Khởi nghiệp "0 đồng"
Xã Hoàng Su Phì, tỉnh Tuyên Quang mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Vinh Quang và các xã Bản Luốc, Ngàm Đăng Vài, Tụ Nhân, Đản Ván từ ngày 1/7/2025. Tính đến tháng 10/2025, xã có 39 thôn, trong đó 84,6% số thôn thuộc vùng đặc biệt khó khăn.
Ở thôn Bản Luốc, xã Hoàng Su Phì, Vương Quang Bình (SN 1997) là một trong số ít thanh niên lựa chọn ở lại quê hương phát triển kinh tế bằng mô hình chăn nuôi. Bình học ngành kinh tế tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và trở về quê ngay sau khi ra trường. Anh không lựa chọn hướng đi xin vào các cơ quan nhà nước hay các doanh nghiệp địa phương mà mong muốn tự khởi nghiệp.
Nhận thấy nhu cầu tiêu thụ thịt lợn, thịt gà tại địa phương khá lớn nhưng giá thành cao, anh quyết định đầu tư chăn nuôi. Thế nhưng, hành trang lập nghiệp của chàng cử nhân trẻ gần như chỉ có kiến thức học được trên giảng đường và quyết tâm làm kinh tế trên quê hương.
Chia sẻ với phóng viên Tiền Phong, Bình cho biết: “Lúc đấy, em không có đồng nào trong tay. 50 triệu đồng vốn ban đầu đều phải đi vay người thân. Em cũng cẩn trọng và chỉ bắt đầu nuôi khoảng 100 con gà. Sau khi có kinh nghiệm, em sẽ lấy tiền lãi tiếp tục đầu tư chuồng trại, mở rộng quy mô”.
Kiến thức chuyên ngành giúp Bình có nền tảng nhất định, nhưng khi bắt tay vào chăn nuôi, anh nhận ra kinh nghiệm thực tế mới là điều mình còn thiếu. Không có người hướng dẫn thường xuyên, chàng trai trẻ tự tìm hiểu qua sách vở, tài liệu, đồng thời học hỏi những hộ đã có kinh nghiệm chăn nuôi.
Từ đàn gà đầu tiên, Bình từng bước mở rộng quy mô, kết hợp nuôi gà thịt, lợn trắng và lợn sinh sản. Sau khoảng 3 năm gây dựng, mỗi lứa anh duy trì khoảng 600-700 con gà, thời gian nuôi khoảng 3 tháng rưỡi. Gà khi xuất chuồng đạt trọng lượng bình quân khoảng 2,5kg/con; đàn lợn mỗi đợt xuất bán khoảng 10-12 con.
Theo Bình, tổng sản lượng chăn nuôi cả năm ước khoảng 3.000 con. Riêng lứa vừa xuất bán gần đây, doanh thu đạt khoảng 170-180 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, mô hình đem lại thu nhập bình quân khoảng 9-10 triệu đồng mỗi tháng.
Đáng chú ý, phần lớn công việc tại trang trại hiện do Bình tự đảm nhiệm, từ chăm sóc vật nuôi, theo dõi dịch bệnh đến tìm kiếm đầu ra. Anh chủ động kết nối với các đầu mối tiêu thụ tại khu vực thị trấn Hoàng Su Phì, thay vì chỉ trông chờ thương lái đến thu mua.
Về quê khởi nghiệp là “dũng cảm”
Con đường khởi nghiệp của Bình không phải lúc nào cũng thuận lợi. Cuối năm 2023, đàn gà bỗng lăn ra chết quá nửa: “Đàn gà chết gần 30%, lúc đấy cũng nản lắm. Có đợt mất gần nửa đàn, nguy cơ mất vốn, không biết lấy đâu ra tiền để tiếp tục”, Bình nhớ lại.
Sau thất bại đó, Bình nhận ra mình đã sử dụng giống gà không rõ nguồn gốc, lúc bé chúng sinh trưởng bình thường nhưng khi lớn lên sẽ chết hàng loạt mà không thuốc men nào cứu chữa được. Để khôi phục sản xuất, ngoài khoản vay từ người thân, Bình tiếp tục tiếp cận nguồn vốn vay hỗ trợ giải quyết việc làm của Ngân hàng Chính sách xã hội.
Trong đó, có khoản vay 100 triệu đồng giúp anh đầu tư lại chuồng trại, mua con giống và thức ăn chăn nuôi. Hiện tổng số vốn vay phục vụ sản xuất của Bình đã vượt 200 triệu đồng. Áp lực vốn vẫn luôn hiện hữu, bởi chăn nuôi cần nguồn tiền duy trì liên tục, trong khi giá thức ăn, con giống và đầu ra thường xuyên biến động.
