Vị trí trạm sóng phủ rộng nhưng hiểm trở
Ở địa hình miền núi, vị trí đặt trạm quyết định vùng phủ. Trạm phải đủ cao để tín hiệu vượt qua những lớp núi che chắn, bao phủ khu dân cư nằm rải rác phía dưới.
Theo anh Ngô Văn Thái, kỹ sư thiết kế vô tuyến Viettel, yêu cầu ấy thường đưa đội khảo sát đến những vị trí khó tiếp cận. “Những vị trí đảm bảo được độ tối ưu cho trạm thường nằm ở những đỉnh núi. Con người di chuyển lên trạm còn rất khó khăn, chưa nói đến vận chuyển vật tư, cấu kiện”, anh Thái nói.
Xóm Khên Lền, xã Yên Thổ, tỉnh Cao Bằng là một điểm như vậy. Nơi đây nằm giữa những lớp đồi núi nối tiếp, địa hình chia cắt và chưa có điện lưới. Trong những ngôi nhà phía dưới, điện thoại thường không bắt được tín hiệu ổn định. Muốn gọi cho người thân hoặc kết nối Internet, người dân phải lên mỏm đất cao ở đầu xóm để tìm sóng.
Một trạm phát sóng đang được xây dựng tại Khên Lền. Nhưng trước khi có sóng ổn định, đội triển khai phải giải các bài toán về vị trí, vận chuyển, nguồn điện và thời tiết. Sau khi xác định vị trí phù hợp, công việc tiếp theo là đưa hàng tấn vật tư, thiết bị tới công trường.
Anh Lương Thành Nhân, nhân viên Phòng Hạ tầng Viettel Cao Bằng, cho biết: “Không chỉ riêng Khên Lền, nơi nào xe có thể đi được thì ưu tiên vận chuyển vật tư bằng xe. Với những khu vực xe không thể tiếp cận, anh em phải dùng máy tời, sức người hoặc tự chế các phương tiện phù hợp để đưa vật tư đến nơi thi công”.
Đưa được vật tư lên điểm trạm mới chỉ hoàn thành một phần công việc. Đội triển khai còn phải duy trì nhân lực, thiết bị và vật tư tại địa bàn mà việc đi lại có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào. “Ở những địa bàn hiểm trở như Khên Lền, khó khăn không chỉ nằm ở việc đưa vật tư vào, mà còn là làm sao duy trì việc thi công liên tục trong suốt quá trình”, anh Nhân chia sẻ.
Thi công ở địa bàn chưa có điện lưới
Nếu địa hình quyết định cách đưa vật tư tới Khên Lền, việc chưa có điện lưới lại chi phối cách công trường vận hành. Tại những công trường thông thường, máy khoan và các thiết bị thi công có thể sử dụng trực tiếp nguồn điện tại chỗ. Ở Khên Lền, mỗi hạng mục cần đến điện đều phải có phương án cấp nguồn riêng.
“Nếu không có điện, khi gặp nền đá thì về công cụ, dụng cụ, mình không thể sử dụng máy khoan điện như ở nơi có nguồn điện sẵn. Khi đó phải chuyển sang những thiết bị khác, chẳng hạn như máy nổ cấp điện cho các thiết bị thi công”, anh Nhân cho biết.
Tuy nhiên, máy móc chưa phải biến số duy nhất. Trên những cung đường miền núi, một trận mưa cũng có thể làm đảo lộn kế hoạch đã chuẩn bị. “Chỉ cần mưa xuống là đường đã trơn, đơn vị thi công có thể không đi được, không làm được. Những cung đường vận chuyển đều ở trên đồi nên thời tiết ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ”, anh Nhân nói.
Đến nay, điểm trạm Khên Lền đã hoàn thành các bước xử lý mặt bằng, phá đá và đổ móng. Những phần việc tiếp theo gồm dựng cột, hoàn thiện đường truyền và lắp đặt thiết bị phát sóng. Nhưng tiến độ triển khai còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, khả năng vận chuyển vật tư và việc hoàn thành đồng bộ các hạng mục kỹ thuật tại điểm trạm.
Từ một điểm trạm đến bài toán xóa vùng lõm sóng
Trong năm 2026, Viettel triển khai kế hoạch xóa lõm sóng tại 23 tỉnh, thành, những khó khăn tại Khên Lền cũng cho thấy đặc thù của việc triển khai hạ tầng viễn thông tại các vùng lõm sóng, phần lớn nằm ở vùng sâu, vùng xa, nơi địa hình phức tạp và điều kiện hạ tầng còn hạn chế. Xóa vùng lõm sóng là nhiệm vụ gắn với mục tiêu của Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ viễn thông tại các địa bàn đặc biệt khó khăn. Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo Viettel rà soát vùng phủ, xây dựng phương án kỹ thuật cho từng địa bàn và triển khai 1.337 trạm phát sóng, Khên Lền là một trong những điểm đang được đẩy nhanh tiến độ.
Hết quý III/2026, 813 trạm đã phát sóng, tương đương 61% kế hoạch, qua đó phủ được 937 điểm lõm, gồm 410 thôn, bản và 527 cụm dân cư. Riêng tại Cao Bằng, Viettel triển khai kế hoạch 116 trạm, 72 trạm đã phát sóng, phủ sóng 79 điểm lõm. Khi trạm tại Khên Lền được phát sóng, dự kiến phục vụ trực tiếp 14 hộ dân trong xóm và một số hộ ở khu vực lân cận thuộc xã Yên Thổ.
Số hộ được phục vụ không nhiều, trong khi dựng trạm vùng núi vẫn cần nguồn lực không nhỏ. Theo khảo sát về hạ tầng viễn thông, chi phí đầu tư một trạm BTS có thể dao động trên dưới 1 tỷ đồng, chưa kể chi phí đường truyền. Nhìn từ góc độ kinh doanh, đây là một bài toán không có lợi nhuận, nhưng giá trị mang lại cho bà con ở vùng núi xa xôi được có cơ hội kết nối. Với người dân nơi đây, khi có sóng bà con có thể gọi điện cho người thân ngay tại nhà, nhận thông tin, cuộc gọi bất cứ lúc nào và truy cập Internet mà không phải tìm lên mỏm đất đầu xóm để hứng sóng.
Và khi những vạch sóng ổn định xuất hiện tại Khên Lền, khoảng cách giữa bản làng nhỏ giữa vùng núi Cao Bằng với thế giới bên ngoài cũng được rút ngắn thêm một bước. Với Viettel, xóa những vùng lõm sóng tại địa bàn vùng sâu, vùng xa không đơn giản chỉ là bổ sung thêm một trạm trên bản đồ mạng lưới, đó còn là cách đưa hạ tầng viễn thông tới những nơi khó tiếp cận, để người dân ở những địa bàn như Khên Lền có thêm cơ hội liên lạc, tiếp cận thông tin và sử dụng những dịch vụ số thiết yếu trong đời sống.
