Số phận của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth có thể trở thành một phép thử đáng chú ý đối với nội bộ chính quyền Tổng thống Donald Trump sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện nên sức ép điều tra và giám sát đối với Lầu Năm Góc có thể gia tăng, trong khi những tranh cãi liên quan cá nhân ông Hegseth có nguy cơ trở thành vấn đề chính trị đối với Nhà Trắng.
Từ chiến tranh Iran đến thất bại bầu cử: Vì sao ông Hegseth trở thành mục tiêu?
Điểm đáng chú ý là sức ép đối với Bộ trưởng Hegseth không chỉ đến từ phe Dân chủ. Nó còn xuất phát từ những nhân vật trong đảng Cộng hòa và ngay trong chính quyền Tổng thống Trump.
Theo kết quả được công bố sau cuộc bầu cử ngày 3/11, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Thất bại của phe Cộng hòa diễn ra trong bối cảnh cử tri bất mãn với cuộc chiến Iran, kéo dài hơn tám tháng, cùng những hệ lụy về thương vong quân sự và giá năng lượng.
Bộ trưởng Hegseth bị đặt vào tâm điểm bởi ông là một trong những người công khai ủng hộ mạnh mẽ chiến dịch quân sự chống Iran. Theo một quan chức cấp cao Bộ Chiến tranh được CNN dẫn lời, chiến dịch này chủ yếu do Bộ Chiến tranh điều hành. Một nhân vật Cộng hòa gần Nhà Trắng cũng cho rằng nếu Tổng thống muốn có người chịu trách nhiệm về những thất bại chính trị liên quan cuộc chiến, ông Hegseth là một trong những người phải đối mặt sức ép đó.
CBS News vừa đưa tin, Tổng thống Trump đã hỏi ý kiến các cố vấn và những người xung quanh về việc liệu Bộ trưởng Hegseth có nên tiếp tục tại vị hay không. Một số nguồn tin cho biết, Tổng thống chưa đưa ra quyết định thay thế. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis công khai đặt câu hỏi liệu ông Hegseth có còn là người phù hợp để vận động Quốc hội thông qua ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD hay không.
Đây là một vấn đề quan trọng. Bộ trưởng Chiến tranh không chỉ cần sự tin tưởng của Tổng thống mà còn phải duy trì quan hệ làm việc với Quốc hội, đặc biệt khi ngân sách quốc phòng và các chiến dịch quân sự cần sự hậu thuẫn về chính trị, tài chính.
Ngày 5/11, Bộ trưởng Hegseth tuyên bố sẽ tiếp tục tại vị và chống lại những nỗ lực luận tội. Ông bảo vệ cuộc chiến Iran, gọi đây là chiến dịch lịch sử nhằm ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Cùng ngày, Tổng thống Trump tiếp tục công khai bảo vệ cấp dưới, nói rằng ông có ý định giữ Bộ trưởng Hegseth ở vị trí hiện tại.
Như vậy, mâu thuẫn hiện nay không đơn thuần là giữa một bộ trưởng và phe đối lập. Đó còn là bài toán về trách nhiệm chính trị của chính quyền Tổng thống Trump sau thất bại bầu cử, trong đó Bộ trưởng Hegseth đang trở thành một trong những nhân vật bị đặt câu hỏi nhiều nhất. Và ba kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra.
Ông Trump chủ động thay ghế bộ trưởng chiến tranh để giảm sức ép chính trị
Đây là kịch bản cần theo dõi trước tiên ở khía cạnh quyền lực hành pháp. Tổng thống Mỹ có quyền lựa chọn và miễn nhiệm các thành viên nội các, dù việc bổ nhiệm người kế nhiệm Bộ trưởng Chiến tranh cần Thượng viện phê chuẩn.
Nếu Tổng thống Trump nhận thấy việc tiếp tục bảo vệ Bộ trưởng Hegseth gây khó khăn cho chương trình nghị sự của Nhà Trắng, nhất là ngân sách quốc phòng và các vấn đề đối ngoại, ông có thể lựa chọn một nhân vật khác để tái lập quan hệ với Quốc hội.
Đáng chú ý, CBS News đưa tin, Thống đốc Florida Ron DeSantis đã được một số nguồn tin nhắc đến như ứng viên tiềm năng thay Bộ trưởng Hegseth. Phương án được bàn tới là đưa ông DeSantis vào vị trí bộ trưởng trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi nhiệm kỳ thống đốc của ông kết thúc ngày 5/1/2027. Tuy nhiên, đây mới là thông tin về một phương án được đề cập trong các cuộc trao đổi, chưa phải quyết định nhân sự của Nhà Trắng.