Trang trại của Bình cách trung tâm xã khoảng 10km, cách đường tỉnh (ĐT.177) khoảng 500-600m. Đường vào có đoạn dốc, xe tải không thể chở đủ tải trọng, nguyên nhân này cũng khiến chi phí tăng lên.
Không chỉ đường vận chuyển, địa hình đồi núi và khoảng cách đến các đầu mối cung ứng cũng tạo thêm áp lực cho hoạt động chăn nuôi. Với một mô hình phải thường xuyên nhập con giống, thức ăn và xuất bán vật nuôi, chi phí vận chuyển dù không quá lớn ở từng chuyến nhưng tích lũy qua nhiều lứa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Trong khi đó, người chăn nuôi nhỏ lẻ như Bình thường khó có lợi thế về giá khi mua vật tư với số lượng hạn chế.
Bởi vậy, bài toán của Bình không chỉ là tăng số lượng đàn vật nuôi, mà còn phải kiểm soát chi phí, lựa chọn con giống và duy trì đầu ra ổn định. Sau lần thất bại vì con giống kém chất lượng, anh thận trọng hơn trong khâu lựa chọn nhà cung cấp. Đây cũng là kinh nghiệm mà Bình cho rằng người mới bắt đầu chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý: không nên chỉ nhìn vào giá rẻ mà bỏ qua nguồn gốc, chất lượng con giống và khả năng kiểm soát dịch bệnh.
Tâm sự với phóng viên, Bình kể, quyết định trở về quê lập nghiệp sau khi tốt nghiệp đại học không hẳn là lựa chọn dễ dàng. Với tấm bằng kinh tế, có thể ở lại phố thị, tìm một công việc văn phòng ổn định thay vì trở về vùng quê còn nhiều khó khăn để làm công việc chăn nuôi vốn vất vả, nhiều rủi ro.
Ở Hoàng Su Phì, 50 triệu đồng không phải khoản vốn nhỏ. Đó có thể là thành quả tích cóp sau 3-4 năm làm lụng vất vả trên những thửa ruộng bậc thang của một gia đình. Bởi vậy, quyết định vay mượn số tiền ấy để bắt đầu chăn nuôi cũng đồng nghĩa Bình đặt cược vào lựa chọn của mình.
Bình cho hay, anh cũng không quá bận tâm trước những lời bàn tán xung quanh. “Người ta có ý kiến thì cũng không nói, có nghĩa là người ta nhìn thấy mình làm được thì người ta cũng chẳng dám nói, chắc thế”, Bình chia sẻ.
Động lực duy nhất để Bình trở về xuất phát từ việc nhận thấy quê hương còn nhiều khó khăn và muốn góp sức xây dựng nơi mình sinh ra. Những kiến thức kinh tế được học ở trường cũng trở thành lợi thế khi bắt tay vào sản xuất. Thay vì đầu tư theo cảm tính, Bình tìm hiểu nhu cầu thị trường, xem mặt hàng nào đang cần, còn thiếu để tính toán hướng chăn nuôi. “Mình không phải làm tù mù mà có tính toán trước”, Bình nói.
Anh Hoàng Văn Ngọc, Bí thư Đoàn xã Hoàng Su Phì, cho biết Bình là một trong số ít thanh niên học xong đại học trở về quê lập nghiệp. Theo anh Ngọc, địa bàn còn nhiều khó khăn, giao thông cách trở, địa hình đồi núi, đá khiến việc phát triển sản xuất không dễ dàng. Bởi vậy, lựa chọn của Bình là điều đáng ghi nhận, có thể trở thành mô hình tham khảo cho thanh niên địa phương. “Đoàn xã đã hỗ trợ Bình tiếp cận các nguồn vốn vay để phát triển kinh tế. Mô hình của Bình hiện cũng được một số thanh niên trong xã quan tâm, học hỏi”, anh Ngọc chia sẻ.
Chia sẻ về kế hoạch thời gian tới, Bình cho biết trang trại hiện vẫn sử dụng thức ăn công nghiệp là chủ yếu nhằm rút ngắn thời gian nuôi và giảm công chăm sóc. Tuy nhiên, anh dự định từng bước chuyển hướng sang chăn nuôi theo hướng xanh, hạn chế thức ăn công nghiệp và kháng sinh, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng đến mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững và thân thiện với môi trường.
Trước mắt, với quy mô đàn hiện tại, Bình sẽ điều chỉnh khẩu phần ăn ở giai đoạn cuối, tăng sử dụng ngô, lúa và các loại thức ăn phù hợp. Theo anh, cách làm này có thể khiến chi phí tăng, thời gian nuôi kéo dài hơn, nhưng kỳ vọng giúp cải thiện chất lượng thịt trước khi đưa ra thị trường, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và sự quan tâm của người tiêu dùng.
