Tờ giấy thứ tư tôi không nhận

Lần đầu tôi hiến máu là khi vừa tròn mười tám tuổi và mới trở thành sinh viên Trường Đại học Dầu khí Việt Nam. Sáng hôm ấy, trường tổ chức hiến máu tình nguyện, đơn vị tiếp nhận là Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy. Tôi muốn tham gia, nhưng đúng 8 giờ 20 phút lại có tiết Hóa đại cương, nên tính đến sớm rồi chạy sang lớp.

Ba tờ giấy chứng nhận hiến máu tình nguyện, mỗi lần 350 ml, vào các ngày 24.10.2023, 23.01.2024 và 22.04.2024. (Ảnh do tác giả cung cấp. Số CCCD đã được làm mờ)

Sáng đó, tôi dậy sớm, khoác ba lô rồi đi thẳng đến nơi hiến máu. Bữa sáng bị bỏ qua vì tôi nghĩ lấy máu cũng giống xét nghiệm sức khỏe, phải nhịn ăn. Nghĩ vậy nhưng tôi không kiểm tra lại.

Ở bàn khám sàng lọc, bác sĩ hỏi tôi đã ăn gì chưa. Tôi nhìn đồng hồ, sợ phải đi ăn rồi vào lớp muộn. Sợ mất buổi hiến máu hơn sợ mình làm sai, tôi đáp: “Dạ, em ăn bánh mì rồi ạ.”

Bác sĩ đo huyết áp, dặn tôi sau khi hiến phải ngồi nghỉ và uống sữa. Tôi gật đầu rất nhanh, tự nhủ mình chỉ nói một câu nhỏ để giữ việc tốt khỏi bị lỡ.

Một giọt máu được lấy để kiểm tra. Nhân viên y tế cho biết tôi thuộc nhóm máu O. Đó cũng là lần đầu tôi biết nhóm máu của mình. Vừa vui vừa lo, tôi cố thả lỏng cánh tay và bóp quả bóng cao su theo hướng dẫn.

Qua đoạn dây trong suốt, máu chảy dần vào chiếc túi đặt trên bàn cân. Con số 350 ml không còn nằm trên phiếu nữa. Tôi không biết máu sẽ đến với ai, chỉ mong nó giúp một người đang cần.

Kim vừa được rút ra, tôi nhìn đồng hồ. Đã 8 giờ 14 phút. Tôi bỏ qua lời dặn phải ngồi nghỉ và uống sữa, cầm giấy chứng nhận, giữ miếng bông ở khuỷu tay rồi chạy sang giảng đường.

Đúng 8 giờ 20 phút, tôi bước vào lớp khi thầy vừa bắt đầu bài giảng. Người bạn bên cạnh hỏi có phải tôi chưa ăn sáng không. Tôi kéo tay áo che miếng băng và bảo mình vẫn ổn. Suốt tiết học, tôi hơi choáng, khó tập trung và chỉ còn nhớ ký hiệu ΔH trên bảng.

Đến 11 giờ 45 phút, tôi ghé quán ven đường gọi đĩa cơm sườn hai mươi nghìn đồng. Bữa cơm ngon hơn vì tôi quá đói và vì vui khi nghĩ mình vừa làm được việc có ích. Dòng chữ in sẵn gọi tôi là “Ông/Bà”, làm tôi thấy mình lớn hơn một chút.

Sau lần đầu, cảm giác mình là người có ích cứ ở lại. Tôi cất tờ giấy chứng nhận như giữ một tấm huy chương nhỏ. Nhìn con số 350 ml trên giấy, tôi thấy mình có thêm một việc tốt để kể.

Trên giấy có tên tôi, ngày hiến, con dấu đỏ và con số 350 ml. Người nhận máu là ai thì tôi không biết. Còn tờ giấy nằm trong ngăn bàn, chỉ cần kéo ra là thấy.

Gần đủ ba tháng, lần thứ hai diễn ra. Chỗ đăng ký, các bước sàng lọc và tờ giấy nhận sau buổi hiến đều đã quen. Bữa sáng vẫn bị bỏ qua. Sau lần đầu, tôi nghĩ mình đã biết phải làm gì và có thể tự xoay xở.

Tờ giấy thứ hai làm tôi vui. Tôi bắt đầu nghĩ đến dấu mốc mới nhiều hơn nghĩ đến người sẽ nhận máu. Khi ấy, tôi không nghĩ đó là mong muốn được công nhận. Tôi chỉ thấy mình gần hơn với hình ảnh một người trẻ biết sống có ích.

Ba tháng sau, lần thứ ba diễn ra gần như theo lịch. Bây giờ nhìn lại, tôi biết mình muốn hiến máu, nhưng cũng muốn có thêm một tờ giấy để kể về mình.

Mỗi lần vẫn là 350 ml. Tôi tiếp tục bỏ bữa sáng để tranh thủ giờ học, rồi ăn nhẹ và uống sữa sau khi hiến. Tôi vẫn nhớ cơn choáng ở tiết Hóa đại cương, nhưng thường tự trấn an rằng mình đã ngồi hết tiết và tự đi ăn trưa. Buổi sáng ấy cuối cùng cũng qua, và tôi lấy chính điều đó làm lý do để tiếp tục bỏ bữa ở những lần sau.

