Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đam Rông 2 tập trung lồng ghép các nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt chú trọng nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số. Từ hỗ trợ cây, con giống, vốn vay ưu đãi đến chuyển giao khoa học kỹ thuật, địa phương từng bước tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển sản xuất, vươn lên thoát nghèo.
Trao đổi với PV báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 chia sẻ về những chuyển biến trong công tác giảm nghèo, các mô hình sinh kế và giải pháp giúp người dân nâng cao thu nhập, hạn chế nguy cơ tái nghèo.
Giảm nghèo phải bắt đầu từ thay đổi cách nghĩ, cách làm
PV: Thưa ông, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác giảm nghèo tại xã Đam Rông 2 có những chuyển biến nổi bật nào?
Ông Nguyễn Văn Chính: Từ ngày 1/7/2025, xã Đam Rông 2 chính thức đi vào hoạt động trên cơ sở hợp nhất hai xã Rô Men và Liêng Srônh của huyện Đam Rông trước đây.
Sau sắp xếp, địa bàn quản lý rộng hơn, trong khi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 75% dân số. Một bộ phận người dân, đặc biệt là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số từ các tỉnh miền núi phía Bắc đến sinh sống tại những tiểu khu, khu vực rừng sâu từ trước năm 2010, vẫn gặp nhiều khó khăn về sinh kế và điều kiện sống.
Ngay khi đi vào hoạt động, UBND xã đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, lồng ghép các nguồn lực, trong đó xác định giảm nghèo bền vững là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng nỗ lực của người dân, công tác giảm nghèo đã đạt những kết quả tích cực. Năm 2024, toàn xã có 346 hộ nghèo và cận nghèo, chiếm 8,05%. Đến năm 2025, con số này giảm xuống còn 249 hộ, chiếm 5,79%.
Theo kết quả rà soát năm 2026, toàn xã có 4.084 hộ với 17.931 nhân khẩu. Số hộ nghèo và cận nghèo còn 156 hộ, chiếm 3,82%; trong đó có 53 hộ nghèo và 103 hộ cận nghèo. Như vậy, so với năm 2025, địa phương giảm được 93 hộ nghèo và cận nghèo, tương ứng mức giảm 1,97 điểm phần trăm, vượt mục tiêu Nghị quyết Đảng bộ xã đề ra là giảm từ 1,5-1,7 điểm phần trăm và chỉ tiêu UBND tỉnh giao là giảm 63 hộ.
Điều đáng mừng không chỉ nằm ở những con số mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức và cách làm kinh tế của người dân. Nhiều hộ đã chủ động hơn trong sản xuất, từng bước tiếp cận khoa học kỹ thuật, cải thiện thu nhập và điều kiện sống.
PV: Mặc dù tỷ lệ hộ nghèo giảm, nhưng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn chiếm phần lớn số hộ nghèo, cận nghèo. Theo ông, đâu là những rào cản lớn nhất khiến người dân khó thoát nghèo bền vững?
Ông Nguyễn Văn Chính: Hiện toàn xã có 3.072 hộ đồng bào dân tộc thiểu số với 14.818 nhân khẩu. Trong tổng số 156 hộ nghèo và cận nghèo, có đến 150 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 96,15%.
Qua rà soát thực tế, chúng tôi nhận thấy khó khăn lớn nhất vẫn là điều kiện sản xuất và khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển kinh tế. Nhiều hộ thiếu đất sản xuất hoặc có đất nhưng chất lượng đất chưa tốt, vườn cây già cỗi, năng suất thấp. Trong khi đó, điều kiện tài chính hạn chế khiến người dân khó đầu tư giống mới, cải tạo vườn cây, mua sắm máy móc và áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp.
Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn duy trì phương thức sản xuất truyền thống, chưa mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi hoặc ứng dụng khoa học kỹ thuật. Điều này khiến năng suất và hiệu quả kinh tế chưa cao.
Một khó khăn khác là tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề còn thấp, việc làm chủ yếu phụ thuộc vào mùa vụ nông nghiệp, thiếu ngành nghề phụ để tạo thêm thu nhập. Ngoài ra, biến đổi khí hậu, thiên tai và giá cả nông sản biến động cũng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, nhất là những hộ mới thoát nghèo.
Chúng tôi xác định muốn giảm nghèo bền vững thì phải giải quyết đồng thời những khó khăn này. Quan trọng nhất là giúp người dân thay đổi tư duy, chủ động phát triển sản xuất, thay vì chỉ trông chờ vào các chính sách hỗ trợ.
Lấy nông nghiệp làm bệ đỡ, tạo sinh kế bền vững
PV: Đam Rông 2 có thế mạnh về nông nghiệp, thời gian qua, địa phương đã triển khai những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi nào để giúp người dân nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo?
Ông Nguyễn Văn Chính: Chúng tôi xác định nông nghiệp vẫn là bệ đỡ quan trọng của kinh tế địa phương, đồng thời là lĩnh vực có nhiều dư địa để tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Thời gian qua, xã đã tập trung lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn kinh phí khuyến nông và các chính sách hỗ trợ để triển khai những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và khả năng của từng nhóm hộ.
Trong đó, địa phương khuyến khích người dân chuyển đổi những diện tích cà phê già cỗi, năng suất thấp sang tái canh bằng giống cà phê cao sản, ghép cải tạo vườn cây; phát triển sầu riêng, trồng xen sầu riêng với cà phê, trồng dâu nuôi tằm, nuôi cá nước lạnh, bò sinh sản và dê thương phẩm.
