Phóng viên Báo Tiền Phong đã trao đổi với ông Phạm Quang Long, Chủ tịch UBND xã Tủa Thàng về những kết quả, khó khăn và giải pháp thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững tại địa phương.
PV: Sau khi triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, công tác giảm nghèo trên địa bàn xã Tủa Thàng đạt được những kết quả nổi bật nào? Tỷ lệ hộ nghèo hiện nay còn bao nhiêu?
Ông Phạm Quang Long: Thời gian qua, được sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự nỗ lực của Nhân dân, công tác giảm nghèo trên địa bàn xã Tủa Thàng đạt được những kết quả tích cực. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được cải thiện; kết cấu hạ tầng thiết yếu được quan tâm đầu tư; các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và bảo đảm an sinh xã hội được triển khai thực hiện.
Theo kết quả rà soát năm 2026, áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022–2025, toàn xã còn 300 hộ nghèo, chiếm 17,17%, giảm 3,56 điểm phần trăm so với năm 2025. Số hộ cận nghèo còn 424 hộ, chiếm 24,27%. Tổng số hộ nghèo đa chiều là 724 hộ, chiếm 41,44%, giảm 9,86% so với năm 2025. Đây là kết quả đáng ghi nhận đối với một xã vùng cao còn nhiều khó khăn như Tủa Thàng.
Tuy nhiên, theo kết quả rà soát áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2027–2030, tỷ lệ hộ nghèo của xã dự kiến ở mức 38,29%; hộ cận nghèo là 252 hộ, chiếm 14,42%. Tổng số hộ nghèo đa chiều dự kiến là 921 hộ, chiếm 52,72%.
Các số liệu này được xác định theo những bộ tiêu chí chuẩn nghèo khác nhau. Qua đó cho thấy, dù công tác giảm nghèo đã có chuyển biến, số hộ còn khó khăn vẫn lớn. Nhiệm vụ đặt ra trong thời gian tới rất nặng nề, đòi hỏi địa phương phải tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, hướng tới giảm nghèo thực chất, hạn chế nguy cơ tái nghèo.
PV: Địa phương đã triển khai những mô hình hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất nào để giúp hộ nghèo nâng cao thu nhập? Mô hình nào đang phát huy hiệu quả rõ nét nhất?
Ông Phạm Quang Long: Xã xác định hỗ trợ sinh kế, nâng cao thu nhập là giải pháp căn cơ trong công tác giảm nghèo bền vững. Vì vậy, địa phương tập trung triển khai những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và nhu cầu của người dân, trong đó có hỗ trợ chăn nuôi gà đen bản địa và phát triển các loại cây công nghiệp dài ngày như cà phê, mắc ca.
Trong các hướng phát triển sản xuất, xã xác định cà phê và mắc ca là những cây trồng trọng tâm, có triển vọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Năm 2026, địa phương tập trung triển khai kế hoạch phát triển 208ha cà phê và 145ha mắc ca.
Để thực hiện kế hoạch, xã huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị trong công tác tuyên truyền, vận động, hướng dẫn và hỗ trợ người dân chuẩn bị các điều kiện sản xuất. Việc lựa chọn cây trồng cũng hướng tới khai thác tiềm năng về đất đai, khí hậu, từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa thay vì chỉ duy trì phương thức canh tác nhỏ lẻ.
Tuy nhiên, cà phê và mắc ca đều là những cây công nghiệp dài ngày, cần thời gian để sinh trưởng, phát triển và đánh giá hiệu quả kinh tế. Do đó, chưa thể đánh giá đầy đủ hiệu quả thu nhập từ các mô hình này trong thời gian ngắn. Điều đáng ghi nhận bước đầu là chủ trương phát triển cây trồng đã tạo được sự đồng thuận của người dân, mở ra hướng sản xuất mới, hướng tới sinh kế ổn định và lâu dài.
Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân tham gia các mô hình phù hợp, đồng thời chú trọng hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ điều kiện sản xuất để người dân có thể chủ động phát triển kinh tế gia đình. Mục tiêu là giúp các hộ nghèo có sinh kế, có nguồn thu nhập và từng bước tự vươn lên thoát nghèo.
PV: Nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã được xã phân bổ, sử dụng như thế nào? Những công trình, dự án nào mang lại lợi ích thiết thực cho người dân?
Ông Phạm Quang Long: Nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, được xã tập trung ưu tiên cho đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và cải thiện điều kiện sống của Nhân dân. Việc phân bổ nguồn lực được thực hiện trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng cân đối vốn, hướng tới những nội dung có tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Đối với một xã vùng cao như Tủa Thàng, các công trình giao thông nông thôn, thủy lợi, nước sinh hoạt có ý nghĩa quan trọng. Hạ tầng được đầu tư, sửa chữa, nâng cấp sẽ góp phần cải thiện điều kiện đi lại, phục vụ sản xuất, giao thương hàng hóa và giúp người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, nhất là tại những thôn vùng sâu, vùng xa.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, xã quan tâm triển khai các dự án hỗ trợ sản xuất thông qua cung cấp giống cây trồng, vật nuôi, vật tư và chuyển giao kỹ thuật. Những hỗ trợ này giúp người dân có thêm điều kiện phát triển sản xuất, từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao năng suất, tạo việc làm và cải thiện thu nhập.
