Quyền biểu quyết bị pha loãng
Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã chứng khoán: PNJ) vừa bổ sung hai tờ trình vào tài liệu đại hội cổ đông bất thường năm 2026, trong đó đáng chú ý là kế hoạch phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu. Số lượng cổ phiếu này lớn hơn cả số cổ phiếu PNJ đang lưu hành là 511 triệu đơn vị, khiến thị trường đồn đoán PNJ có thể đổi chủ.
Trao đổi với PV Tiền Phong, chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng - Trưởng ngành Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM - cho biết, cần tách câu chuyện PNJ thành hai phần: Một cú sốc bảng cân đối cần tái cấp vốn và triển vọng của hoạt động kinh doanh cốt lõi. Kế hoạch phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu trước hết là một quyết định tái cấu trúc bảng cân đối, hơn là phát hành để mở rộng thông thường.
PNJ dự kiến năm nay phải trích lập khoảng 7.071 tỷ đồng liên quan chính sách thu đổi hàng hóa, khiến kế hoạch từ lãi gần 3.409 tỷ đồng chuyển thành lỗ 6.271 tỷ đồng. Nếu loại khoản dự phòng này, hoạt động kinh doanh vẫn ước lãi khoảng 800 tỷ đồng.
“Trong bối cảnh đó, phát hành tối đa 550 triệu cổ phiếu giúp đưa một lượng vốn chủ sở hữu rất lớn vào doanh nghiệp mà không làm tăng nợ vay. Nếu giả định giá phát hành quanh 27.000 - 30.000 đồng/cổ phiếu, quy mô vốn huy động lý thuyết khoảng 14.850 - 16.500 tỷ đồng. Đây mới là hạn mức tối đa, không có nghĩa chắc chắn PNJ sẽ phát hành đủ 550 triệu cổ phiếu. Số thực tế còn phụ thuộc nhu cầu vốn, đàm phán với nhà đầu tư và giá phát hành”, ông Tùng nói.
Việc phát hành thêm 550 triệu cổ phiếu sẽ đưa tổng số lên khoảng 1,061 tỷ cổ phiếu, tức vốn cổ phần tăng khoảng 108%. Một cổ đông đang sở hữu 10% nhưng không mua thêm sẽ chỉ còn khoảng 4,82% vốn điều lệ PNJ.
“Như vậy, quyền biểu quyết của cổ đông hiện hữu về lý thuyết bị pha loãng hơn một nửa. Tuy nhiên, chưa thể kết luận PNJ sẽ đổi chủ hay Hội đồng quản trị chắc chắn thay đổi. Điều quyết định là 550 triệu cổ phiếu cuối cùng được phân bổ cho ai.
Nếu một hoặc một nhóm nhà đầu tư liên quan nhận tỷ trọng đủ lớn, cán cân quyền lực có thể thay đổi đáng kể. Còn nếu phân tán cho nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp thì tác động khác hoàn toàn”, ông Tùng nói.
Có thay đổi được cục diện?
Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng khẳng định, về mặt toán học thì việc phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu chắc chắn bị pha loãng nếu không tham gia mua thêm. Hiện tại, gia đình bà Cao Thị Ngọc Dung - Chủ tịch Hội đồng quản trị PNJ - nắm khoảng 58,16 triệu cổ phiếu, tương đương 11,36% vốn điều lệ. Tuy nhiên, giảm sở hữu không đồng nghĩa tự động mất quyền kiểm soát.
“Quyền lực doanh nghiệp còn phụ thuộc cơ cấu các cổ đông khác, sự liên kết biểu quyết, thành phần Hội đồng quản trị và đặc biệt là ai mua lượng cổ phiếu phát hành mới”, ông Tùng nói.
Số tiền thu được từ đợt phát hành 550 triệu cổ phiếu, 60% số tiền huy động được sẽ dùng cho hoạt động kinh doanh trong tương lai, gắn với việc điều chỉnh chính sách thu đổi hàng hóa đã bán và dự kiến mua lại. Khoảng 20% được dùng bổ sung vốn lưu động cho hoạt động sản xuất kinh doanh, còn 20% dành cho các nhu cầu tài chính khác hoặc thanh toán các khoản vay ngắn hạn. Liệu số tiền này có giúp PNJ vượt qua cơn khủng hoảng hiện tại?
Ông Tùng cho rằng, khả năng chống chịu tài chính của PNJ sau đợt phát hành này sẽ cải thiện rất đáng kể, nhưng vốn mới chỉ giải quyết bài toán thanh khoản và bảng cân đối, nó không tự động giải quyết nguyên nhân của vấn đề.
Giả sử huy động 15.000 tỷ đồng thì theo phương án PNJ công bố, khoảng 9.000 tỷ dành cho hoạt động liên quan chính sách thu đổi, 3.000 tỷ bổ sung vốn lưu động và khoảng 3.000 tỷ cho nhu cầu tài chính, trả nợ ngắn hạn.
“Điểm quan trọng là PNJ phải chứng minh khoản dự phòng hiện tại đã phản ánh tương đối đầy đủ nghĩa vụ tiềm tàng. Nếu nghĩa vụ thu đổi tiếp tục tăng thì doanh nghiệp vẫn đối mặt với bất định”, ông Tùng nói.
Nếu PNJ tái cấp vốn thành công và xử lý dứt điểm nghĩa vụ phát sinh, doanh nghiệp có cơ sở để bước vào một chu kỳ tái cấu trúc. Ngược lại, nếu nghĩa vụ tiếp tục phát sinh, vấn đề sẽ chuyển từ cú sốc lợi nhuận một lần sang rủi ro cấu trúc của bảng cân đối. Đây là ranh giới quan trọng nhất khi đánh giá triển vọng PNJ.
