Thủy điện hụt sản lượng, tăng trưởng lao dốc
9 tháng năm 2026, GRDP tỉnh Sơn La ước đạt 53.772 tỷ đồng, tăng 5,59% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng thấp nhất cả nước.
Ông Nguyễn Đình Việt, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết, nguyên nhân chủ yếu khiến tăng trưởng thấp là sản xuất và phân phối điện không đạt, trong khi khả năng bù đắp từ các khu vực kinh tế khác còn hạn chế.
Bên cạnh đó, việc sửa chữa, khắc phục sạt lở trên Quốc lộ 6 từ tháng 3/2026, phải cấm lưu thông khoảng 8 giờ/ngày, cũng ảnh hưởng đến vận chuyển hàng hóa và du lịch.
Về doanh thu của ngành điện trên địa bàn tỉnh giảm, trao đổi với phóng viên Tiền Phong, ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Sơn La cho hay, nguyên nhân chính là điều kiện thủy văn năm nay không thuận lợi, do ảnh hưởng của El Niño, khiến nguồn nước về các hồ thủy điện thấp.
Sản lượng phát điện trong ngày vì thế không ổn định, có thời điểm đạt khoảng 28 triệu kWh/ngày, thậm chí có ngày các nhà máy không phát điện. Trong bối cảnh đó, các đơn vị phải chủ động tích nước, vừa bảo đảm an ninh nguồn nước, vừa phục vụ nhu cầu phát điện trong giai đoạn tháng 3-4 năm sau (dịp cao điểm về nhu cầu điện).
Ông Huệ cho biết, điện chiếm khoảng 70-80% trong cơ cấu giá trị của ngành công nghiệp - xây dựng tỉnh Sơn La. Vì vậy, khi sản lượng điện không đạt, tốc độ tăng trưởng chung của tỉnh bị tác động mạnh.
Cụ thể, năm 2025, sản lượng điện của các thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La đạt gần 14,5 tỷ kWh/năm. Năm nay, sản lượng dự kiến chỉ đạt khoảng 13,9 tỷ kWh. Sự sụt giảm sản lượng điện này ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng của tỉnh.
Cũng theo ông Huệ, để tạo thêm dư địa tăng trưởng, Sơn La đang đẩy mạnh cấp chủ trương đầu tư cho các dự án thủy điện nhỏ trong quy hoạch, đồng thời phát triển các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và thủy điện tích năng.
Nhưng các dự án mới cần thời gian đầu tư, xây dựng và đưa vào vận hành. Khi chưa phát điện thương mại, các dự án chưa thể đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.
Khắc phục tình trạng quá phụ thuộc vào thủy điện
Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của năm (8%), GRDP quý IV của tỉnh Sơn La cần tăng trên 13,8%. Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Đình Việt cho biết, trong qúy IV, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, giảm dần phụ thuộc vào ngành sản xuất và phân phối điện.
Cụ thể, Sơn La đang đẩy nhanh các dự án trọng điểm, nhất là cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu; hoàn thiện, quyết toán 13 trường nội trú liên cấp trung học, tiểu học biên giới và phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công.
Đồng thời, trong quý IV, tỉnh phấn đấu khởi công 13 dự án, tổng vốn đầu tư 10.631 tỷ đồng; hoàn thành 10 dự án, vốn thực hiện dự kiến khoảng 2.767 tỷ đồng.
Nhìn rộng ra, tại khu vực Tây Bắc, một số tỉnh có nguồn thu lớn từ sản xuất, phân phối điện như Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai. Tuy nhiên, các tỉnh đang nỗ lực tăng trưởng các ngành khác.
Trong đó, Điện Biên là điểm sáng, khi GRDP 9 tháng đạt 9,81%, nhờ từng bước đa dạng hóa các lĩnh vực tăng trưởng. Trong đó, Điện Biên khai thác thế mạnh du lịch lịch sử gắn với Chiến thắng Điện Biên Phủ, song song với tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng chuyên canh, nâng cao giá trị.
Lào Cai phát huy lợi thế kinh tế cửa khẩu, khoáng sản và du lịch. Giá trị xuất nhập khẩu qua cửa khẩu tăng gần 35%, lượng khách du lịch đạt hơn 9,8 triệu lượt, trong khi một số mỏ khoáng sản quy mô lớn hoạt động trở lại, tạo thêm động lực cho công nghiệp.
Lai Châu tập trung khai thác lợi thế hơn 265 km đường biên giới giáp Trung Quốc để đẩy mạnh giao thương, đồng thời phát triển nông nghiệp hàng hóa và cây dược liệu quý như sâm.
Sơn La hiện có 3 nhà máy thủy điện lớn gồm Sơn La, Huội Quảng và Nậm Chiến, cùng 57 nhà máy thủy điện nhỏ đang hoạt động, với tổng công suất 3.794 MW. Hằng năm, hệ thống thủy điện trên địa bàn Sơn La sản xuất khoảng 13-15 tỷ kWh điện, đóng góp hơn 50% tổng thu ngân sách của địa phương này . Riêng Nhà máy Thủy điện Sơn La mỗi năm đóng góp cho ngân sách tỉnh khoảng 1.000 tỷ đồng.
