Tây Yên Tử xác định du lịch văn hóa và kinh tế hợp tác xã để giảm nghèo bền vững

TPO - Xã Tây Yên Tử là địa phương đặc biệt khó khăn của tỉnh Bắc Ninh. Nơi đây giàu tài nguyên rừng và giá trị văn hóa – tâm linh đặc sắc. Tây Yên Tử xác định giảm nghèo bền vững không chỉ bằng hỗ trợ trực tiếp, mà bằng con đường căn cơ hơn: phát triển kinh tế hợp tác, kinh tế rừng và du lịch văn hóa sinh thái – tâm linh. Phóng viên Tiền Phong đã có cuộc trao đổi với ông Lê Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Tây Yên Tử, về định hướng chiến lược này.

Thưa ông, Tây Yên Tử là xã mới được thành lập và thuộc diện đặc biệt khó khăn. Ông có thể khái quát bức tranh chung của địa phương trong giai đoạn hiện nay?

Ông Lê Đức Thắng: Xã Tây Yên Tử được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở sáp nhập thị trấn Tây Yên Tử và xã Thanh Luận. Đây là bước đi lớn trong tiến trình sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho địa phương.

Hiện nay, xã Tây Yên Tử có diện tích tự nhiên hơn 132 km², dân số trên 10.600 người, gồm 11 thôn. Do đặc thù miền núi, địa hình rộng, chia cắt, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, xuất phát điểm kinh tế thấp nên Tây Yên Tử vẫn thuộc diện xã đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, điều đáng mừng là chúng tôi có nguồn tài nguyên rừng rất lớn, có giá trị văn hóa – tâm linh đặc sắc gắn với không gian Yên Tử, cùng truyền thống đoàn kết, cần cù của người dân.

Việc sáp nhập vào tỉnh Bắc Ninh đã mở ra cơ hội rất lớn để Tây Yên Tử bứt phá, nhất là trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, kinh tế tập thể và du lịch.

Trong bối cảnh đó, xã Tây Yên Tử xác định con đường giảm nghèo bền vững như thế nào, thưa ông?

Ông Lê Đức Thắng: Chúng tôi xác định rất rõ: giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào trợ cấp hay hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân. Muốn vậy, phải tổ chức lại sản xuất, phát huy lợi thế bản địa và nâng cao năng lực của cộng đồng.

ong-thang.jpg
Ông Lê Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Tây Yên Tử.

Tây Yên Tử lựa chọn ba trụ cột chính: kinh tế hợp tác xã – kinh tế rừng – du lịch văn hóa sinh thái, tâm linh và chữa lành. Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa và xu thế phát triển xanh, bền vững hiện nay.

Mục tiêu của chúng tôi là đến năm 2027 cơ bản xóa hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều, thoát khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn; đến trước năm 2030 phấn đấu trở thành phường. Để đạt được điều đó, phải tạo ra tăng trưởng thực chất về thu nhập, việc làm và chất lượng sống.

Ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò của kinh tế hợp tác. Vì sao HTX được xem là “hạt nhân” trong phát triển của Tây Yên Tử?

Ông Lê Đức Thắng: Thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy, kinh tế hợp tác chính là “chất keo” để tổ chức lại sản xuất, đặc biệt ở vùng miền núi, nơi sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún. Với Tây Yên Tử, nếu từng hộ tự làm thì rất khó tiếp cận thị trường, khó tiêu chuẩn hóa sản phẩm, càng khó thu hút đầu tư.

Chúng tôi kế thừa kinh nghiệm phát triển kinh tế tập thể trước đây của huyện Sơn Động cũ. Giai đoạn 2021–2024, địa phương đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển sản phẩm đặc trưng, OCOP; dành ngân sách khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm hỗ trợ chương trình này. Nhờ đó, nhiều sản phẩm đã được xây dựng thương hiệu, bảo hộ nhãn hiệu tập thể như mật ong rừng, măng tre Tây Yên Tử…

Đến nay, từ một “vùng trắng” về OCOP, toàn khu vực đã có 25 sản phẩm OCOP. Đây là nền tảng rất quan trọng để Tây Yên Tử tiếp tục phát triển kinh tế hợp tác theo chiều sâu.