Quan điểm của địa phương là nguồn lực hỗ trợ phải được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích, có trọng tâm, trọng điểm. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, xã ưu tiên những công trình, dự án có khả năng phát huy hiệu quả lâu dài, đáp ứng nhu cầu thiết thực của người dân, tránh đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.
Chúng tôi xác định các chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ hỗ trợ người dân trong một giai đoạn nhất định mà còn phải tạo điều kiện để họ có khả năng tự phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống sau khi chương trình kết thúc.
PV: Đâu là những rào cản lớn nhất khiến một bộ phận người dân trên địa bàn xã chưa thể thoát nghèo bền vững? Địa phương đang có giải pháp gì để khắc phục?
Ông Phạm Quang Long: Khó khăn lớn nhất của Tủa Thàng hiện nay là địa hình đồi núi chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ. Sản xuất nông nghiệp của người dân còn nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và thiên tai nên hiệu quả kinh tế chưa cao, thu nhập thiếu ổn định.
Bên cạnh đó, một bộ phận người dân còn thiếu vốn, tư liệu sản xuất, hạn chế về trình độ kỹ thuật và khả năng tiếp cận thị trường. Ngành nghề, dịch vụ tại địa phương chậm phát triển, cơ hội việc làm và nguồn thu nhập ngoài nông nghiệp còn hạn chế. Đây là những nguyên nhân khiến việc cải thiện đời sống, thoát nghèo của một bộ phận hộ dân gặp nhiều khó khăn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tái nghèo.
Để khắc phục, xã tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, thủy lợi và nước sinh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong sinh hoạt, sản xuất và giao thương.
Trong phát triển kinh tế, địa phương đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế; hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật và phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa. Cùng với đó, xã chú trọng đào tạo nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm, đưa lao động đi làm việc tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp để mở rộng cơ hội tạo thu nhập ngoài sản xuất nông nghiệp.
Một giải pháp quan trọng khác là thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ những hộ có hoàn cảnh khó khăn, bảo đảm người dân được tiếp cận các chính sách theo quy định.
Đặc biệt, xã xác định công tác giảm nghèo không thể chỉ dựa vào nguồn hỗ trợ của Nhà nước mà phải gắn với nâng cao nhận thức, phát huy tính chủ động và ý chí tự lực vươn lên của người dân. Chính quyền cần tuyên truyền, hướng dẫn để người dân hiểu rõ các chính sách hỗ trợ, biết lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp và chủ động sử dụng hiệu quả nguồn lực được hỗ trợ.
Chúng tôi xác định phải từng bước hạn chế tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách của Nhà nước. Khi người dân chủ động thay đổi cách nghĩ, cách làm, tích cực lao động sản xuất và biết tận dụng các điều kiện được hỗ trợ thì khả năng thoát nghèo mới bền vững hơn.
PV: Trong giai đoạn 2026–2030, xã Tủa Thàng đặt mục tiêu giảm nghèo như thế nào? Địa phương có đề xuất, kiến nghị chính sách gì để giúp người dân thoát nghèo và hạn chế tái nghèo?
Ông Phạm Quang Long: Giai đoạn 2026–2030, xã Tủa Thàng xác định giảm nghèo bền vững là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.
Địa phương phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 3%/năm trở lên. Đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 30 triệu đồng/năm; bình quân mỗi năm đào tạo nghề cho trên 107 lao động.
Để thực hiện các mục tiêu này, xã tập trung khai thác tiềm năng, lợi thế về đất đai, khí hậu để phát triển sản xuất nông nghiệp, trọng tâm là cây cà phê, mắc ca, chăn nuôi và các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện địa phương. Cùng với đó là đẩy mạnh đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực phát triển sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.
Về kiến nghị, địa phương mong muốn Trung ương và tỉnh tiếp tục quan tâm, ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, nước sinh hoạt, giáo dục và các công trình phục vụ sản xuất tại những thôn còn nhiều khó khăn.
Đồng thời, cần tiếp tục có chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi, đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Đối với địa bàn vùng cao, việc hỗ trợ cần gắn với điều kiện sản xuất thực tế, khả năng tiếp nhận của người dân và đầu ra của sản phẩm, tránh tình trạng có mô hình nhưng thiếu điều kiện duy trì, phát triển.
Với sự quan tâm, hỗ trợ của cấp trên cùng quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, xã Tủa Thàng phấn đấu từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Trong đó, cùng với việc tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ, địa phương sẽ chú trọng nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân chủ động phát triển kinh tế gia đình, hạn chế tái nghèo và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.
