Sẽ phải hứng hậu quả
Người giàu nhất thế giới hy vọng có thể bảo vệ quyền kiểm soát Quốc hội của đảng Cộng hòa và cứu vãn ông Ken Paxton - ứng cử viên Thượng viện của đảng tại Texas khi đang vướng nhiều tranh cãi. Thế nhưng, đảng Dân chủ lại giành được đa số áp đảo ngoài dự đoán tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện, còn ông Paxton bị đối thủ trẻ tuổi James Talarico đánh bại với cách biệt lớn. Ông Talarico dường như là ứng cử viên đảng Dân chủ khiến ông Musk khó chịu hơn bất kỳ ai khác.
Khi kết quả thảm hại trở nên rõ ràng, ông Musk đã xóa bài đăng trên mạng xã hội X với nội dung kêu gọi cử tri đảng Cộng hòa đi bỏ phiếu, đồng thời cố gắng dùng những câu đùa để che đậy thất bại nặng nề của mình trong đêm bầu cử. Sáng sớm 4/11, ông viết: “Có vẻ những tia laser từ không gian của tôi lần này không hoạt động rồi”.
Sau thất bại chấn động, giờ đây gần như chắc chắn ông sẽ phải đối mặt với sự giám sát điều tra và áp lực tài chính từ phe Dân chủ cũng như các quan chức cấp cao của bang Texas - nơi ông sinh sống và điều hành nhiều doanh nghiệp của mình.
Ông Musk đã chuyển từ California đến Texas để thoát khỏi môi trường quản lý chặt chẽ tại bang này. Nhưng chẳng bao lâu nữa, ông sẽ bị giám sát bởi một thượng nghị sĩ từng tuyên bố muốn “đánh thuế các nghìn tỷ phú đến mức họ biến mất khỏi đời sống kinh tế”.
Ông Musk là nhà tài trợ lớn nhất của đảng Cộng hòa, nhưng ảnh hưởng chính trị của ông đang bị đặt dấu hỏi nghiêm trọng.
Bằng cách nào ông rơi vào tình cảnh này là câu chuyện về một vị tỷ phú khó đoán. Ông chưa bao giờ phủ nhận hoàn cảnh bất lợi của đảng Cộng hòa trong năm nay, nhưng đồng thời vẫn thể hiện sự lạc quan thường thấy, rằng ông có thể giúp đảng này vượt qua trở ngại để giành chiến thắng.
Theo New York Times, gần 30 người am hiểu hoạt động chính trị của ông Musk đã kể lại cách ông quyết định chi tiêu nhiều đến vậy cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, những căng thẳng giữa đội ngũ của ông và các cố vấn của Tổng thống Donald Trump, cũng như việc triển khai hàng loạt chiến lược khác nhau nhưng vẫn thất bại.
Hiện nay, trong mạng lưới thân cận của ông Musk đã xuất hiện những lời đổ lỗi qua lại về trách nhiệm dẫn đến thất bại, và liệu ông có nên chi quá nhiều tiền hay không, đặc biệt là tại Texas.
Một số cố vấn của siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) America PAC do ông Musk hậu thuẫn từng đề xuất tổ chức này tập trung nhiều hơn vào việc thuyết phục cử tri mới ủng hộ ứng viên, thay vì chỉ tập trung vận động những cử tri từng bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa tiếp tục đi bầu.
Tuy nhiên, trong các trao đổi riêng, ông Musk đã bác bỏ lập luận này. Ông cho rằng việc chi tiền để thuyết phục người Mỹ bỏ phiếu cho một ứng cử viên cụ thể là lãng phí. Đã có rất nhiều tổ chức khác làm việc đó. Theo ông, hiệu quả đầu tư thực sự đến từ việc đưa cử tri đi bỏ phiếu thông qua các đội ngũ vận động trực tiếp đến từng nhà - lĩnh vực mà ông Musk tin rằng mình làm tốt hơn bất kỳ ai khác.
Nhiều cuộc bầu cử được quyết định bởi tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu, nhưng năm nay thì không.
Thất thường và đầy thất vọng
Theo New York Times, bài phát biểu chiến thắng mà ông Paxton đã chuẩn bị có lời cảm ơn đặc biệt gửi đến ông Musk. Dĩ nhiên, lời cảm ơn đó cuối cùng đã không có cơ hội được đọc.
CEO của Tesla và SpaceX trải qua năm 2025 đầy biến động về chính trị. Ông từng là cố vấn có ảnh hưởng lớn tại Nhà Trắng của Tổng thống Trump trước khi 2 người xảy ra bất hòa nghiêm trọng.
Đến đầu năm nay, quan hệ giữa ông Musk và ông Trump được cải thiện, nhưng ngay cả các cố vấn của ông Musk cũng không rõ liệu ông có thực sự định bỏ công sức để giúp đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hay không.
Trong những tháng đầu năm nay, ông Musk không mấy đồng điệu với các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa. Ông đã kích động một làn sóng chỉ trích Thượng nghị sĩ John Thune của bang South Dakota - lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện, vì ông Thune không thúc đẩy thông qua dự luật nhằm siết chặt các quy định về bầu cử.
Tại cuộc gặp hồi tháng 1 ở nhà máy Tesla, ông Thune giải thích với ông Musk rằng ông không có đủ phiếu để thông qua dự luật này. Hai người am hiểu cuộc thảo luận cho biết cuộc gặp dường như diễn ra tốt đẹp. Tuy nhiên, ông Musk vẫn tiếp tục chiến dịch công kích trên mạng.
