trước ông đã dễ dàng giành chiến thắng.
“Đó là đợt di chuyển dày đặc. Và câu hỏi ông liên tục đặt ra là: ‘Làm thế nào chúng ta ra nông nỗi này?” một người nắm rõ cuộc trao đổi riêng tư nói với CNN.
Sự nhận ra muộn màng của vị tổng thống cho thấy tình hình nghiêm trọng đến mức nào, dù các thành viên đảng Cộng hòa xung quanh ông đã chật vật tìm cách ứng phó trong nhiều tháng.
Vốn đã phải đối mặt với những bất lợi mang tính lịch sử và một đảng Dân chủ đang tràn đầy khí thế, ông Trump lại đẩy nước Mỹ vào cuộc chiến không được lòng dân, không có chiến lược rút lui rõ ràng. Giá xăng tăng vọt theo đó, làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát và khiến nỗi lo của cử tri về chi phí sinh hoạt bùng phát trở lại.
Những tổn thất do chính ông Trump gây ra đã khiến tỷ lệ tín nhiệm dành cho ông giảm xuống mức thấp kỷ lục. Đối mặt với một cử tri đoàn giận dữ và vỡ mộng, các ứng viên đảng Cộng hòa tuyệt vọng tìm cách thoát khỏi lực hút đi xuống của người lãnh đạo mình.
“Mọi người đang vô cùng tức giận, và ông Trump chẳng làm gì để cải thiện tình hình cả”, một chiến lược gia đảng Cộng hòa ở Texas nhận xét trước ngày bầu cử.
Cuối cùng, đảng Cộng hòa phải trả một cái giá chính trị khổng lồ. Những cử tri bất mãn đã đánh bay thế đa số của đảng này tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện, giáng một đòn mạnh mẽ lên cách điều hành của đảng Cộng hoà, lan rộng đến tận những khu vực từ lâu được xem là thành trì bảo thủ.
Đến cuối ngày 3/11 (giờ Mỹ), các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Hạ viện đối mặt với thất bại thảm khốc, mất đi nhiều khu vực bầu cử mà ông Trump từng giành chiến thắng với cách biệt hơn 10 điểm chỉ cách đây 2 năm.
Diễn biến tại Thượng viện, xét ở một số khía cạnh, còn thảm họa hơn đối với đảng Cộng hòa. Trước khi bước vào mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ, họ chỉ cần bảo vệ một vài ghế vốn truyền thống thuộc về mình để duy trì quyền kiểm soát. Thế nhưng, Thượng viện cũng chuyển sang tay đảng Dân chủ, chỉ vài giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa. Đó là kết quả từ thất bại tại những thành trì đáng tin cậy của đảng Cộng hòa như Kansas, Iowa và South Carolina.
Mất phương hướng
Hậu quả của thất bại này có thể khiến vị thế của ông Trump suy yếu nghiêm trọng, buộc ông phải chuẩn bị cho 2 năm cuối nhiệm kỳ với hàng loạt cuộc điều tra và sự phản đối từ đảng Dân chủ, đe dọa làm đình trệ toàn bộ chương trình nghị sự của ông.
Trong khi đó, toàn bộ đảng Cộng hòa đột nhiên rơi vào tình trạng mất phương hướng. Ngay cả trước khi kết quả được công bố, nội bộ đảng đã chìm trong những lời đổ lỗi và hoài nghi, khi các quan chức GOP chuẩn bị tinh thần cho một kết quả bầu cử tồi tệ.
Theo CNN, các cuộc phỏng vấn với hơn chục trợ lý, cố vấn của ông Trump, quan chức đảng và nhân sự chiến dịch tranh cử cho thấy, những bất đồng này có thể sẽ càng sâu sắc hơn khi đảng Cộng hòa bắt đầu thu dọn đống đổ nát sau một kỳ bầu cử không đạt được cả những kỳ vọng vốn đã thấp của họ.
Các thành viên đảng Cộng hòa cho rằng đây là hệ quả của một loạt quyết định đáng ngờ và những bước ngoặt trong năm qua, bao gồm chiến lược quá lạc quan, thông điệp thiếu nhất quán và lựa chọn sai lầm một số ứng viên đặc biệt yếu kém.
Nhưng cuối cùng, họ đồng ý rằng đảng Cộng hòa đơn giản là không thể thoát khỏi cái bóng của ông Trump. Quyết định phát động chiến tranh của tổng thống đã làm tan rã liên minh chính trị của ông, làm mất lòng cử tri Mỹ thuộc mọi khuynh hướng chính trị.
“Thành thật mà nói, chỉ có một người phải chịu trách nhiệm. Nếu cuộc chiến không xảy ra, mùa bầu cử này đã hoàn toàn khác. Và chỉ có một người khởi đầu cuộc chiến đó”, Barrett Marson, một chiến lược gia Đảng Cộng hòa tại Arizona, nói.
Tối 3/11, một quan chức Nhà Trắng bác bỏ mọi ý kiến cho rằng ông Trump phải chịu trách nhiệm về thất bại của đảng Cộng hoà, cho rằng đó là lỗi của chính các ứng viên.
“Tổng thống Trump đã làm tốt hơn nhiều ứng viên trong việc quảng bá cho họ so với chính những gì họ làm”, vị quan chức nói.