Trong giai đoạn tới, chúng tôi xác định HTX là trung tâm tổ chức sản xuất, gắn kết nông dân – doanh nghiệp – nhà khoa học – thị trường. Các HTX nông lâm nghiệp, dược liệu sẽ đảm nhiệm việc sản xuất theo quy trình, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu; đồng thời kết nối với doanh nghiệp tiêu thụ và các khu, điểm du lịch.

kinh-te-rung.png
Xã Tây Yên Tử phát triển kinh tế rừng góp phần giảm nghèo bền vững.

Tiềm năng rừng được coi là “tài sản lớn” của Tây Yên Tử. Địa phương định hướng khai thác như thế nào để vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn bền vững?

Ông Lê Đức Thắng: Tây Yên Tử có trên 10.000 ha rừng, phần lớn là rừng đặc dụng thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử. Đây không chỉ là “lá phổi xanh” mà còn là kho dược liệu quý, nền tảng cho phát triển kinh tế rừng bền vững.

Chúng tôi xác định rõ quan điểm: không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Phát triển kinh tế rừng phải dựa trên bảo tồn, khai thác hợp lý và gia tăng giá trị. Trọng tâm là phát triển các sản phẩm dưới tán rừng như dược liệu, thảo dược, nấm, mật ong, kết hợp trồng rừng gỗ lớn theo tiêu chuẩn bền vững.

Đặc biệt, tri thức bản địa của đồng bào dân tộc Dao về thuốc nam, tắm lá rừng, xông hơi thảo dược là “vốn quý” cần được gìn giữ và thương mại hóa một cách bài bản. Khi được tổ chức thông qua HTX, các sản phẩm này không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần bảo tồn tri thức truyền thống.

Du lịch văn hóa tâm linh được xem là hướng đột phá quan trọng. Tây Yên Tử đặt kỳ vọng gì vào lĩnh vực này?

Ông Lê Đức Thắng: Có thể nói, du lịch là một trong những lợi thế nổi trội nhất của Tây Yên Tử. Năm 2025, Quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Đây là cơ hội rất lớn, tạo “cú hích” cho phát triển du lịch văn hóa – tâm linh – sinh thái.

Việc Tây Yên Tử trở thành một phần của tỉnh Bắc Ninh giúp kết nối mạch nguồn văn hóa Lý – Trần, từ Đền Đô đến non thiêng Yên Tử. Không gian phát triển được mở rộng, liên kết vùng thuận lợi hơn, đặc biệt trong bối cảnh tỉnh đang đầu tư mạnh cho hạ tầng giao thông và các trục kết nối lớn.

Chúng tôi định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, không ồ ạt, lấy cộng đồng làm trung tâm. Các HTX du lịch cộng đồng, HTX dịch vụ chăm sóc sức khỏe sẽ đóng vai trò kết nối tài nguyên rừng, không gian tâm linh với nhu cầu trải nghiệm, nghỉ dưỡng, chữa lành của du khách.

Hiện nay, Khu du lịch tâm linh – sinh thái Tây Yên Tử đón gần 1 triệu lượt khách mỗi năm. Đây là thị trường rất lớn để tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm dược liệu, dịch vụ lưu trú, ẩm thực địa phương. Thời gian tới, xã Tây Yên Tử sẽ thu hút đầu tư các mô hình như viện dưỡng lão, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch chữa lành gắn với thiên nhiên và văn hóa bản địa.

tay-yen-tu.jpg
Du lịch văn hóa và sinh thái được xác định là một hướng giảm nghèo bền vững của xã Tây Yên Tử.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành phường trước năm 2030, Tây Yên Tử đặt ra những chỉ tiêu và giải pháp gì?

