Theo báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 kéo dài sang năm 2026 và vốn được Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026 để thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh là hơn 2.276 tỷ đồng.
Đến nay, tỉnh đã phân bổ hơn 1.967 tỷ đồng, trong đó: Phân bổ cho chương trình giai đoạn 2021- 2025 là gần 1.355 tỷ đồng; chương trình giai đoạn 2026 - 2030 là gần 613 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính đến ngày 5/10, tổng số vốn đã giải ngân mới đạt hơn 567 tỷ đồng, tương đương 28,8% số vốn đã phân bổ.
Trong đó, vốn đầu tư mới đạt 19,8%, vốn sự nghiệp đạt 36,4%. Ở cấp tỉnh, tỷ lệ giải ngân vốn sự nghiệp đạt 24,6%, vốn đầu tư đạt 38,4%; cấp xã lần lượt đạt 39,4% và 21,6%.
Với khối lượng vốn còn lại rất lớn trong khi thời gian thực hiện chỉ còn chưa đầy 3 tháng, Lào Cai đang yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng tốc giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia, tránh để nguồn lực đã được bố trí nhưng không thể đưa vào thực tế.
Nguồn vốn trên được triển khai cho nhiều chương trình mục tiêu quốc gia, gồm xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa và phòng, chống ma túy.
Đây là những chương trình có phạm vi tác động rộng, trong đó nguồn vốn được phân bổ để thực hiện nhiều dự án, chính sách và nhiệm vụ tại cơ sở.
Tại Lào Cai, quá trình triển khai còn gặp nhiều vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hồ sơ, xác định khối lượng, thanh toán, quyết toán, bố trí tái định cư, thủ tục đất đai, bồi thường và hồ sơ pháp lý. Một số dự án còn chịu tác động bởi hạ tầng kỹ thuật kết nối, biến động giá vật liệu hoặc khó khăn trong xác định đối tượng thụ hưởng đối với các nội dung sử dụng kinh phí sự nghiệp.
Đáng chú ý, tỉnh hiện còn gần 309 tỷ đồng chưa phân bổ. Trong số này, gần 167 tỷ đồng được xác định đã hết nhiệm vụ chi, hết đối tượng hoặc không đủ điều kiện thực hiện. Tỉnh Lào Cai yêu cầu rà soát để thu hồi, điều chỉnh và phân bổ lại cho những nhiệm vụ, đơn vị, địa phương đủ thủ tục và có khả năng giải ngân ngay trong năm 2026.
Mục tiêu được đặt ra là toàn bộ số vốn giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài sang năm 2026 phải được giải ngân 100% trước ngày 31/12, không để bị thu hồi, hủy dự toán do nguyên nhân chủ quan.
Từ 28,8% lên tối thiểu 75% trong tháng 10
Trước tiến độ giải ngân hiện tại, sáng 8/10, UBND tỉnh Lào Cai tổ chức họp trực tiếp kết hợp trực tuyến với các sở, ngành, địa phương rà soát tiến độ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026. Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị, địa phương tập trung hoàn thành cao nhất kế hoạch vốn năm 2026.
Theo yêu cầu của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân chung toàn tỉnh tối thiểu phải đạt 75%; hết tháng 11 đạt tối thiểu 85% và đến ngày 31/12 đạt tối thiểu 95%. Riêng nguồn vốn kéo dài phải hoàn thành 100%.
Các cơ quan thường trực chương trình mục tiêu quốc gia được yêu cầu chịu trách nhiệm về tiến độ thực hiện chương trình được giao phụ trách, trực tiếp đôn đốc những đơn vị, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp thay vì chỉ ban hành văn bản nhắc tiến độ.
Các xã, phường chưa giải ngân hoặc có tỷ lệ giải ngân dưới 10% phải báo cáo, giải trình bằng văn bản về nguyên nhân, trách nhiệm và cam kết lộ trình giải ngân, gửi Sở Tài chính trước ngày 15/10.
Sở Tài chính được giao theo dõi tiến độ giải ngân hằng tuần đến từng đơn vị, địa phương; kịp thời báo cáo UBND tỉnh Lào Cai những trường hợp không đạt tiến độ theo cam kết. Việc phân bổ vốn giai đoạn 2026 - 2030 cũng được yêu cầu rà soát kỹ, bảo đảm tập trung, không dàn trải; những đơn vị có năng lực giải ngân kém sẽ không được bố trí vốn.
Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai cũng yêu cầu các sở, ngành liên quan tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong lĩnh vực được giao; Kho bạc Nhà nước khu vực IX phối hợp với Sở Tài chính, chủ đầu tư và chính quyền cơ sở hướng dẫn, kiểm soát, thanh toán kịp thời những hồ sơ đầy đủ, hợp lệ.
Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh, giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Người đứng đầu các sở, ngành, xã, phường phải trực tiếp vào cuộc, phân công rõ người, rõ việc, rõ thời hạn và mục tiêu.
Mục tiêu cuối cùng được tỉnh đặt ra là sử dụng hết và hiệu quả nguồn lực Trung ương đã bố trí cho Lào Cai, thay vì để vốn chậm được đưa vào các chương trình, dự án tại cơ sở.