Trong các cuộc trò chuyện riêng tư, ông Musk liên tục thay đổi quan điểm về việc có chi mạnh tay cho chính trị hay không.
Ông vẫn bị ám ảnh với cuộc bầu cử tư pháp tại Wisconsin năm 2025. Khi đó, vị tỷ phú đã chi 47 triệu USD nhưng ứng cử viên mà ông ủng hộ vẫn thất bại. Bài học mà ông Musk rút ra là không nên để bản thân trở thành gương mặt đại diện cho các chiến dịch tranh cử của mình.
Đầu năm nay, ông nói với một tỷ phú khác rằng ông không lạc quan lắm về vị thế chính trị của đảng Cộng hòa, cũng như triển vọng của đảng này trong năm 2028.
Trong suốt cả năm, ông dường như không muốn nói nhiều về cuộc bầu cử giữa kỳ, ngoài việc bày tỏ lo ngại rằng một chính trị gia cánh tả như Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez của New York cuối cùng có thể trở thành tổng thống.
Ông cũng có những quyết định rất thất thường.
Tháng 1 năm nay, ông Musk quyên góp 10 triệu USD để ủng hộ Nate Morris - ứng cử viên gần như không có cơ hội giành ghế Thượng viện tại Kentucky. Quyết định này khiến chính đội ngũ của ông bất ngờ vì không hề được báo trước.
Một số người thân cận với ông Musk cho rằng khoản quyên góp dành cho ông Morris - bạn của Phó Tổng thống JD Vance, là sai lầm. Ông Morris sau đó đã rút khỏi cuộc đua trước khi cuộc bầu cử sơ bộ diễn ra.
Hồi tháng 5, khi ông Musk đang ngồi trên chuyên cơ Không lực Một trong chuyến thăm Trung Quốc, James Blair - cố vấn chính trị hàng đầu của ông Trump, bày tỏ hy vọng vị tỷ phú sẽ một lần nữa giúp đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, 2 người am hiểu cuộc trao đổi cho biết.
Ông Musk trả lời rằng ông sẵn sàng tham gia vòng 2, đồng thời bảo ông Blair gửi cho mình những ý tưởng cụ thể.
Ông Blair phác thảo đề xuất về chương trình vận động tranh cử do ông Musk dẫn dắt, tập trung vào việc gõ cửa từng nhà, với chi phí khoảng 100 triệu USD.
Đội ngũ của ông Musk vô cùng bất ngờ. Số tiền đó có thể chỉ là khoản tiền nhỏ đối với ông Musk, người sở hữu khối tài sản hàng trăm tỷ USD, nhưng lại vượt xa mức chi tiêu mà America PAC dự định ban đầu.
Cuối cùng, ông Musk đồng ý. Tuy nhiên, đôi khi đội ngũ của Musk cảm thấy thất vọng, đôi lúc cảm thấy bị lợi dụng. Họ cũng cho rằng dữ liệu thăm dò của MAGA Inc. – siêu uỷ ban hành động chính trị của ông Trump, thiếu nhất quán và triển khai hoạt động tại các cuộc đua chính trị quá chậm chạp.
Dốc toàn lực vào Texas
Đội ngũ của ông Musk nhận thấy xu hướng chính trị tại Texas đang thay đổi, và ông rơi vào tình thế phải lựa chọn.
Ông gần như không quen biết ông Paxton, và 2 người hầu như chẳng nói chuyện với nhau. Thế nhưng, ông Musk ngày càng bị ám ảnh bởi ông James Talarico. Liệu ông có nên bỏ ra cả một gia tài để đánh bại ông Talarico?
Vào giữa tháng 8, đội ngũ của ông Paxton đang ở trong tình thế tuyệt vọng và cần tiền ngay lập tức. Ông gặp rất nhiều khó khăn trong việc gây quỹ, trong khi phải đối đầu với ứng cử viên đảng Dân chủ có năng lực gây quỹ mạnh nhất cả nước. Đối thủ liên tục dội bom ông bằng những quảng cáo tiêu cực.
Ông Sam Cooper - người đứng đầu super PAC của ông Paxton, đã tổ chức một sự kiện gây quỹ cùng với ông Paxton và Thượng nghị sĩ Ted Cruz của Texas.
Mặc dù ký những tấm séc có giá trị thuộc hàng lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử chính trị Mỹ, ông Musk vẫn giữ khoảng cách với ứng viên.
Đội ngũ của ông Musk tin rằng khoản tiền chi cho chiến dịch của ông Paxton đã phát huy tác dụng, và giúp giảm 10 điểm phần trăm chỉ số thiện cảm dành cho ông Talarico.
Một số đồng minh của ông Musk lo ngại về những gì có thể xảy ra với các công ty của ông nếu Thống đốc Greg Abbott và các quan chức cấp cao khác của đảng Cộng hòa tại Texas thất bại trong cuộc bầu cử tái nhiệm.
Tuy nhiên, ông Abbott, ông Patrick và tất cả các ứng cử viên đảng Cộng hòa khác tranh cử các chức vụ trên toàn bang Texas đều thất bại.
Khi ngày bầu cử đến gần, ông Musk và đội ngũ của ông nhận ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã trở thành một cuộc trưng cầu dân ý không thể tránh khỏi về Tổng thống Trump và những chính sách trong nhiệm kỳ thứ 2 của ông, đặc biệt là quyết định phát động chiến tranh với Iran.