Đến năm hai, trường lại có một đợt hiến máu. Sáng ấy tôi vẫn có lịch học. Tôi lại bỏ bữa, không phải vì có chuyện bất ngờ nào xảy ra. Tôi chỉ quen đến hội trường trước rồi tính chuyện ăn sau.

Tại bàn khám, nhân viên y tế hỏi: “Sáng nay em đã ăn gì chưa?” Câu trả lời cũ đã lên đến cổ họng: “Dạ, em ăn bánh mì rồi.” Chỉ cần nói lại câu ấy, tôi sẽ lại có một chỗ ngồi trên chiếc ghế đệm, một miếng gạc dán chéo ở nếp gấp khuỷu tay và tờ giấy tiếp theo. Nhưng tôi nhìn ánh mắt của nhân viên y tế, rồi nhìn hàng chữ in sẵn “Ông/Bà” trên xấp giấy đặt ở góc bàn. Tôi không muốn nhận hai chữ ấy bằng một câu nói dối. Tôi im lặng vài giây rồi đáp: “Dạ, sáng nay em chưa ăn gì.”

Nhân viên y tế nhìn phiếu rồi nói: “Chưa ăn thì hôm nay em không hiến được đâu. Em ra ăn nhẹ, uống nước rồi chờ thêm. Nếu không kịp thì để dịp khác.” Tôi hỏi liệu có thể làm nhanh hơn không. Người ấy nói tôi không nên cố.

Tôi cảm ơn, cất thẻ sinh viên vào ví. Qua cửa kính, những chiếc ghế hiến máu vẫn đầy người. Khuỷu tay tôi không có miếng bông gạc. Tôi cũng không có tờ giấy chứng nhận thứ tư. Tôi bước ra ngoài bằng hai bàn tay trống.

Đã sát 8 giờ 20 phút. Tôi đi thẳng sang giảng đường, vẫn kịp vào lớp với cái bụng đói. Người bạn ngồi cạnh không hỏi gì. Tôi cũng không kể với ai rằng hôm nay mình không được hiến máu. Tôi mở vở. Ở lần đầu, tôi đã kéo tay áo che miếng bông và cố nhìn ký hiệu ΔH qua cơn choáng. Lần này, bụng tôi vẫn đói, nhưng không còn câu trả lời sai nào phải nhớ.

Buổi sáng ấy, lần check-in của tôi chỉ là câu nói ở bàn khám: “Sáng nay em chưa ăn gì.” Tôi không có ảnh chụp hay tờ giấy thứ tư để mang về.

Đến năm ba, thông báo về một đợt hiến máu tình nguyện lại xuất hiện trong hộp thư Outlook. Sáng hôm ấy, theo thói quen, tôi đã định xốc ba lô chạy xuống hội trường. Nhưng vừa bước ra khỏi phòng ký túc xá, tôi dừng lại vì nhận ra bụng mình đang rỗng. Không có nhân viên y tế nào đứng trước mặt để hỏi câu quen thuộc. Lần này, người hỏi là chính tôi.

Tôi quay xe, ghé một quầy nhỏ ven đường, mua một ổ bánh mì nóng rồi ngồi xuống băng ghế dưới bóng cây. Tôi ăn chậm hơn mọi lần. Lần này, ổ bánh mì có thật.

Tôi vào lớp muộn năm phút nhưng đầu óc tỉnh táo. Ký hiệu ΔH trên bảng không còn nhạt nhòa qua một cơn choáng như năm nào. Tôi ngồi nghe hết bài giảng.

Từ buổi sáng năm hai ấy đến nay, ngăn bàn ký túc xá của tôi vẫn chỉ có ba tờ giấy. Ba lần hiến ấy vẫn có ý nghĩa với tôi. Nhưng những tờ giấy không ghi lại những lần tôi bỏ bữa sáng, câu nói dối về ổ bánh mì hay buổi sáng tôi rời hội trường với hai bàn tay trống.

Lần đầu, dòng chữ “Ông/Bà” làm tôi thấy mình lớn hơn một chút. Lần thứ tư không ai gọi tôi như thế, và tôi không thấy mình nhỏ đi.

Để chụp bức ảnh này, tôi lấy ba tờ giấy ra khỏi ngăn bàn và đặt lên mặt bàn học ở ký túc xá. Hai tờ ở hàng trên, một tờ ở hàng dưới bên trái. Nhìn qua màn hình điện thoại, tôi thấy góc dưới bên phải còn một khoảng trống bằng đúng một tờ giấy. Khung hình hơi lệch. Tôi từng định kéo tờ phía dưới ra giữa cho cân đối, nhưng rồi để nguyên và bấm chụp.

Chỗ trống ấy là tờ giấy thứ tư tôi không nhận. Nó là chỗ duy nhất trong khung hình không nợ một câu nói dối nào.