Ông Lê Đức Thắng: Hiện nay, xã Tây Yên Tử đạt khoảng 70/100 điểm theo tiêu chí phân loại phường. Mục tiêu của chúng tôi là đạt trên 80 điểm vào năm 2028, tạo nền tảng trở thành phường trước năm 2030.

Một số chỉ tiêu quan trọng gồm: tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân trên 12%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt trên 64 triệu đồng vào năm 2030; 90% dịch vụ công trực tuyến mức độ cao; 80% sản phẩm OCOP được tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử và kênh du lịch.

Để đạt được, chúng tôi triển khai 5 nhóm giải pháp đột phá: Thứ nhất, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong HTX, sản xuất và quản lý. Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt đào tạo cán bộ quản lý HTX, lao động du lịch, ưu tiên con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Thứ ba, tăng cường kết nối liên vùng, đầu tư hạ tầng giao thông, tạo điều kiện thu hút nhà đầu tư chiến lược. Thứ tư, thúc đẩy liên kết HTX – doanh nghiệp – nhà đầu tư du lịch, hình thành chuỗi giá trị khép kín. Thứ năm, bảo tồn văn hóa gắn với kinh tế rừng, làm giàu hệ sinh thái du lịch và bản sắc địa phương.

Xin ông chia sẻ thông điệp cuối cùng về con đường giảm nghèo bền vững và phát triển của xã Tây Yên Tử trong thời gian tới?

Ông Lê Đức Thắng: Tây Yên Tử đang đứng trước vận hội lớn trong không gian phát triển mới của tỉnh Bắc Ninh. Chúng tôi có rừng xanh, có di sản, có bản sắc văn hóa và trên hết là có khát vọng vươn lên của cả hệ thống chính trị và nhân dân.

Con đường mà chúng tôi lựa chọn là phát triển xanh, bền vững, dựa trên kinh tế hợp tác, kinh tế rừng và du lịch văn hóa – tâm linh. Biến “rừng vàng, di sản quý” thành sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, để không ai bị bỏ lại phía sau.

Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của nhân dân và sự quan tâm của tỉnh Bắc Ninh, tôi tin rằng Tây Yên Tử sẽ từng bước thoát khỏi khó khăn, hoàn thành mục tiêu xóa nghèo, trở thành phường trước năm 2030, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của tỉnh Bắc Ninh – một cực tăng trưởng năng động, hiện đại và giàu bản sắc của đất nước.

Xin cảm ơn ông!

Cùng chuyên mục

Trao sinh kế, tiếp sức thanh niên miền núi Tương Dương vượt khó

Trao sinh kế, tiếp sức thanh niên miền núi Tương Dương vượt khó

TPO - Trước thực trạng nhiều thanh niên miền núi còn khó khăn về vốn, việc làm và sinh kế, Đoàn xã Tương Dương (Nghệ An) đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ, trong đó có các mô hình nuôi dúi sinh sản, nuôi lợn đen. Trao đổi với Tiền Phong, chị Lô Thị Lan – Bí thư Đoàn xã Tương Dương chia sẻ về những cách làm, kết quả và định hướng đồng hành cùng thanh niên vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế trên quê hương.

Hồ Cấm Sơn ở xã Tân Sơn.

Tân Sơn đánh thức 'kho báu' văn hóa và tiềm năng du lịch, mở lối thoát nghèo bền vững

TPO - Với lợi thế cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, quần thể nhà cổ hàng trăm năm tuổi, bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo cùng không gian sinh thái hồ Cấm Sơn rộng lớn, xã Tân Sơn (Bắc Ninh) đang từng bước định hình hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa và kinh tế nông nghiệp.

Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

TPO - Từ những vườn cà phê được tái canh đến các mô hình trồng xen canh, chăn nuôi, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk đang từng bước phát triển kinh tế gia đình. Sự tiếp sức từ nguồn vốn tín dụng chính sách và các chương trình hỗ trợ của tổ chức Đoàn đã góp phần mở rộng cơ hội khởi nghiệp, tạo động lực để người trẻ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng trên quê hương.

Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

TPO - Từ những sản phẩm của quê nhà, chị Bùi Thị Hải Yến, Giám đốc HTX Sản xuất và Thương mại dịch vụ Bản Việt đã đưa nông sản địa phương lên các sàn thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nữ giám đốc trẻ còn kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho các hộ dân, mở thêm hướng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.

Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

TPO - Từ những nương ngô, sắn cho thu nhập bấp bênh, nhiều hộ dân ở Sơn La chuyển sang trồng cà phê, học kỹ thuật và tham gia hợp tác xã. Sinh kế mới giúp một số gia đình cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo.

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

TPO - Từ những triền đồi từng chỉ trồng keo, bạch đàn hoặc canh tác kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn chuyển sang trồng cam. Hơn 30 năm bén rễ trên vùng đất này, cây cam không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng sinh kế mới, giúp nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu trên chính quê hương mình.

Ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2.

Xã vùng sâu Lâm Đồng: Lấy nông nghiệp làm bệ đỡ, tạo sinh kế bền vững

TPO - Từ những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đến hỗ trợ vốn vay, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng) đang từng bước tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trao đổi với báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh việc thay đổi tư duy sản xuất, phát huy nội lực người dân là yếu tố quan trọng để giảm nghèo bền vững.

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

TPO - Từ nghề dệt thổ cẩm, làm giấy dó từng đứng trước nguy cơ mai một, phụ nữ Dao Tiền ở xóm Sưng Bai, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ đang tạo ra sản phẩm phục vụ du khách và thị trường. Các tổ hợp tác giúp chị em, trong đó có người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, có thêm việc làm, thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp.

Thanh niên vùng cao phát huy nội lực, chung sức giảm nghèo bền vững

Thanh niên vùng cao phát huy nội lực, chung sức giảm nghèo bền vững

TPO - Từ hỗ trợ sinh kế, định hướng nghề nghiệp đến gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, Đoàn xã Châu Tiến (Nghệ An) đang khơi dậy tinh thần tự lực, khát vọng vươn lên của người trẻ, góp sức cùng địa phương thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

TPO - Không bắt đầu từ một sản phẩm xa lạ, Trần Ánh Việt lựa chọn khởi nghiệp bằng chính cây chè đã nuôi sống bao thế hệ người dân quê mình. Từ những đồi chè dưới chân Đông Tam Đảo đến các sản phẩm trà sáng tạo và du lịch cộng đồng, La Bằng (Thái Nguyên) đang từng bước đánh thức những giá trị bản địa, mở thêm sinh kế cho người dân.

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

TPO - Từ tiền tiết kiệm mỗi ngày nuôi heo đất đến mô hình “Mỗi chi bộ đồng hành cùng hộ dân thoát nghèo”, xã Ea M’Droh (tỉnh Đắk Lắk) đang biến tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành những hành động thiết thực. Không chỉ hỗ trợ nhà ở, cây trồng, vật nuôi, các mô hình còn tạo điểm tựa sinh kế, tiếp thêm động lực để người nghèo chủ động vươn lên, hướng đến giảm nghèo bền vững.

Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

TPO - Từ những nét vẽ sáp ong, sắc chàm trên vải lanh đến những đường thêu tỉ mỉ, nghề thủ công truyền thống của người Mông ở Tà Xùa (tỉnh Sơn La) đang dần được hồi sinh. Với tâm huyết và sự sáng tạo, chị Mùa Thị Tháy, Chủ tịch Hội LHPN xã Tà Xùa, đã vận động hội viên gìn giữ nghề, phát triển sản phẩm phục vụ du lịch, tạo sinh kế, giúp phụ nữ vươn lên thoát nghèo.