Một sự thay đổi nhân sự như vậy có thể giúp Tổng thống Trump tách mình khỏi những tranh cãi về quá trình hoạch định và điều hành chiến tranh Iran, đồng thời đưa một nhân vật có kinh nghiệm chính trị và quan hệ với giới lập pháp vào vị trí đứng đầu Lầu Năm Góc.
Tuy nhiên, việc thay ông Hegseth cũng có thể bị nhìn nhận như sự thừa nhận rằng chính quyền đã mắc sai lầm trong lựa chọn nhân sự hoặc điều hành chiến tranh. Bởi vậy, quyết định này không chỉ liên quan cá nhân bộ trưởng mà còn tác động đến hình ảnh của chính Tổng thống Trump.
Ông Hegseth bị điều tra và luận tội tại Quốc hội
Đây là kịch bản có cơ sở chính trị và thủ tục rõ ràng hơn sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội.
Thực tế, nỗ lực luận tội Bộ trưởng Hegseth đã xuất hiện từ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Tháng 4, Hạ nghị sĩ Mỹ Yassamin Ansari cùng các nghị sĩ Dân chủ đưa ra sáu cáo buộc luận tội ông Hegseth, trong đó có việc phát động chiến tranh với Iran mà không được Quốc hội cho phép, xử lý thiếu thận trọng thông tin quân sự mật, cản trở hoạt động giám sát của Quốc hội và lạm dụng quyền lực.
Tháng 9, Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie cũng đưa ra tám điều khoản luận tội nhằm vào ông Hegseth. Sau thất bại bầu cử của phe Cộng hòa, ông Massie tuyên bố sẽ thúc đẩy lại quy trình này nếu bộ trưởng không từ chức. Ông cho biết có thể đưa vấn đề ra bỏ phiếu ngay trong tuần tới.
Nếu Hạ viện thông qua các điều khoản luận tội, Bộ trưởng Hegseth sẽ phải đối mặt phiên xét xử tại Thượng viện. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, luận tội không đồng nghĩa với việc tự động mất chức. Muốn kết tội và bãi nhiệm, Thượng viện phải đạt ngưỡng ít nhất hai phần ba số thượng nghị sĩ có mặt tán thành.
Cũng cần lưu ý một điểm đặc biệt về thời gian là Quốc hội mới do đảng Dân chủ kiểm soát chỉ chính thức bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 1/2027. Trước thời điểm đó, Quốc hội khóa hiện tại vẫn hoạt động, với tương quan quyền lực cũ. Điều này tạo ra hai giai đoạn khác nhau: Sức ép bỏ phiếu luận tội trong những tuần cuối năm 2026 và các cuộc điều tra quy mô lớn hơn khi Quốc hội mới bắt đầu hoạt động.
Đáng chú ý, phe Dân chủ không chỉ nhắm vào quyết định phát động chiến tranh Iran. Các nghị sĩ còn muốn điều tra việc Bộ trưởng Hegseth sa thải nhiều tướng lĩnh cấp cao, chính sách đối với Ukraine và các chiến dịch tấn công những tàu bị nghi liên quan buôn bán ma túy tại khu vực Mỹ Latinh.
Ông Hegseth tự rời ghế để bảo toàn sự nghiệp chính trị
Một khả năng khác là Bộ trưởng Hegseth chủ động từ chức trước khi phải đối mặt một cuộc điều tra kéo dài hoặc cuộc chiến pháp lý tại Quốc hội.
Điều này có thể xảy ra nếu ông nhận thấy sự ủng hộ của Tổng thống không còn đủ để bảo vệ vị trí của mình, hoặc nếu việc tiếp tục tại nhiệm khiến chính quyền Tổng thống Trump gặp khó khăn trong các vấn đề cấp bách hơn.
Tuy nhiên, những tuyên bố ngày 5/11 cho thấy Bộ trưởng Hegseth hiện không có ý định tự nguyện rút lui. Ông tuyên bố sẽ tiếp tục đấu tranh, đồng thời khẳng định những thay đổi nhân sự tại Lầu Năm Góc và việc đảo ngược một số chính sách đa dạng hóa là bằng chứng cho những gì ông coi là thành tựu trong nhiệm kỳ.
Nếu từ chức, Bộ trưởng Hegseth có thể tránh được một phần áp lực trực tiếp từ Quốc hội, nhưng điều đó không đồng nghĩa các cuộc điều tra về những quyết định trong thời gian ông đứng đầu Bộ Chiến tranh sẽ chấm dứt.