Quan điểm của chúng tôi là không áp dụng một mô hình chung cho tất cả hộ dân. Mỗi gia đình có điều kiện đất đai, lao động và nguồn lực khác nhau nên phải lựa chọn phương án sinh kế phù hợp.
Điều quan trọng không phải chuyển đổi cây trồng, vật nuôi theo phong trào mà phải tính đến hiệu quả kinh tế, khả năng chăm sóc và thị trường tiêu thụ. Có như vậy, người dân mới duy trì được nguồn thu nhập ổn định, hạn chế nguy cơ tái nghèo.
Thực tế, nhiều hộ dân trên địa bàn đã chủ động chuyển đổi sản xuất, phát triển những mô hình kinh tế mới. Đây là tín hiệu tích cực để địa phương tiếp tục nhân rộng những cách làm hiệu quả.
PV: Nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia và tín dụng chính sách đóng vai trò như thế nào trong quá trình giảm nghèo? Địa phương làm gì để nguồn vốn đến đúng người, phát huy hiệu quả?
Ông Nguyễn Văn Chính: Có thể nói, nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia và tín dụng chính sách xã hội là một trong những đòn bẩy quan trọng giúp người dân phát triển sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo.
Thông qua các chương trình hỗ trợ, nhiều hộ dân có thêm điều kiện mua cây, con giống, phân bón, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, chúng tôi xác định việc hỗ trợ vốn chỉ thực sự hiệu quả khi người dân biết sử dụng đúng mục đích, phù hợp với năng lực sản xuất và điều kiện thực tế của gia đình.
Vì vậy, UBND xã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ với tổ chức chính trị - xã hội, thôn và người dân trong quá trình rà soát, bình xét đối tượng thụ hưởng, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định. Cùng với đó, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây trồng, vật nuôi, giúp các hộ sử dụng nguồn vốn hiệu quả.
Chúng tôi không muốn người dân chỉ nhận được một khoản hỗ trợ rồi tiếp tục sản xuất theo cách cũ. Điều quan trọng hơn là giúp họ có kiến thức, kỹ năng và khả năng tổ chức sản xuất để từng bước tự chủ về kinh tế.
Từ sản xuất nhỏ lẻ đến liên kết chuỗi giá trị
PV: Với thế mạnh về cà phê, sầu riêng và dâu tằm, xã có giải pháp gì để người dân không chỉ thoát nghèo mà còn làm giàu bền vững từ nông nghiệp?
Ông Nguyễn Văn Chính: Định hướng của chúng tôi là từng bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có liên kết, gắn với nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị nông sản.
Trước hết, xã tập trung phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh tăng cường tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, hướng đến những tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP. Đồng thời, địa phương quan tâm xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm nông nghiệp chủ lực, nhất là cà phê và sầu riêng.
Chúng tôi cũng xác định cần phát huy vai trò của các tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc liên kết sản xuất, sơ chế, chế biến và tiêu thụ nông sản. Thông qua việc lồng ghép các nguồn lực, nhất là nguồn kinh phí từ chương trình mục tiêu quốc gia, xã sẽ tiếp tục hỗ trợ các chủ thể liên kết và nông hộ tham gia chuỗi giá trị.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng mã số vùng trồng, chuẩn hóa quy trình sản xuất, bảo đảm truy xuất nguồn gốc để nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng tiếp cận thị trường của nông sản địa phương. Mục tiêu lâu dài là giúp người dân không chỉ bán được sản phẩm mà còn nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất sản xuất, từ đó cải thiện thu nhập và phát triển kinh tế bền vững.
PV: Bên cạnh chính sách hỗ trợ, vai trò của cán bộ, đảng viên, trưởng thôn và người có uy tín được phát huy như thế nào để thay đổi tư duy giảm nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số?
Ông Nguyễn Văn Chính: Đối với địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số như Đam Rông 2, vai trò của cán bộ, đảng viên, trưởng thôn và người có uy tín rất quan trọng.
Chúng tôi nhận thấy muốn người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm thì trước hết phải tạo được niềm tin. Việc tuyên truyền không thể chỉ dừng lại ở các cuộc họp mà cần gắn với những mô hình thực tế, những hộ sản xuất hiệu quả ngay tại địa phương.
Vì vậy, UBND xã đã phân công cán bộ, công chức, các cơ quan, đơn vị phụ trách, hỗ trợ những hộ có hoàn cảnh khó khăn, nhất là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các buổi gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm tại vườn, rẫy và việc giới thiệu những mô hình kinh tế hiệu quả, người dân có điều kiện trực tiếp tìm hiểu, học hỏi và áp dụng vào sản xuất.
Bên cạnh đó, xã đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, biểu dương những cá nhân, hộ gia đình tiêu biểu trong phát triển kinh tế, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.
Chúng tôi cho rằng, khi cán bộ, đảng viên và người có uy tín thực sự gần dân, sát dân, hiểu được khó khăn của từng hộ thì việc vận động, hỗ trợ giảm nghèo sẽ thiết thực và hiệu quả hơn.
Quan trọng nhất là khơi dậy ý chí tự lực, giúp người dân nhận thấy mình chính là chủ thể của quá trình thoát nghèo. Chính sách của Nhà nước tạo điều kiện, nhưng sự chủ động và nỗ lực của mỗi gia đình mới là nền tảng để giảm nghèo bền vững.
PV: Xin cảm ơn ông!