Biến số quyết định: Tổng thống Trump có sẵn sàng hy sinh đồng minh?
Yếu tố quan trọng nhất đối với tương lai Bộ trưởng Hegseth không hẳn nằm ở những động thái của phe Dân chủ, mà ở cách Tổng thống Trump tính toán lợi ích chính trị của mình.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump nhiều lần thể hiện sự coi trọng lòng trung thành của các thành viên nội các. Bộ trưởng Hegseth là một nhân vật ủng hộ mạnh mẽ đường lối quân sự của Tổng thống, đặc biệt trong chiến dịch Iran. Vì thế, việc loại bỏ ông có thể tạo ra tiền lệ rằng, ngay cả những người thân cận nhất cũng không được bảo đảm vị trí khi chính quyền gặp khó khăn.
Nhưng lòng trung thành không phải yếu tố duy nhất. Tổng thống Trump còn phải tính đến ba vấn đề.
Thứ nhất, khả năng thông qua ngân sách quốc phòng. Gói ngân sách 1.500 tỷ USD mà chính quyền muốn thúc đẩy đòi hỏi sự hợp tác của Quốc hội. Quan hệ căng thẳng giữa Bộ trưởng Hegseth và các nghị sĩ có thể trở thành trở ngại thực tế.
Thứ hai, trách nhiệm về cuộc chiến Iran. Nếu chiến tranh tiếp tục gây tổn thất về quân sự, kinh tế và chính trị, Nhà Trắng sẽ phải đối mặt yêu cầu giải trình ngày càng lớn. Việc thay bộ trưởng có thể trở thành một cách để Tổng thống Trump thể hiện rằng ông đang điều chỉnh đội ngũ và phương thức điều hành.
Thứ ba, khả năng kiểm soát các cuộc điều tra. Khi đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện, Bộ trưởng Hegseth có thể trở thành tâm điểm của các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và điều tra về hoạt động quân sự. Dù các cuộc điều tra không đồng nghĩa với việc bộ trưởng phạm pháp, chúng có thể tạo ra sức ép chính trị liên tục đối với Nhà Trắng.
Đây cũng là lý do việc luận tội ông Hegseth cần được nhìn nhận thận trọng. Hạ viện có thể thông qua các điều khoản luận tội bằng đa số phiếu, nhưng việc bãi nhiệm đòi hỏi hai phần ba Thượng viện tán thành. Ngay cả khi phe Dân chủ kiểm soát cả hai viện, họ vẫn cần sự ủng hộ đáng kể từ các thượng nghị sĩ Cộng hòa để đạt ngưỡng này.
Chiếc ghế Bộ trưởng Chiến tranh trước phép thử quyền lực mới
Tương lai chính trị của Bộ trưởng Hegseth đang đứng trước ba sức ép đan xen, gồm sự ủng hộ của Tổng thống Trump, phản ứng từ các nghị sĩ Cộng hòa và chiến dịch giám sát của phe Dân chủ.
Có một điểm cần đặc biệt chú ý là ông Trump đã công khai bảo vệ ông Hegseth, nhưng CBS News đồng thời đưa tin Tổng thống đã tham khảo ý kiến cố vấn về việc Bộ trưởng Chiến tranh có nên tiếp tục tại nhiệm hay không. Hai diễn biến này cho thấy sự ủng hộ công khai và những tính toán nhân sự bên trong Nhà Trắng không nhất thiết hoàn toàn trùng khớp.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào khả năng Hạ viện luận tội, cần theo dõi những dấu hiệu cụ thể hơn: Tổng thống Trump có tiếp tục công khai bảo vệ Bộ trưởng Hegseth hay không; các nghị sĩ Cộng hòa có tham gia thúc đẩy luận tội; liệu Thống đốc Ron DeSantis hoặc một ứng viên khác có được cân nhắc chính thức; và ông Hegseth có còn đủ khả năng vận động Quốc hội thông qua các ưu tiên ngân sách của chính quyền.
Nghịch lý lớn nhất đối với Bộ trưởng Hegseth là ông có thể vẫn nhận được sự bảo vệ của Tổng thống Trump, nhưng đồng thời trở thành một nhân vật gây khó khăn cho chính chương trình nghị sự của Tổng thống. Khi đó, vấn đề không còn đơn thuần là ông Hegseth có xứng đáng giữ chức hay không, mà là ông Trump muốn tiếp tục đặt cược vốn chính trị của mình vào một bộ trưởng đang gây tranh cãi, hay lựa chọn thay đổi nhân sự để giảm sức ép đối với Nhà Trắng.
